1136 sayılı Avukatlık Kanunu
22 Ağustos 2025
Adil Yargılanma Hakkı
22 Ağustos 2025
Giriş: 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Nedir?
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK), 4 Nisan 2013 tarihinde kabul edilmiş ve 11 Nisan 2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kanun, Türkiye’ye giriş, vize işlemleri, ikamet izinleri, sınır dışı etme, geri gönderme merkezleri, uluslararası koruma başvuruları ve göçmenlik süreçleri gibi çok sayıda konuyu kapsar.
Kanun, Göç İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanmakta olup, Türkiye’de bulunan yabancıların haklarını korumayı ve kamu düzenini sağlamayı amaçlar. YUKK, hem ikamet eden yabancılar hem de iltica ve sığınma talebinde bulunan kişiler açısından temel başvuru kaynağıdır.
Kanunun Amacı ve Kapsamı
6458 sayılı kanunun amacı, yabancıların Türkiye’ye giriş, Türkiye’de kalış ve Türkiye’den çıkış süreçlerini düzenlemek, aynı zamanda uluslararası koruma talebinde bulunan kişilere hukuki güvence sağlamaktır.
Kanunun kapsadığı başlıca alanlar:
- Yabancıların ülkeye giriş ve çıkış şartları
- Vize türleri ve prosedürleri
- İkamet izinleri ve başvuru süreçleri
- Uluslararası koruma (mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma)
- Sınır dışı etme ve geri gönderme merkezleri
- Geçici koruma düzenlemeleri
- Göç İdaresi Başkanlığı’nın yetkileri
Bu düzenlemeler, hem bireysel hakları güvence altına almakta hem de devletin kamu güvenliği sorumluluğunu yerine getirmesine katkı sağlar.
Türkiye’ye Giriş Şartları ve Vize Düzenlemeleri
Kanun, yabancıların Türkiye’ye girişinde uyulması gereken temel koşulları belirlemiştir. Türkiye’ye girişte yabancılardan pasaport, seyahat belgesi veya yerine geçen resmi belgeler istenir.
Vize türleri şunlardır:
- Turistik Vize: Kısa süreli konaklamalar için.
- Çalışma Vizesi: Türkiye’de iş yapacaklar için.
- Öğrenci Vizesi: Eğitim amaçlı girişler için.
- Transit Vize: Türkiye üzerinden başka bir ülkeye geçişler için.
Ayrıca, bazı ülkelerin vatandaşları vizeden muaf tutulabilir. Ancak Türkiye’ye yasa dışı yollarla giriş yapan yabancılar hakkında sınır dışı ve idari para cezası hükümleri uygulanır.
İkamet İzni Türleri ve Başvuru Süreçleri
6458 sayılı kanun, yabancıların Türkiye’de yasal olarak kalabilmeleri için çeşitli ikamet izni türleri öngörmüştür.
Başlıca ikamet izinleri şunlardır:
- Kısa Dönem İkamet İzni
- Aile İkamet İzni
- Öğrenci İkamet İzni
- Uzun Dönem İkamet İzni
- İnsani İkamet İzni
- İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni
Her ikamet türü için başvuru süresi, gerekli belgeler ve değerlendirme kriterleri farklıdır. Başvurular, Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden online olarak yapılır ve sonuçlar genellikle 30-90 gün içinde bildirilir.
Uluslararası Koruma Kapsamı: Mülteci, Şartlı Mülteci ve İkincil Koruma
6458 sayılı kanun, Türkiye’de iltica ve sığınma başvurularını düzenleyen temel mevzuattır. Üç farklı uluslararası koruma statüsü tanımlanmıştır:
- Mülteci: 1951 Cenevre Sözleşmesi kriterlerine uygun, Avrupa’dan gelen kişiler için.
- Şartlı Mülteci: Avrupa dışından gelen, ancak mülteci tanımına uyan kişiler.
- İkincil Koruma: Mülteci tanımına uymayan ancak geri gönderildiği takdirde hayatı tehlikeye girecek kişiler.
Bu başvuruların değerlendirilmesi Göç İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır ve hukuki destek hakkı güvence altındadır.
Geçici Koruma Düzenlemeleri
6458 sayılı kanun kapsamında, savaş, iç karışıklık veya toplu insan hakları ihlalleri sebebiyle kitlesel olarak Türkiye’ye sığınan kişiler için “geçici koruma” statüsü tanımlanmıştır.
Özellikle Suriye iç savaşı sonrası yüz binlerce kişi bu statüden yararlanmıştır.
Geçici koruma sağlanan kişilere:
- Sağlık hizmetleri
- Eğitim hakları
- Çalışma izni başvurusu
- Temel insani yardımlar
sunulur.
Sınır Dışı Etme ve Geri Gönderme Merkezleri
Kanun, kamu düzenini tehdit eden veya yasal koşullara uymayan yabancılar için sınır dışı prosedürlerini ayrıntılı şekilde düzenlemiştir.
Sınır dışı kararları şu durumlarda verilir:
- Kamu güvenliğini tehdit eden kişiler
- Yasadışı giriş yapanlar
- Sahte belgeyle başvuranlar
- Kaçak çalışanlar
Sınır dışı edilmeden önce yabancıya yazılı bildirim yapılır ve itiraz hakkı tanınır. Geri Gönderme Merkezleri bu süreçte yabancıların idari gözetim altında tutulduğu yerlerdir.
6458 Sayılı Kanunda İtiraz ve Yargı Süreci
Yabancılar, vize reddi, ikamet başvurusu reddi, sınır dışı edilme veya uluslararası koruma başvurularının reddi gibi durumlarda idari yargıya başvurabilirler.
Başlıca yargı yolları:
- İdare Mahkemeleri
- Bölge İdare Mahkemeleri
- Danıştay
Ayrıca bazı durumlarda Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvuru hakkı da doğabilir.
Göç İdaresi Başkanlığı’nın Rolü
6458 sayılı kanunun uygulanmasında Göç İdaresi Başkanlığı merkezi bir role sahiptir. Görevleri arasında:
- İkamet başvurularını değerlendirmek
- Sınır dışı işlemlerini yürütmek
- Uluslararası koruma başvurularını incelemek
- Geçici koruma süreçlerini yönetmek
- Yabancılara yönelik hukuki bilgilendirme sağlamak
Yabancıların Hakları ve Yükümlülükleri
YUKK, Türkiye’de bulunan yabancılara birçok hak tanırken bazı sorumluluklar da yükler.
Yabancıların Hakları:
- Sağlık, eğitim ve çalışma hakları
- Uluslararası koruma talep etme hakkı
- Hukuki destek alma hakkı
- Aile birleşimi hakkı
Yabancıların Yükümlülükleri:
- İkamet adresini bildirme
- Yasal ikamet izni süresine uyma
- Kamu düzenine zarar vermeme
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. 6458 sayılı kanun kimleri kapsar?
Türkiye’de bulunan tüm yabancılar, mülteci başvuru sahipleri ve geçici koruma talep edenler.
2. Türkiye’ye vizesiz giriş yapabilir miyim?
Vatandaşı olduğunuz ülkeye göre değişir. Bazı ülkeler için vize muafiyeti vardır.
3. İkamet iznim reddedilirse ne yapabilirim?
İdare Mahkemesi’ne başvurarak itiraz hakkınızı kullanabilirsiniz.
4. Sınır dışı kararı nasıl durdurulur?
Karara karşı dava açarak yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
5. Geçici koruma kimleri kapsar?
Savaş, iç çatışma veya toplu insan hakları ihlali nedeniyle Türkiye’ye sığınan kişiler.
Sonuç ve FFK Partner Hukuk’un Rolü
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, Türkiye’de yabancıların hukuki statüsünü, haklarını ve yükümlülüklerini düzenleyen en kapsamlı yasal metindir.
FFK Partner Hukuk olarak; ikamet izinleri, vize başvuruları, sınır dışı itirazları ve uluslararası koruma süreçlerinde uzman hukuki destek sunuyoruz. Deneyimli ekibimizle, yabancıların Türkiye’deki haklarını en etkili şekilde savunuyoruz.
