Ticari Sözleşme İhlal Edilirse Ne Yapılır? | 2026

Ticari sözleşmede karşı taraf borcunu yerine getirmezse ne yapılır? İhtarname, temerrüt, aynen ifa, cezai şart, tazminat, sözleşmeden dönme, fesih, ihtiyati haciz, dava ve tahkim yollarını 2026 güncel rehberimizde inceleyin.

Şirketler arasındaki ticari ilişkilerde sözleşmenin imzalanması her zaman yükümlülüklerin sorunsuz şekilde yerine getirileceği anlamına gelmez.

Karşı taraf;

mal teslim etmeyebilir,

ödemeyi gerçekleştirmeyebilir,

hizmeti eksik sunabilir,

projeyi geciktirebilir,

sözleşmeye aykırı ürün teslim edebilir

veya sözleşmedeki başka bir yükümlülüğü ihlal edebilir.

Bu durumda yapılan en büyük hatalardan biri, hemen:

“Sözleşmeyi feshediyorum.”

şeklinde hareket etmektir.

Çünkü sözleşmenin hukuka aykırı veya sözleşmedeki prosedüre aykırı şekilde sona erdirilmesi hâlinde, başlangıçta haklı olan taraf dahi tazminat veya cezai şart riskiyle karşılaşabilir.

Bu nedenle ticari sözleşme ihlalinde öncelikle sözleşmenin kendisi, ihlalin niteliği ve uygulanacak hukuk birlikte değerlendirilmelidir.

Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuatın güncel metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.

1. Önce Sözleşme Ayrıntılı Şekilde İncelenmelidir

İlk yapılması gereken doğrudan dava açmak değildir.

Öncelikle sözleşmedeki;

yükümlülükler,

teslim tarihleri,

ödeme şartları,

temerrüt hükümleri,

cezai şart,

fesih prosedürü,

bildirim şekli

ve uyuşmazlık çözüm maddeleri

incelenmelidir.

Çünkü tarafların kanundan kaynaklanan haklarının yanında sözleşmeyle belirlenmiş özel hakları da bulunabilir.

2. Gerçekten Bir Sözleşme İhlali Var mı?

Her ticari anlaşmazlık hukuken sözleşme ihlali anlamına gelmez.

Örneğin sözleşmede:

“Teslimat 30 Eylül 2026 tarihinde yapılacaktır.”

denilmişse 1 Ekim’de teslim gerçekleşmemiş olması belirli hukuki sonuçlar doğurabilir.

Ancak:

“Ürünler makul süre içerisinde teslim edilecektir.”

denilmişse önce “makul süre”nin ne olduğunun belirlenmesi gerekebilir.

3. İhlalin Esaslı Olup Olmadığı Belirlenmelidir

Her ihlal sözleşmenin tamamen sona erdirilmesini haklı kılmayabilir.

Örneğin 10.000 ürünlük siparişte iki ürünün küçük ambalaj hatası ile teslim edilmesi ile ürünlerin tamamının kullanılamaz olması aynı değildir.

İhlalin;

niteliği,

büyüklüğü

ve sözleşmenin amacına etkisi değerlendirilmelidir.

4. Karşı Taraf Temerrüde Düşmüş mü?

Ticari sözleşmelerde en önemli kavramlardan biri borçlu temerrüdüdür.

Borç muaccel hâle geldiği hâlde yerine getirilmiyorsa kanuni şartların oluşması durumunda temerrüt gündeme gelebilir.

Bazı durumlarda ihtar gerekirken bazı hâllerde ayrıca ihtara ihtiyaç bulunmayabilir.

Bu nedenle:

“Ödeme günü geçti, otomatik olarak bütün haklarımız doğdu.”

şeklinde hareket edilmemelidir.

Somut sözleşme ve TBK hükümleri birlikte incelenmelidir.

5. Noter İhtarnamesi Gönderilmeli mi?

Birçok ticari uyuşmazlıkta yazılı ihtar kritik önem taşır.

İhtarnamede;

hangi yükümlülüğün ihlal edildiği,

hangi sözleşme maddesine dayanıldığı,

ne kadar süre verildiği

ve yükümlülük yerine getirilmezse hangi hakların kullanılacağı açıkça belirtilmelidir.

Tacirler arasındaki bazı ihbar ve ihtarların şekli bakımından Türk Ticaret Kanunu hükümleri özellikle dikkate alınmalıdır.

6. Ek Süre Verilmesi Gerekir mi?

Bazı temerrüt durumlarında karşı tarafa uygun bir ek süre verilmesi gerekebilir.

Örneğin:

“Sözleşmeden doğan teslim yükümlülüğünüzü işbu bildirimin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde yerine getirmenizi talep ediyoruz.”

şeklinde ihtar gönderilebilir.

Ancak bazı durumlarda ek süre verilmesine gerek bulunmayabilir.

Bu nedenle fesih veya dönme kararı verilmeden önce hukuki analiz yapılmalıdır.

7. Aynen İfa Talep Edilebilir mi?

Karşı taraf sözleşmedeki borcunu yerine getirmiyorsa alacaklı belirli şartlarla aynen ifa talep edebilir.

Örneğin satıcı bedeli aldığı hâlde ürünü teslim etmiyorsa alıcı yalnızca parasını geri istemek yerine şartları varsa ürünün teslimini talep edebilir.

8. Gecikme Tazminatı Talep Edilebilir mi?

Karşı taraf yükümlülüğünü geç yerine getiriyorsa gecikme nedeniyle doğan zararların tazmini gündeme gelebilir.

Örneğin hammadde zamanında teslim edilmediği için üretim durmuş ve şirket ek maliyetlere katlanmış olabilir.

Zararın;

varlığı,

miktarı,

illiyet bağı

ve diğer sorumluluk şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

9. Cezai Şart Talep Edilebilir mi?

Sözleşmede cezai şart bulunuyorsa ihlal hâlinde önemli bir hukuki araç olabilir.

Örneğin:

“Teslimatın geciktiği her gün için 100.000 TL cezai şart uygulanır.”

hükmü bulunabilir.

Ancak cezai şartın hangi ihlalde doğduğu ve başka taleplerle ilişkisi sözleşmeden dikkatle incelenmelidir.

Tacirlerin cezai şart bakımından hukuki konumu ayrıca önemlidir.

10. Sözleşmeden Dönmek Mümkün mü?

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde gerekli şartların oluşması hâlinde sözleşmeden dönme gündeme gelebilir.

Dönme ile sözleşme ilişkisinin sonuçları geriye etkili şekilde ele alınabilir.

Ancak her sözleşme ihlalinde doğrudan dönme hakkı bulunmaz.

11. Sözleşme Feshedilebilir mi?

Özellikle sürekli borç ilişkilerinde fesih gündeme gelir.

Distribütörlük, bayilik, hizmet, franchise ve uzun süreli tedarik sözleşmelerinde fesih hükümleri özellikle önemlidir.

Sözleşmede;

haklı nedenle fesih,

olağan fesih,

ihbar süresi

ve cure period

bulunabilir.

12. Haksız Fesih Yapılırsa Ne Olur?

Bu nokta şirketler açısından kritik önemdedir.

Karşı tarafın küçük bir ihlali nedeniyle sözleşme hukuki dayanak olmadan feshedilirse bu kez fesheden şirketin kendisi sözleşmeyi ihlal etmiş sayılabilir.

Karşı taraf;

tazminat,

cezai şart,

kâr kaybı

ve sözleşmeye göre başka talepler ileri sürebilir.

Bu nedenle fesih bildirimi gönderilmeden önce dosyanın hukuki değerlendirmesi yapılmalıdır.

13. Ödenmeyen Ticari Alacak İçin İcra Takibi Yapılabilir mi?

Para alacağı varsa şartlarına göre icra takibi başlatılabilir.

Örneğin;

ödenmeyen fatura,

cari hesap alacağı,

sözleşme bedeli

ve diğer para borçlarında icra yolları gündeme gelebilir.

Borçlunun itiraz etmesi hâlinde uyuşmazlığın niteliğine göre itirazın iptali veya diğer hukuki yollar değerlendirilir.

14. İhtiyati Haciz Talep Edilebilir mi?

Alacağın tahsilinin tehlikeye girdiği bazı durumlarda ihtiyati haciz son derece güçlü bir koruma aracı olabilir.

Borçlunun;

malvarlığını devrettiği,

hesaplarını boşalttığı,

şirketi tasfiye etmeye çalıştığı

durumlarda zaman kritik olabilir.

Ancak ihtiyati haczin kanuni şartlarının oluşması gerekir.

15. İhtiyati Tedbir Talep Edilebilir mi?

Uyuşmazlığın niteliğine göre ihtiyati tedbir de gündeme gelebilir.

Örneğin uyuşmazlık konusu hakkın korunması için dava sonucuna kadar belirli işlemlerin engellenmesi gerekebilir.

Tedbir ile ihtiyati haciz birbirinden farklı hukuki kurumlardır.

16. Teminat Mektubu Nakde Çevrilebilir mi?

Sözleşmenin güvence altına alınması amacıyla banka teminat mektubu alınmışsa, ihlal hâlinde teminatın paraya çevrilmesi gündeme gelebilir.

Ancak teminat mektubunun;

şartlı veya şartsız olması,

süresi,

talep prosedürü

ve garanti metni dikkatle incelenmelidir.

17. Kefile Başvurulabilir mi?

Borç için geçerli kefalet alınmışsa şartları oluştuğunda kefile başvurulabilir.

Ancak;

adi kefalet,

müteselsil kefalet

ve kefaletin şekil şartları bakımından farklı sonuçlar doğabilir.

Özellikle gerçek kişi kefaletlerinde Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkatle incelenmelidir.

18. Deliller Hemen Toplanmalıdır

Sözleşme ihlali ortaya çıktığında delil toplamak için dava tarihini beklemek önemli bir hatadır.

Özellikle;

sözleşme,

ek protokoller,

faturalar,

banka kayıtları,

teslim tutanakları,

e-postalar,

WhatsApp yazışmaları,

KEP kayıtları,

ihtarlar

korunmalıdır.

19. E-Postalar Delil Olabilir mi?

Ticari uyuşmazlıklarda e-postalar önemli deliller arasında olabilir.

Örneğin karşı taraf:

“Teslimatı iki ay geciktirdiğimizi kabul ediyoruz.”

şeklinde e-posta göndermiş olabilir.

Bu tür yazışmalar uyuşmazlığın ispatında önemli rol oynayabilir.

20. WhatsApp Yazışmaları Kullanılabilir mi?

Somut olayın özelliklerine ve delilin hukuka uygun elde edilmesine bağlı olarak WhatsApp yazışmaları ticari uyuşmazlıklarda delil olarak değerlendirilebilir.

Ancak yalnızca ekran görüntüsüne dayanmak yerine mesajların;

bütünlüğü,

kaynağı

ve karşı tarafla bağlantısı

korunmalıdır.

21. Delil Tespiti Yapılabilir mi?

Ayıplı mal, hatalı üretim, eksik inşaat veya teknik hizmet uyuşmazlıklarında mevcut durum kısa süre sonra değişebilir.

Bu durumda dava öncesinde delil tespiti değerlendirilmelidir.

Örneğin arızalı makinenin aylar sonra tamir edilmesi mevcut teknik kusurun ispatını zorlaştırabilir.

22. Arabuluculuk Gerekli mi?

Ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuk kapsamına giren talepler bulunabilir.

Bu nedenle doğrudan dava açılmadan önce uyuşmazlığın zorunlu arabuluculuğa tabi olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Güncel arabuluculuk bilgilerine Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı üzerinden ulaşılabilir.

23. Ticaret Mahkemesinde Dava Açılabilir mi?

Uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olması hâlinde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olabilir.

Ancak görev, yetki ve dava şartları somut uyuşmazlığa göre ayrıca belirlenmelidir.

24. Sözleşmede Tahkim Varsa Mahkemeye Gidilebilir mi?

Geçerli bir tahkim anlaşması varsa uyuşmazlığın tahkimde çözülmesi gerekebilir.

Bu nedenle dava açmadan önce sözleşmenin son sayfalarındaki dispute resolution maddesi mutlaka kontrol edilmelidir.

Türkiye’deki kurumsal tahkim seçeneklerinden biri hakkında İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) üzerinden bilgi alınabilir.

25. Yabancı Hukuk Seçilmişse Ne Olur?

Uluslararası ticari sözleşmelerde;

İngiliz hukuku,

İsviçre hukuku

veya başka bir ülke hukuku seçilmiş olabilir.

Bu durumda Türk hukukundaki sözleşme ihlali sonuçlarının otomatik olarak uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Karşı Taraf İflas veya Konkordato Riski Taşıyorsa Ne Yapılmalı?

Burada hız özellikle önemlidir.

Karşı şirketin;

ödemelerini durdurduğu,

malvarlığını devrettiği,

çok sayıda icra dosyasına maruz kaldığı

veya konkordato hazırlığında olduğu öğrenilmişse yalnızca ihtar göndermek yeterli olmayabilir.

Alacağın güvence altına alınması için mevcut hukuki koruma yolları hızla değerlendirilmelidir.

Örnek Olay: 30 Milyon TL’lik Teslimat Yapılmadı

A şirketi B şirketinden 30 milyon TL değerinde üretim ekipmanı satın almıştır.

A şirketi 15 milyon TL avans ödemiştir.

Sözleşmeye göre makinelerin 1 Haziran’da teslim edilmesi gerekirken 1 Ağustos’a kadar teslim yapılmamıştır.

A şirketinin doğrudan:

“Sözleşmeyi iptal ettik.”

demesi yerine;

sözleşmedeki teslim hükümleri,

temerrüt şartları,

ek süre gerekip gerekmediği,

cezai şart,

teminatlar

ve fesih/dönme hakları

birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca B şirketinin malvarlığını devretmeye başladığı öğrenilmişse alacağın tahsil güvenliği bakımından ihtiyati koruma yollarının şartları ayrıca incelenmelidir.

Sözleşme İhlalinde Yapılan En Büyük 10 Hata

1. Sözleşme okunmadan ihtar gönderilmesi.
2. Temerrüt şartlarının kontrol edilmemesi.
3. Gereken ek sürenin verilmemesi.
4. Haksız şekilde fesih yapılması.
5. Cezai şart hakkının gözden kaçırılması.
6. Teminatların zamanında kullanılmaması.
7. E-posta ve mesajların silinmesi.
8. Borçlunun malvarlığı riskinin geç fark edilmesi.
9. Tahkim şartına rağmen yanlış yerde dava açılması.
10. Zamanaşımı ve sözleşmesel claim sürelerinin kaçırılması.

Sık Sorulan Sorular

1. Karşı taraf sözleşmeye uymazsa ilk ne yapılmalıdır?

Öncelikle sözleşme, ihlalin niteliği ve mevcut deliller incelenmeli; ardından gerekiyorsa usulüne uygun ihtar gönderilmelidir.

2. Sözleşme ihlal edilince hemen feshedilebilir mi?

Her zaman değil. Fesih hakkının doğup doğmadığı ve ek süre gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir.

3. Ödenmeyen sözleşme bedeli için icra takibi yapılabilir mi?

Şartları mevcutsa para alacakları için icra takibi gündeme gelebilir.

4. Sözleşmede cezai şart varsa tazminat da alınabilir mi?

Cezai şart ile tazminat arasındaki ilişki sözleşmenin içeriği ve uygulanacak hukuk hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

5. Noter ihtarı zorunlu mudur?

Her uyuşmazlıkta aynı kural uygulanmaz. Özellikle tacirler arasındaki bildirimlerde TTK’daki özel hükümler kontrol edilmelidir.

6. WhatsApp mesajları delil olabilir mi?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve güvenilirliği ortaya konulabilen elektronik yazışmalar somut olayda delil olarak değerlendirilebilir.

7. Ticari sözleşme uyuşmazlığında arabuluculuk zorunlu mu?

Bazı ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk bulunmaktadır. Talebin niteliğine göre kontrol edilmelidir.

8. Karşı taraf mallarını kaçırıyorsa ne yapılabilir?

Şartları bulunuyorsa ihtiyati haciz veya başka geçici hukuki koruma tedbirleri değerlendirilmelidir.

Sonuç: Sözleşme İhlalinde En Kritik Konu Doğru Sırayla Hareket Etmektir

Karşı taraf ticari sözleşmedeki yükümlülüğünü yerine getirmediğinde şirketin elinde;

aynen ifa,

ihtar ve temerrüt,

cezai şart,

tazminat,

fesih veya dönme,

icra takibi,

ihtiyati haciz veya tedbir,

arabuluculuk, dava ve tahkim

gibi farklı hukuki yollar bulunabilir.

Ancak yanlış zamanda kullanılan doğru bir hak dahi şirket açısından yeni risk yaratabilir.

Özellikle yüksek bedelli ticari uyuşmazlıklarda sözleşmenin feshedilmesinden veya dava açılmasından önce hukuki stratejinin belirlenmesi önemlidir.

Ticari sözleşme ihlalinde amaç yalnızca haklı olduğunuzu göstermek değil; alacağı, delilleri ve şirketin ekonomik menfaatini mümkün olan en etkili şekilde korumaktır.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK – Ticari Sözleşme İhlali ve Alacak Uyuşmazlıkları

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, Av. Arb. Fırat Fesih Kaya liderliğinde Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelinde ticari sözleşme ihlalleri, sözleşmeden kaynaklanan alacaklar, ihtarname hazırlanması, cezai şart ve tazminat talepleri, sözleşmenin feshi, ticari dava ve tahkim süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.

Ofis: 0312 434 22 22
Cep / WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara
Web: ffkpartnerhukuk.com.tr

Güncel mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi, arabuluculuk uygulamaları için Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı ve tahkim konusunda İstanbul Tahkim Merkezi incelenebilir.