Uluslararası Ticari Sözleşmede Yabancı Mahkeme Yetkisi Geçerli midir? (2026 Güncel Rehber)

Uluslararası ticari sözleşmede yabancı mahkeme seçiminin ne zaman geçerli olabileceğini, Türk mahkemelerine etkisini ve yabancı kararın Türkiye’de icrasını öğrenin.

Uluslararası ticari sözleşmede yabancı bir ülke mahkemesinin yetkili kılınması, belirli koşullarla geçerli olabilir. Ancak sözleşmeye “X ülke mahkemeleri yetkilidir” yazılması her uyuşmazlıkta tek başına yeterli değildir. Sözleşmenin yabancılık unsuru, yetki şartının yazılı ve açık olması, uyuşmazlığın kapsamı ve Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi birlikte değerlendirilir.

Yabancı mahkeme yetki şartı ne zaman geçerli olabilir?

Yabancı mahkeme seçimi ile bağlantılı uyuşmazlıklar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanmalıdır. Yetki anlaşmasının yazılı şekilde yapılması ve hangi mahkemenin hangi uyuşmazlıklarda yetkili olacağının anlaşılır olması önemlidir. Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konularda yabancı mahkeme seçimi sonuç doğurmayabilir.

Sözleşmedeki yetki şartı, uyuşmazlığın yalnızca belirli taleplerini kapsayabilir. Bu nedenle hükmün kapsamı, sözleşmenin diğer maddeleri ve tarafların iradesiyle birlikte yorumlanır. Tüketici, iş veya taşınmaz gibi özel kurallara tabi ilişkilerde ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Yetki şartı, uygulanacak hukuk ve tahkim aynı şey değildir

Sözleşmede yabancı hukukun seçilmesi, davanın mutlaka o ülke mahkemesinde görüleceği anlamına gelmez. Uygulanacak hukuk seçimi ile yetkili mahkeme seçimi farklı hükümlerdir. Tahkim şartı ise uyuşmazlığın devlet mahkemesi yerine hakem veya hakem heyeti önünde çözülmesini öngörür.

Türk mahkemelerinde dava açılırsa mahkeme, yabancı mahkeme şartının geçerliliğini ve kapsamını inceleyebilir. Yabancı ülkede alınan kararın Türkiye’de malvarlığı üzerinde icra edilmesi için ise kural olarak ayrıca tanıma veya tenfiz süreci gerekebilir. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, sözleşme imzalanmadan önce yetki, uygulanacak hukuk ve tahkim hükümlerinin ayrı ayrı kontrol edilmesini öneriyor.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yabancı mahkeme yetki şartı uluslararası ticari sözleşmede geçerli midir?
Yabancılık unsuru, yazılı anlaşma, uyuşmazlığın niteliği ve münhasır yetki kuralları bakımından koşullar sağlanıyorsa geçerli olabilir.

Sözleşmede yabancı ülke hukuku seçilmişse dava da orada mı açılır?
Hayır. Hukuk seçimi ve mahkeme yetkisi ayrı konulardır; sözleşmede ayrıca yetki şartı bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Yabancı mahkeme seçimi Türk mahkemelerinde dava açılmasını engeller mi?
Geçerli ve uyuşmazlığı kapsayan bir yetki anlaşması Türk mahkemelerinin davayı görmesini etkileyebilir. Mahkeme şartın geçerliliğini ve kapsamını değerlendirir.

Yetki şartı sözleşmede açıkça yazılmalı mı?
Evet. Hangi mahkemenin hangi uyuşmazlıklarda yetkili olduğunun yazılı ve anlaşılır biçimde gösterilmesi önemlidir.

Yabancı mahkeme yetki şartı ile tahkim şartı aynı mıdır?
Hayır. Biri belirli bir devlet mahkemesini, diğeri uyuşmazlığın hakemlerce çözülmesini öngörür.

Yabancı mahkemede alınan karar Türkiye’de doğrudan icra edilir mi?
Genellikle hayır. Türkiye’de icra için kararın tanınması veya tenfizi gerekebilir; ilgili koşullar ayrıca incelenir.

Sözleşmede hem Türk hukuku hem yabancı mahkeme seçilebilir mi?
Hukuk seçimi ve yetkili mahkeme farklı hükümler olduğundan birlikte kararlaştırılabilir; şartların geçerliliği ve kapsamı ayrıca değerlendirilir.

Yetki şartı yalnızca sözleşmenin bir bölümünü kapsıyorsa ne olur?
Mahkeme, hükmün metnini ve uyuşmazlığın hangi taleplerden oluştuğunu inceleyerek kapsamı belirler.

Uzman Hukuki Destek

Uluslararası sözleşmelerde yabancı mahkeme yetkisi, uygulanacak hukuk ve tahkim hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık olarak uluslararası ticari sözleşme ve uyuşmazlıklarda Türkiye genelinde ve yurt dışında hukuki destek sunuyoruz. Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr