Aile Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Boşanma davası nasıl açılır? Boşanma davası, eşlerden birinin veya her ikisinin aile mahkemesine başvurmasıyla açılır. Dava, anlaşmalı veya çekişmeli olarak görülebilir. Anlaşmalı boşanma için evlilik süresinin en az bir yıl olması gerekirken, çekişmeli boşanmada bu şart aranmaz.

2. Anlaşmalı boşanma için hangi şartlar gerekir?  
   

   • Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması,

   • Tarafların boşanma ve tüm sonuçları üzerinde tam mutabakata varması,

   • Hazırlanan protokolün mahkemece onaylanması gerekir.

3. Velayet hangi durumlarda anneye, hangi durumlarda babaya verilir? Mahkeme, çocuğun üstün yararını göz önünde bulundurur. Genellikle küçük yaştaki çocukların velayeti anneye verilse de, bu bir kural değildir. Gelir durumu, yaşam koşulları, ebeveynin çocukla ilgilenme kapasitesi gibi faktörler dikkate alınır.

4.  Nafaka türleri nelerdir ve nasıl belirlenir? Aile hukukunda üç tür nafaka vardır:

   • Tedbir nafakası: Dava süresince ödenir.

   • Yoksulluk nafakası: Boşanma sonrası ekonomik olarak zor durumda kalan eşe verilir.

   • İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenir.
     Mahkeme, tarafların gelir durumu ve yaşam standartlarını dikkate alarak miktarı belirler.

5. Mal paylaşımı nasıl yapılır? Boşanma halinde mal paylaşımı, genelde edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılır. Evlilik süresince edinilen mallar ortak kabul edilir, kişisel mallar ise paylaşıma dahil edilmez. Ancak evlilik sözleşmesi varsa bu kurallar değişebilir.

6. Miras kalan bir taşınmazda hissedarlar arasında anlaşmazlık olursa ne yapılır?
   

   Boşanmada maddi veya manevi tazminat talep edebilmek için:

   • Karşı tarafın kusurlu olması,

   • Tazminat talep eden eşin kusurunun daha az olması,

   • Boşanma nedeniyle maddi veya manevi zarara uğranılması gerekir.

7.  Evlilik sözleşmesi nedir ve neden yapılır? Evlilik sözleşmesi, eşlerin evlilik öncesinde veya evlilik sırasında mal rejimini belirledikleri resmi belgedir. Noter huzurunda düzenlenir ve tarafların mal varlığı paylaşımı konusunda anlaşmazlık yaşamasını önler.

8. Soyadı değişikliği nasıl olur?
   Boşanma sonrası kadın, evlilik öncesi soyadına döner. Ancak kadının, boşandığı eşinin soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ispat etmesi halinde, mahkemeden talep ederek eski eşinin soyadını kullanmaya devam etmesi mümkündür.

9. Çocuğun velayeti bende değilse, kişisel ilişki hakkım var mı? Evet. Mahkeme, velayeti kendisinde olmayan ebeveynin çocukla düzenli görüşme hakkını belirler. Bu hak, çocuğun psikolojik, sosyal ve eğitimsel gelişimini olumsuz etkilemeyecek şekilde düzenlenir.

10. Babalık davası nedir ve kim açabilir?
    

    Babalık davası, evlilik dışı doğan bir çocuğun babasının tespiti amacıyla açılır. Bu davayı;

    • Anne,

    • Çocuk,

    • Cumhuriyet savcısı
      açabilir. DNA testi gibi bilimsel delillerle babalık ispatlanır.

11. Boşanma davası ne kadar sürer?
    

    Boşanma davasının süresi, davanın anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi olduğuna bağlıdır.

• Anlaşmalı boşanma davaları, genellikle 1-2 duruşmada, yani yaklaşık 1-3 ay içerisinde sonuçlanır.

• Çekişmeli boşanma davaları ise tanık dinlenmesi, bilirkişi raporları ve delillerin toplanması gibi nedenlerle 1 ila 3 yıl arasında sürebilir.

12. Boşanmada kusur nasıl ispat edilir? Kusur, boşanma davasında kritik bir konudur. İspat için şu deliller kullanılabilir:

• Mesajlaşma kayıtları, e-postalar

• Fotoğraflar ve videolar

• Tanık beyanları

• Polis tutanakları

• Hastane raporları
  Mahkeme, tüm delilleri değerlendirerek kusurun derecesine karar verir.

13. Boşanma davasında psikolojik şiddet kusur sayılır mı? Evet. Türk Medeni Kanunu'na göre, psikolojik şiddet (hakaret, aşağılama, tehdit, ilgisizlik vb.) kusur sebebi sayılır. Psikolojik şiddet yaşayan taraf, tanık, mesaj, rapor veya uzman görüşleri ile bu durumu ispatlayarak boşanma davasında hak iddia edebilir.
14.  Nafaka artırımı davası nasıl açılır? Nafaka alan taraf, ekonomik şartların değişmesi veya çocuğun giderlerinin artması durumunda nafaka artırımı davası açabilir. Bu davada:

• Gelir belgeleri,

• Yeni yaşam giderleri,

• Çocuğun eğitim masrafları gibi deliller sunulur.
  Mahkeme, güncel ekonomik koşulları dikkate alarak yeni bir nafaka miktarı belirler.

15. Nafaka ödenmezse ne olur? Nafaka borçlusu, mahkemenin belirlediği nafakayı ödemezse:

• Önce icra takibi başlatılır.

• Ödeme hâlâ yapılmazsa tazyik hapsi uygulanabilir.
  Bu durumda nafaka borçlusu 3 aya kadar hapis cezası ile karşılaşabilir, fakat borç ödenince ceza sona erer.

16. Çocuğun velayeti hangi yaşta değiştirilebilir? Velayet hakkı, mahkemenin kararıyla her zaman değiştirilebilir. Özellikle:

• Çocuğun kişisel gelişimi,

• Anne veya babanın yaşam koşullarındaki değişiklik,

• Çocuğun görüşü (özellikle 8 yaş üstü çocuklar için) dikkate alınır.
  Mahkeme, çocuğun üstün yararına aykırı bir durum görürse velayeti değiştirebilir.

17. Mal rejimi davası nedir? Boşanma sonrası edinilmiş malların paylaşımı sırasında taraflar arasında anlaşmazlık çıkarsa mal rejimi davası açılır. Bu davada:

• Gayrimenkuller,

• Araçlar,

• Banka hesapları,

• İşletme kazançları incelenir.
  Evlilik sırasında edinilen mallar genellikle yarı yarıya paylaştırılır.

18.  Evlilikte borçlar nasıl paylaşılır? Eşlerin kişisel borçları kendilerine aittir. Ancak, ortak yaşam giderleri için yapılan borçlar her iki eşin de sorumluluğundadır. Örneğin:

• Ortak konut kredisi,

• Ortak yapılan kredi kartı harcamaları,

• Çocuk masrafları gibi borçlar birlikte ödenir.

19. Çocuğun soyadı hangi durumlarda değiştirilebilir? Çocuğun soyadı, normalde velayeti kimdeyse onun soyadı olarak belirlenir. Ancak:

• Velayetin değişmesi,

• Anne veya babanın talebi,

• Çocuğun menfaatinin gerektirmesi halinde,
  mahkemeye başvurarak çocuğun soyadı değiştirilebilir.

20. Babalık reddi davası nedir? Evlilik birliği içinde doğan çocuğun babasının aslında biyolojik baba olmadığını iddia eden koca veya çocuk, babalık reddi davası açabilir.

    • Dava, çocuğun doğumundan itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır.

    • DNA testi gibi bilimsel deliller zorunludur.
      Mahkeme, kesin ve güçlü delillerle biyolojik bağ olmadığını tespit ederse babalık reddedilir.