Nitelikli Dolandırıcılıkta Bilişim Sisteminin Araç Olarak Kullanılması Ne Demektir? (2026 Güncel Rehber)

TCK 158/1-f kapsamında bilişim sisteminin araç olarak kullanılması ne demektir? Sahte ilan, taklit site, WhatsApp ve banka transferi örnekleriyle açıklama.

Bilişim sisteminin araç olarak kullanılması, dijital sistemin dolandırıcılığın hileli sürecinde işlev görmesidir. Sahte ilanla alıcıya ulaşılması, taklit bir internet sitesiyle güven oluşturulması veya gerçek dışı yatırım bakiyesi gösterilerek ödeme alınması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ancak olayda telefon, bilgisayar veya internet bulunması tek başına yeterli değildir. Sistemin mağdurun aldatılmasında nasıl kullanıldığı ve zarara yol açan işlemle bağlantısı açıklanmalıdır.

TCK 158/1-f Hangi Davranışı Düzenler?

TCK m. 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl olarak düzenler.

Öncelikle dolandırıcılığın temel unsurları bulunmalıdır: Hileli davranış, aldatma, malvarlığı zararı ve failin kendisine ya da başkasına sağladığı yarar. Bilişim sisteminin kullanılması, bu unsurların yerine geçmez.

Örneğin gerçek bir satıcının teslimi geciktirmesiyle, baştan beri mevcut olmayan bir ürünü sahte ilanla satışa sunması aynı değildir. İlk olay sözleşmesel uyuşmazlık olabilir; ikinci olayda ise hileli davranış araştırılır.

Hangi Dijital Sistemler Araç Olarak Kullanılabilir?

İnternet siteleri, çevrim içi ilan platformları, sosyal medya hesapları, dijital pazar yerleri, mesajlaşma uygulamaları veya elektronik posta hizmetleri olayın koşullarına göre hileli süreçte kullanılabilir.

Kullanılan platformun gerçek ve hukuka uygun faaliyet gösteren bir sistem olması, kullanıcı tarafından dolandırıcılığa araç edilmesini engellemez. Platformun tamamının sahte olması şart değildir.

Örneğin gerçek bir ilan sitesindeki sahte kiralık ev ilanıyla kapora alınması, sitenin kendisinin dolandırıcılık amacıyla kurulduğu anlamına gelmez. Kullanıcının eylemi ile platformun sorumluluğu ayrı değerlendirilmelidir.

Sahte İnternet İlanı Neden Bu Kapsamda Değerlendirilebilir?

Sahte ilan, mağdurun karşı tarafa ulaşmasını ve gerçekte bulunmayan bir satışa güvenmesini sağlayabilir. Başkasına ait fotoğrafın, sahte araç belgesinin veya gerçekte satış yetkisi bulunmayan bir taşınmazın kullanılması hile iddiasını destekleyebilir.

İlanın içeriği, ödeme öncesindeki açıklamalar ve paranın gönderilme nedeni birlikte incelenir. İlan sonradan silinmişse bağlantı, ilan numarası, ekran görüntüleri ve yazışmalar korunmalıdır.

Bir ürünün teslim edilmemesi ise tek başına başlangıçtan itibaren hile bulunduğunu kanıtlamaz. Gerçek faaliyet, teslim girişimleri ve tarafların iletişimi de araştırılabilir.

Taklit Banka veya Kargo Sitesi Nasıl Değerlendirilir?

Gerçek bir kurumun adı, logosu veya sayfa tasarımı taklit edilerek mağdurun ödeme yapması sağlanmış olabilir. Burada dijital sistem, kuruma duyulan güveni hileli biçimde kullanmak için işlev görür.

Ancak sahte sayfanın kullanılmasından sonra gerçekleşen işlem belirlenmelidir. Mağdurun kendisinin para göndermesi ile ele geçirilen bilgilerle hesabından habersiz para aktarılması aynı fiil değildir.

Somut işleme göre dolandırıcılık, bilişim yoluyla hırsızlık veya banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi farklı suçlar gündeme gelebilir. Suçun adı yalnızca sahte bağlantı gönderildiğine bakılarak belirlenmemelidir.

WhatsApp Kullanılması Her Olayı Nitelikli Dolandırıcılık Yapar mı?

Hayır. Yazışmanın hangi işlevi gördüğü açıklanmalıdır. WhatsApp üzerinden sahte belge gönderilmesi, kurumsal kimlik taklit edilmesi veya gerçek dışı bir yatırımın pazarlanması ile daha önce kurulmuş bir ilişkide yalnızca ödeme saatinin konuşulması aynı değildir.

Örneğin tarafların yüz yüze kurduğu gerçek bir satış ilişkisinde sonradan IBAN’ın mesajla iletilmesi, tek başına bilişim sistemiyle hile yapıldığını göstermez.

Buna karşılık mesajlaşma hesabının doğrudan hileli kurgu için kullanılması önem taşıyabilir. Değerlendirme uygulamanın adına değil, iletişimin içeriğine ve mağdurun neden ödeme yaptığına dayanmalıdır.

Bankaya Havale Yapılması Bu Nitelikli Hâl İçin Yeterli mi?

Bankanın yalnızca tahsilat aracı olması, tek başına bankanın hileye araç edildiğini göstermez. Bununla birlikte aynı olayda sahte çevrim içi ilan kullanılmışsa, bilişim sistemi yönünden değerlendirme ayrıca yapılır.

Örneğin internet ilanıyla aldatılan kişinin kaporayı banka hesabına göndermesinde, bankanın rolü yalnızca ödeme olabilir. Nitelikli hâlin dayanağı ise sahte ilan yoluyla kullanılan bilişim sistemi olabilir.

Bu ayrım, suçlamanın hangi davranışa dayandığının doğru belirlenmesini sağlar.

Bilişim Sistemini Kimin Kullandığı Nasıl İspatlanır?

Hesabın veya hattın bir kişi adına kayıtlı olması ile sistemi fiilen o kişinin kullanması aynı soru değildir. İlan hesabını kimin yönettiği, mesajı kimin gönderdiği ve parayı kimin kontrol ettiği ayrı ayrı araştırılmalıdır.

Dosyaya göre oturum ve cihaz kayıtları, ödeme talimatları, banka işlemleri, teslim görüntüleri ve yazışmalar karşılaştırılabilir. Bir IP kaydı da kullanıcının kimliğini her durumda tek başına kesinleştirmez.

Özellikle hesabı ele geçirilmiş veya IBAN’ı izinsiz kullanılmış kişiler bakımından kişisel bilgi ve kast değerlendirmesi yapılmalıdır. Mağdur parasının bir hesaba yatması, hesap sahibinin hileyi bildiğini tek başına göstermez.

Mağdur ve Şüpheli Açısından Hangi Deliller Önemlidir?

Mağdur, ilan veya sitenin tam adresini, kullanıcı adını, ödeme öncesindeki yazışmaları ve dekontları saklamalıdır. Ödeme talimatını kimin verdiğini gösteren kayıt, parayla hile arasındaki bağlantıyı açıklayabilir.

Şüpheli açısından ise gerçek ticari ilişkiyi, hesabın izinsiz kullanımını veya işlemi başka birinin gerçekleştirdiğini gösterebilecek kayıtlar önemlidir. Banka ve platform kayıtlarının korunması gerektiğinde gecikmeden talep edilmelidir.

Dijital delilin özgünlüğü kadar hukuka uygun elde edilmesi de incelenmelidir. Delil toplamak için başkasının hesabına izinsiz erişilmemelidir.

2026 Güncel Değerlendirme

TCK m. 158/1-f bakımından temel soru, “İnternet kullanıldı mı?” değil, “Dijital sistem hileli süreçte nasıl işlev gördü?” olmalıdır.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, nitelikli dolandırıcılık dosyalarında hileli teklifin oluşturulması, mağdurun ödeme kararı ve paranın hareketini aynı zaman çizelgesinde değerlendirir. Böylece sistemin rolü ile her kişinin sorumluluğu birbirinden ayrılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İnternetten yapılan her dolandırıcılık TCK 158/1-f kapsamında mı?

Somut eylem incelenmelidir. Bilişim sisteminin hileli süreçteki rolü ve dolandırıcılığın temel unsurları ortaya konulmalıdır.

2. Gerçek bir ilan sitesindeki sahte ilan bu kapsama girebilir mi?

Evet. Platformun kendisinin sahte olması gerekmez. Kullanıcının sistemi hangi amaçla kullandığı değerlendirilir.

3. Yalnızca IBAN’ın WhatsApp’tan gönderilmesi yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir. Yazışmanın hileli davranışın parçası olup olmadığına bakılır.

4. Sahte siteyle banka bilgilerinin alınması her zaman dolandırıcılık mı?

Hayır. Bilgiler alındıktan sonra gerçekleşen işleme göre farklı suçlar gündeme gelebilir.

5. Para hesabıma geldi ama ilanı ben vermedim. Sorumlu olur muyum?

Hesabın kullanımı, bilginiz ve suça katkınız araştırılır. Para girişi tek başına dolandırıcılığa katılımı kanıtlamaz.

6. Sahte ilan silindiyse delil kalmaz mı?

Ekran görüntüleri, yazışmalar, ilan numarası ve hukuka uygun şekilde temin edilebilecek platform kayıtları kullanılabilir.

7. Ürün teslim edilmediyse doğrudan suç duyurusu yapılabilir mi?

Başvuru yapılabilir; ancak teslim etmeme olgusuyla birlikte ödeme öncesindeki hile ve kastı gösteren bilgiler açıklanmalıdır.

Uzman Hukuki Destek

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere Türkiye genelinde ve yurt dışında bulunan kişilere; bilişim sistemleriyle dolandırıcılık soruşturmaları, mağdur başvuruları, dijital delillerin değerlendirilmesi ve ceza savunması konularında hukuki destek sunar.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara