Sözleşmeye Aykırılık Her Zaman Dolandırıcılık Suçu Oluşturur mu? (2026 Güncel Rehber)

Sözleşmeye aykırılığın hangi durumlarda ticari uyuşmazlık olarak kalacağı ve ne zaman dolandırıcılık suçuna dönüşeceği.

Sözleşmeye aykırı davranılması her zaman dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Bir tarafın borcunu geç ödemesi, malı eksik teslim etmesi, hizmeti gereği gibi sunmaması veya sözleşmeyi feshetmesi çoğunlukla hukuk ve ticaret davası konusudur.

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için sözleşme kurulurken veya işlem yapılırken hileli davranış bulunması, karşı tarafın bu hileyle yanıltılması ve failin haksız menfaat elde etmesi gerekir.

Sözleşmeye Aykırılık Nedir?

Sözleşmeye aykırılık şu şekillerde ortaya çıkabilir:

• Bedelin zamanında ödenmemesi,
• Mal veya hizmetin hiç teslim edilmemesi,
• Eksik veya ayıplı ifa,
• Teslim tarihine uyulmaması,
• Sözleşmedeki kalite şartlarının karşılanmaması,
• Teminat veya garanti yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,
• Tek taraflı ve haksız fesih,
• Gizlilik veya rekabet yasağına aykırılık.

Bu ihlallerin her biri kendiliğinden ceza sorumluluğu doğurmaz.

Dolandırıcılık Suçunun Temel Unsurları

Dolandırıcılık iddiasında genellikle şu unsurlar aranır:

1. Hileli bir davranış,
2. Mağdurun bu davranışla aldatılması,
3. Mağdurun malvarlığında zarar,
4. Failin haksız menfaat elde etmesi,
5. Hilenin işlemden önce veya işlem sırasında bulunması.

Sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ekonomik sorunlar veya ifa güçlüğü, tek başına başlangıçta dolandırıcılık kastı bulunduğunu göstermez.

Hangi Durumlarda Dolandırıcılık Gündeme Gelebilir?

Şu durumlar ceza soruşturmasını gündeme getirebilir:

• Gerçekte var olmayan mal veya hizmetin satılması,
• Sahte şirket, ruhsat veya yetki belgesi kullanılması,
• Ödeme yapılmayacağı bilindiği hâlde mal alınması,
• Sahte teminat veya banka dekontu sunulması,
• Aynı malın birden fazla kişiye satılması,
• Sözleşme kurulurken önemli bilgilerin kasten gizlenmesi,
• Para alındıktan sonra baştan planlı şekilde iletişimin kesilmesi,
• Gerçekte ifa imkânı olmadığı hâlde kesin sonuç vaat edilmesi.

Bu belirtiler, diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Sonradan Ödeme Güçlüğü Dolandırıcılık mıdır?

Genellikle hayır. Şirketin iflas etmesi, nakit akışının bozulması, kur değişikliği veya müşterilerden tahsilat yapılamaması sözleşmeye aykırılık ve alacak uyuşmazlığı doğurabilir.

Dolandırıcılık için borçlunun sözleşme kurulurken ödeme yapmayacağını bilerek karşı tarafı kandırdığına ilişkin somut delil gerekir.

Sözleşme İhlalinde Hangi Hukuk Yolları Kullanılır?

Mağdur şu yollara başvurabilir:

• İhtarname,
• İcra takibi,
• Alacak ve tazminat davası,
• Sözleşmenin feshi veya dönme,
• Ayıplı ifa talepleri,
• İhtiyati haciz,
• İhtiyati tedbir,
• Ticari arabuluculuk.

Somut hile ve suç şüphesi bulunuyorsa ayrıca savcılığa suç duyurusu yapılabilir.

Sahte Belge Kullanılması

Sözleşmeye aykırılık sırasında sahte fatura, dekont, imza, teslim tutanağı veya banka belgesi kullanılmışsa belge sahteciliği ve dolandırıcılık suçları ayrıca değerlendirilebilir.

Belgenin kimin tarafından düzenlendiği, kim tarafından kullanıldığı ve mağdurun bu belge nedeniyle işlem yapıp yapmadığı önemlidir.

Hangi Deliller Toplanmalıdır?

Şu belgeler korunmalıdır:

• Sözleşme ve ekleri,
• Fatura ve dekontlar,
• Teslim ve sevk belgeleri,
• E-posta ve WhatsApp yazışmaları,
• İhtarname ve cevaplar,
• Şirket kayıtları,
• Reklam ve satış vaatleri,
• Tanık anlatımları,
• Sahte belge örnekleri,
• Banka hesap hareketleri.

Özellikle sözleşmenin imzalandığı tarihteki şirket durumu ve tarafların beyanları başlangıç kastının belirlenmesinde önem taşır.

Savcılığa Şikâyet Nasıl Yapılmalı?

Dilekçede yalnızca “sözleşmeye uymadı” denilmemeli; hangi hileli davranışın yapıldığı ve mağdurun nasıl yanıltıldığı açıklanmalıdır.

Sözleşmenin gerçek bir ticari ilişkiye dayanıp dayanmadığı, ödeme vaadinin nasıl verildiği ve haksız menfaatin nasıl sağlandığı belgelerle gösterilmelidir.

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin’de Uygulama

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin’deki dosyalarda sözleşme, banka kayıtları, şirket mali durumu ve iletişim belgeleri birlikte incelenir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, sözleşmeye aykırılık iddiasında öncelikle ticari borç ile suç oluşturan hileli davranışın ayrıştırılması gerektiğini; her ödeme uyuşmazlığının ceza dosyasına dönüştürülmemesi gerektiğini belirtmektedir.

Sonuç

Sözleşmeye aykırılık çoğu zaman alacak, tazminat veya fesih davası konusudur. Dolandırıcılık suçunun oluşması için sözleşme kurulurken veya işlem yapılırken hileli davranış bulunması ve bu hileyle haksız menfaat sağlanması gerekir.

Sahte belge, olmayan mal, baştan planlı ödeme yapmama ve gerçek dışı vaatler varsa ceza soruşturması gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sözleşme ihlali otomatik olarak dolandırıcılık mıdır?

Hayır. Sözleşme ihlali çoğunlukla hukuk davası konusudur.

Borcun ödenmemesi dolandırıcılık sayılır mı?

Tek başına sayılmaz. Başlangıçtaki hile ve kast ispatlanmalıdır.

Şirketin iflas etmesi suç oluşturur mu?

Hayır. İflas, tek başına dolandırıcılık kanıtı değildir.

Sahte dekont sunulursa hangi suç oluşur?

Belge sahteciliği ve haksız menfaat sağlanmışsa dolandırıcılık gündeme gelebilir.

Sözleşme imzalanırken yalan bilgi verilmesi suç mudur?

Yalan bilgi, karşı tarafı kandırmak ve haksız menfaat sağlamak amacıyla verilmişse ceza sorumluluğu doğabilir.

Sözleşme ihlali için savcılığa başvurulabilir mi?

Somut suç şüphesi varsa başvurulabilir; yalnızca alacak varsa icra ve hukuk yolları değerlendirilmelidir.

Sözleşmeye aykırılıkta ihtiyati haciz alınabilir mi?

Şartları oluştuğunda ihtiyati haciz veya tedbir talep edilebilir.

Hangi belgeler en önemli delildir?

Sözleşme, yazışmalar, ödeme kayıtları, teslim belgeleri ve sahte olduğu ileri sürülen belgeler önemlidir.

Ticari dava ve ceza soruşturması birlikte yürür mü?

Evet. Her iki süreç birbirinden bağımsız olarak devam edebilir.

Avukatla başvuru zorunlu mudur?

Zorunlu değildir; ancak ticari ve ceza boyutunun doğru ayrıştırılması için avukat desteği yararlıdır.

Uzman Hukuki Destek

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Arb. Fırat Fesih Kaya
Tel: +90 532 769 22 22
Ofis: +90 312 434 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara