CISG Nedir? Uluslararası Mal Satışında Türk Şirketleri

CISG’nin hangi satış sözleşmelerine uygulanabileceğini, Türk hukuku ile ilişkisini ve sözleşmede dikkat edilmesi gereken hükümleri öğrenin.

CISG, farklı ülkelerde işyeri bulunan taraflar arasındaki uluslararası mal satışlarının bazı yönlerini düzenleyen Birleşmiş Milletler sözleşmesidir. Türk şirketleri için özellikle malın teslimi, sözleşmeye uygunluk, ödeme, ayıp bildirimi ve sözleşmeden dönme gibi konularda önem taşır. CISG’nin uygulanıp uygulanmayacağı; tarafların işyerlerine, sözleşmenin konusuna ve hukuk seçimi hükümlerine bağlıdır.

CISG hangi sözleşmelere uygulanabilir?

CISG, temel olarak uluslararası ticari mal satışlarını kapsar. Tarafların vatandaşlığı değil, işyerlerinin farklı ülkelerde bulunması önemlidir. Tarafların ülkelerinin sözleşmeye taraf olması veya uygulanacak hukuk kurallarının CISG’yi devreye sokması hâlinde sözleşme kapsamına girebilir.

Tüketici ihtiyaçları için yapılan alımlar, bazı özel mal türleri ve ağırlıklı olarak hizmet veya işçilik içeren sözleşmeler CISG’nin kapsamı dışında kalabilir. Ayrıca CISG, sözleşmenin geçerliliği ve malların mülkiyetinin hangi anda geçtiği gibi her konuyu düzenlemez; bu meselelerde başka hukuk kuralları uygulanabilir.

Türk hukuku seçilirse CISG devre dışı kalır mı?

Her zaman değil. Uluslararası mal satışında Türk hukukunun seçilmesi, CISG’nin otomatik olarak dışlandığı anlamına gelmeyebilir. CISG’nin uygulanma koşulları oluşmuşsa, sözleşmede açıkça dışlanmadığı sürece uygulama alanı bulması mümkündür. Taraflar CISG’yi tamamen dışlamak veya hükümlerini değiştirmek istiyorsa, bunu sözleşmede açık ve net biçimde düzenlemelidir.

CISG ile yetkili mahkeme seçimi de farklı konulardır. Sözleşmede uygulanacak hukuk belirtilmiş olsa bile uyuşmazlığın hangi mahkemede veya tahkimde görüleceği ayrıca kararlaştırılmalıdır.

Türk şirketleri sözleşmede nelere dikkat etmeli?

Ürün tanımı, miktar, kalite standardı, numune, ambalaj, teslim yeri ve tarihi, ödeme yöntemi, taşıma riski ve kontrol süreci açıkça yazılmalıdır. Incoterms hükümleri teslim, masraf ve risk paylaşımını düzenleyebilir; ancak tek başına uygulanacak hukuku belirlemez.

Ayıp veya eksik teslimat hâlinde alıcı, ayıbı öğrendikten sonra makul süre içinde satıcıya bildirim yapmalıdır. CISG’de bildirim yükümlülüğünün kaçırılması, alıcının ayıba dayalı haklarını etkileyebilir. Sözleşmede bildirim adresi, yöntemi ve teknik inceleme süreci de belirlenmelidir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, uluslararası mal satışında hukuk seçimi, CISG’nin uygulanması, yetkili merci ve teslim koşullarının aynı sözleşmede birbiriyle uyumlu düzenlenmesini öneriyor.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

CISG neyi düzenler?
Uluslararası mal satışında sözleşmenin kurulması ve tarafların teslim, ödeme, sözleşmeye uygunluk ve ihlal hâlindeki bazı haklarını düzenler.

CISG tüm uluslararası ticari sözleşmelere uygulanır mı?
Hayır. Mal satışı olması, tarafların işyerleri ve sözleşmenin kapsamı gibi koşullar değerlendirilir. Hizmet ağırlıklı sözleşmeler kapsam dışında kalabilir.

Türk şirketi sözleşmede Türk hukukunu seçerse CISG uygulanır mı?
Uygulanma koşulları varsa, yalnızca Türk hukukunun seçilmiş olması CISG’yi her zaman dışlamaz. Dışlama iradesi açıkça yazılmalıdır.

CISG’yi sözleşmeyle tamamen dışlamak mümkün mü?
Taraflar, uygulanması mümkün olan ölçüde CISG’yi dışlayabilir veya hükümlerinin etkisini değiştirebilir. Hükmün açık yazılması önemlidir.

Ayıplı mal satıcıya ne zaman bildirilmelidir?
Ayıp öğrenildiğinde makul süre içinde bildirim yapılmalıdır. Sözleşme ve uygulanacak kurallara göre zaman sınırları ayrıca değerlendirilmelidir.

Incoterms seçmek CISG’nin uygulanmasını engeller mi?
Hayır. Incoterms teslim ve risk paylaşımını düzenler; CISG’nin uygulanıp uygulanmayacağını tek başına belirlemez.

CISG mülkiyetin ne zaman geçtiğini düzenler mi?
Genel olarak malların mülkiyet üzerindeki etkilerini düzenlemez. Bu konu uygulanacak diğer hukuk kurallarına göre belirlenir.

Uyuşmazlık mutlaka Türk mahkemesinde mi görülür?
Hayır. Sözleşmedeki yetki veya tahkim şartı ve milletlerarası yetki kuralları incelenmelidir.

Uzman Hukuki Destek

Uluslararası satış sözleşmelerinde CISG, uygulanacak hukuk, tahkim ve teslim şartlarının birlikte değerlendirilmesi önemlidir. FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık olarak uluslararası ticari sözleşme ve uyuşmazlıklarda Türkiye genelinde ve yurt dışında hukuki destek sunuyoruz. Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Etiketler: CISG nedir, uluslararası mal satışı, uluslararası ticaret hukuku, Türk şirketleri, CISG sözleşmesi, ayıplı mal bildirimi, Incoterms, uluslararası satış sözleşmesi