Büyükelçilik veya Konsolosluk Çalışanlarının Türkiye’deki Boşanma Davalarında Yetki Nasıl Belirlenir? (2026 Güncel Rehber)

Büyükelçilik veya konsolosluk çalışanlarının boşanma davasında Türk mahkemelerinin yetkisi; görev unvanına, diplomatik ya da konsüler statüye ve eşlerin yerleşim yerine göre değişebilir. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya temel ayrımları açıklıyor.

Dava Türkiye’de açılabilir mi?

Büyükelçilik veya konsoloslukta çalışmak, tek başına Türkiye’de boşanma davası açılmasını engellemez ya da davayı otomatik olarak özel bir mahkemeye taşımaz. Öncelikle Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, ardından davaya hangi şehirde bakılacağı ve çalışanın herhangi bir yargı bağışıklığından yararlanıp yararlanmadığı incelenir.

Evliliğin Türkiye’de yapılmış olması da tek başına Türk mahkemelerinin yetkisini belirlemez. Eşlerin Türkiye’deki yerleşim yerleri ve son ortak yaşam yerleri gibi bağlantılar önem taşır.

Boşanma davası hangi şehirde açılır?

Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi bulunduğu takdirde, boşanma davalarında yer itibarıyla yetki genel olarak eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin dava açılmadan önce son defa en az altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesine göre belirlenir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerde dava aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Bu nedenle örneğin eşlerden biri Ankara’da, diğeri yurt dışında yaşıyorsa, Türkiye’deki yerleşim yeri ve diğer yetki koşulları değerlendirilir. Her iki eş de yurt dışında yaşıyorsa, yalnızca görev yerinin Türkiye’de bulunması veya evliliğin Türkiye’de yapılması yeterli olmayabilir.

Diplomatik veya konsüler bağışıklık davayı etkiler mi?

“Büyükelçilik çalışanı” ifadesi tek başına bağışıklık olup olmadığını göstermez. Kişinin diplomatik ajan, idari ve teknik personel, hizmet personeli, konsolosluk görevlisi ya da yerel personel olması; vatandaşlığı ve Türkiye’deki statüsü önem taşır.

Diplomatik ajanlar, uluslararası hukuk uyarınca medeni yargı bağışıklığından yararlanabilir. Bu bağışıklık, özel hayatla ilgili uyuşmazlıklarda da mahkemenin yargılama yapmasını etkileyebileceğinden, boşanma davası açılmadan önce statü ve olası bağışıklık dikkatle değerlendirilmelidir. Bağışıklığın kapsamı ve varsa kaldırılması, kişinin unvanına ve somut duruma bağlıdır.

Konsolosluk görevlileri bakımından bağışıklık esas olarak görev kapsamında yapılan işlemlerle sınırlıdır. Boşanma gibi özel aile hukuku uyuşmazlıkları genellikle konsolosluk görevi niteliğinde değildir. Büyükelçilik veya konsoloslukta yerel olarak çalışan personelin de sırf kurumda çalışması nedeniyle diplomatik bağışıklığı bulunduğu varsayılamaz.

Uygulanacak hukuk nereden belirlenir?

Davanın Türkiye’de açılması, Türk hukukunun mutlaka uygulanacağı anlamına gelmez. MÖHUK’un 14. maddesine göre boşanma ve ayrılık konularında öncelikle eşlerin ortak millî hukuku; ortak millî hukuk yoksa ortak mutat mesken hukuku dikkate alınır. Bu bağlantılar da yoksa Türk hukuku uygulanabilir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, bu davalarda mahkemenin yetkisi, uygulanacak hukuk ve varsa yargı bağışıklığının ayrı ayrı ele alınması gerektiğini belirtiyor. Yurt dışındaki eşe tebligat ve yabancı belgelerin tercüme işlemleri de ayrıca planlanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Büyükelçilik çalışanı Türkiye’de boşanma davası açabilir mi?
Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi varsa açabilir. Ancak çalışanın diplomatik statüsü veya bağışıklığı ayrıca incelenmelidir.

2. Diplomatik bağışıklık boşanma davasını engeller mi?
Bağışıklık, mahkemenin yargılama yapmasını etkileyebilir. Sonuç; kişinin statüsüne, bağışıklığın kapsamına ve varsa bağışıklığın kaldırılmasına bağlıdır.

3. Konsolosluk çalışanlarının da diplomatik bağışıklığı var mıdır?
Her konsolosluk çalışanı aynı kapsamda bağışıklıktan yararlanmaz. Konsolosluk görevlilerinde bağışıklık genellikle görev kapsamında yapılan işlemlerle sınırlıdır; görev unvanı ve statü belirleyicidir.

4. Büyükelçilikte yerel personel olarak çalışan kişi bağışıklıktan yararlanır mı?
Sırf büyükelçilikte çalışmak bağışıklık sağlamaz. Kişinin görevi, statüsü, vatandaşlığı ve varsa uluslararası hukuk kapsamındaki ayrıcalıkları değerlendirilir.

5. Dava mutlaka büyükelçiliğin bulunduğu şehirde mi açılır?
Hayır. Genel olarak eşlerden birinin yerleşim yeri veya son ortak yaşam yeri esas alınır. Büyükelçiliğin bulunduğu şehir tek başına yetkili yeri belirlemez.

6. Evliliğin Türkiye’de yapılmış olması Türk mahkemelerini yetkili kılar mı?
Tek başına kılmaz. Eşlerin yerleşim yerleri ve Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini sağlayan diğer bağlantılar incelenir.

7. Boşanma davasında her zaman Türk hukuku mu uygulanır?
Hayır. Eşlerin ortak vatandaşlığı ve ortak mutat meskeni gibi bağlantılar uygulanacak hukuku belirleyebilir.

Hak kaybı yaşamamak için uzman desteği şarttır. Türkiye genelinde ve yurtdışında aile hukuku ve uluslararası hukuk uyuşmazlıklarında çalışan FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık; Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa dâhil Türkiye genelinde profesyonel hukuki destek sunmaktadır.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr