Uluslararası Ticari Sözleşmede Türk Hukuku Seçilmezse Hangi Hukuk Uygulanır? (2026 Güncel Rehber)

Uluslararası ticari sözleşmede uygulanacak hukuk belirtilmemişse hangi ülke hukukunun devreye gireceğini, CISG ihtimalini ve yetki şartından farkını öğrenin.

Uluslararası ticari sözleşmede Türk hukukunun seçilmemiş olması, sözleşmenin otomatik olarak karşı tarafın ülke hukukuna tabi olacağı anlamına gelmez. Uygulanacak hukuk; sözleşmenin türü, tarafların işyerleri, sözleşmenin karakteristik edimini kimin üstlendiği ve uyuşmazlığın bağlantılı olduğu ülkeler dikkate alınarak belirlenir.

Hukuk seçimi yoksa hangi kurallar uygulanır?

Türk mahkemesi önündeki yabancılık unsurlu sözleşmelerde, taraflar geçerli bir hukuk seçimi yapmamışsa öncelikle sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk belirlenir. Bu değerlendirmede genellikle sözleşmenin karakteristik edimini yerine getiren tarafın işyeri hukuku dikkate alınır. Örneğin mal satışında satıcının, hizmet sözleşmesinde hizmet sağlayanın işyeri hukuku gündeme gelebilir.

Ancak sözleşmenin başka bir ülkeyle açıkça daha sıkı bağlantısı varsa sonuç değişebilir. Sözleşmedeki teslim yeri, tarafların işyerleri, müzakere ve ifa biçimi gibi unsurlar birlikte değerlendirilir. Incoterms teslim, masraf ve risk paylaşımını düzenler; tek başına uygulanacak hukuku belirlemez.

CISG uygulanabilir mi?

Uluslararası mal satışında, tarafların bulunduğu ülkeler, sözleşmenin kapsamı ve hukuk seçimi dikkate alınarak Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (CISG) uygulanabilir. Sözleşmede yalnızca bir ülke hukukunun seçilmiş olması, CISG’nin mutlaka dışlandığı anlamına gelmeyebilir. Tarafların CISG’yi uygulamak istememesi hâlinde, dışlama hükmünün açıkça düzenlenmesi önem taşıyabilir.

Uygulanacak hukuk ile yetkili mahkeme de farklı konulardır. Türk hukuku seçilmeden Türk mahkemeleri yetkili olabilir; tersine, Türk hukuku seçilse bile sözleşmede yabancı mahkeme veya tahkim şartı bulunabilir. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, uyuşmazlık çıkmadan önce hukuk seçimi, yetkili mahkeme ve tahkim maddelerinin ayrı ayrı düzenlenmesini öneriyor.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Sözleşmede hukuk seçimi yoksa otomatik olarak Türk hukuku mu uygulanır?
Hayır. Sözleşmenin bağlantı noktaları ve karakteristik edimin hangi tarafça yerine getirildiği incelenir.

Uluslararası satışta satıcının ülke hukuku uygulanabilir mi?
Evet, satıcının işyeri hukuku karakteristik edim bağlantısı nedeniyle gündeme gelebilir; ancak en sıkı bağlantı değerlendirmesi sonucu değiştirebilir.

Türk mahkemesi yabancı hukuku uygulayabilir mi?
Evet. Türk mahkemesi, uyuşmazlığın kanunlar ihtilafı kurallarına göre yabancı hukukun uygulanması gerektiği sonucuna varabilir.

CISG her uluslararası mal satışında uygulanır mı?
Hayır. Tarafların ülkeleri, sözleşmenin konusu ve tarafların CISG’yi dışlayıp dışlamadığı incelenmelidir.

Türk hukuku seçilmesi Türk mahkemelerini de yetkili yapar mı?
Hayır. Uygulanacak hukuk seçimi ile yetkili mahkeme seçimi ayrı hükümlerdir.

Incoterms uygulanacak hukuku belirler mi?
Hayır. Incoterms esas olarak teslim, masraf ve risk paylaşımını düzenler; hukuk seçiminin yerini tutmaz.

Sözleşmede hem hukuk seçimi hem tahkim şartı olabilir mi?
Evet. Biri uyuşmazlığa uygulanacak hukuku, diğeri uyuşmazlığın nerede ve nasıl çözüleceğini düzenler.

Yabancı hukuk uygulanacaksa içeriği nasıl belirlenir?
Mahkeme yabancı hukukun içeriğini belirlemeye çalışır; taraflar da ilgili mevzuat ve uzman görüşleriyle bu konuda yardımcı olabilir.

Uzman Hukuki Destek

Uluslararası ticari sözleşmelerde hukuk seçimi, mahkeme yetkisi ve tahkim hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir. FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık olarak uluslararası ticari sözleşme ve uyuşmazlıklarda Türkiye genelinde ve yurt dışında hukuki destek sunuyoruz. Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr