Uluslararası Sigorta Uyuşmazlıklarında Yetkili Mahkeme 2026 | Milletlerarası Yetki ve Sigorta Davaları

Uluslararası sigorta uyuşmazlıklarında hangi mahkeme yetkilidir? Yabancı unsurlu sigorta sözleşmeleri, milletlerarası yetki kuralları, MÖHUK hükümleri ve sigorta davalarına ilişkin 2026 güncel rehberi inceleyin.

Uluslararası Sigorta Uyuşmazlıklarında Yetki Sorunu Neden Önemlidir?

Küresel ticaretin büyümesiyle birlikte sigorta sözleşmeleri de uluslararası boyut kazanmıştır. Özellikle nakliyat sigortaları, deniz sigortaları, hava kargo sigortaları, yatırım sigortaları, enerji projeleri sigortaları ve yabancı sigorta şirketleri tarafından düzenlenen poliçeler bakımından uyuşmazlıklar birden fazla ülkeyi ilgilendirebilmektedir.

Bu durumda ilk tartışılan konu, uyuşmazlığa hangi ülke mahkemesinin bakacağıdır. Çünkü yetkili mahkemenin belirlenmesi; uygulanacak hukuk, yargılama usulü, dava süresi ve tahsil edilebilecek tazminat miktarı üzerinde doğrudan etkili olmaktadır.

Uluslararası Sigorta Uyuşmazlığı Nedir?

Taraflardan birinin yabancı olması, sigorta şirketinin yurt dışında bulunması, sigorta konusu riskin farklı ülkelerde gerçekleşmesi veya sigorta sözleşmesinin yabancı bir unsur içermesi halinde uluslararası (yabancı unsurlu) sigorta uyuşmazlığı ortaya çıkmaktadır.

Örneğin:

• Türk şirketinin Londra merkezli bir sigorta şirketiyle sözleşme yapması,
• Türkiye’den Almanya’ya yapılan yük taşımalarının sigortalanması,
• Uluslararası deniz taşımacılığı sigortaları,
• Yabancı yatırım projelerine ilişkin sigortalar,
• Yabancı sigortacı tarafından düzenlenen sorumluluk sigortaları,

uluslararası sigorta uyuşmazlıklarına örnek olarak gösterilebilir.

Türk Hukukunda Milletlerarası Yetki Nasıl Belirlenir?

Türk hukukunda milletlerarası yetki esas olarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine göre belirlenmektedir.

MÖHUK’un genel sistemine göre yabancı unsurlu davalarda öncelikle özel yetki kuralları incelenir. Sigorta sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar için ise MÖHUK’ta özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Sigorta Uyuşmazlıklarında MÖHUK Madde 46

MÖHUK’un 46. maddesi sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini özel olarak düzenlemektedir.

Bu düzenlemeye göre;

• Sigortacının esas işyerinin bulunduğu yer,
• Sigorta sözleşmesini yapan şubenin bulunduğu yer,
• Sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer,

mahkemeleri yetkili olabilmektedir.

Ayrıca sigorta ettiren, sigortalı veya lehtarın korunması amacıyla onların yerleşim yeri veya mutad meskenleri de belirli durumlarda yetki bakımından önem taşımaktadır.

Sigorta Ettirenin Korunması İlkesi

Modern sigorta hukukunda sigorta ettiren çoğu zaman sözleşmenin ekonomik açıdan zayıf tarafı olarak kabul edilmektedir.

Bu nedenle hem Türk hukukunda hem de Avrupa Birliği uygulamalarında sigorta ettiren lehine koruyucu yetki kuralları benimsenmiştir. Amaç, güçlü konumdaki sigorta şirketlerinin sigortalıyı uzak ve erişilmesi zor mahkemelerde dava açmaya zorlamasını engellemektir.

Yetki Anlaşmaları Geçerli Midir?

Uluslararası sigorta sözleşmelerinde taraflar bazı durumlarda belirli bir ülke mahkemesini yetkili kılabilmektedir.

Ancak sigorta hukukunda yetki anlaşmaları tamamen serbest değildir.

Özellikle sigorta ettirenin korunması amacıyla bazı uyuşmazlıklarda yetki sözleşmeleri sınırlanabilmekte veya geçersiz sayılabilmektedir. Bu nedenle poliçelerde yer alan yabancı mahkeme şartlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Uygulanacak Hukuk ile Yetkili Mahkeme Aynı Şey Midir?

Hayır.

Uygulanacak hukuk ile yetkili mahkeme farklı kavramlardır.

Örneğin:

• Dava Türkiye’de görülebilir,
• Ancak sözleşmeye İngiliz hukuku uygulanabilir.

Ya da tam tersi şekilde:

• Yabancı bir mahkeme yetkili olabilir,
• Ancak Türk hukuku uygulanabilir.

Bu nedenle uluslararası sigorta uyuşmazlıklarında hem mahkeme seçimi hem de uygulanacak hukuk ayrı ayrı incelenmelidir.

Deniz Sigortalarında Yetkili Mahkeme

Deniz taşımacılığı sigortalarında yetki sorunları oldukça sık ortaya çıkmaktadır.

Özellikle:

• Yük sigortaları,
• Tekne sigortaları,
• P&I sigortaları,
• Uluslararası nakliyat sigortaları,

bakımından poliçelerde Londra Tahkimi, Londra Mahkemeleri veya farklı yabancı yargı mercileri yetkili kılınabilmektedir.

Bu nedenle uyuşmazlık çıkmadan önce poliçe hükümlerinin dikkatlice incelenmesi gerekmektedir.

Hava Kargo Sigortalarında Yetki Sorunları

Uluslararası hava taşımalarında;

• Sigortacı,
• Taşıyıcı,
• Yük sahibi,
• Aracı kuruluş,

farklı ülkelerde bulunabilmektedir.

Bu nedenle hava kargo sigortalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda hangi mahkemenin yetkili olduğu çoğu zaman ilk tartışma konusu olmaktadır.

Özellikle Montreal Konvansiyonu kapsamındaki taşımalarda yetki kurallarının ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Sigorta Şirketine Karşı Türkiye’de Dava Açılabilir Mi?

Bu sorunun cevabı somut olayın özelliklerine göre değişmektedir.

Genellikle;

• Sigortacının Türkiye’de merkezi bulunuyorsa,
• Şubesi veya acentesi Türkiye’de faaliyet gösteriyorsa,
• MÖHUK’taki bağlantı noktaları Türkiye’de gerçekleşmişse,

Türk mahkemelerinde dava açılması mümkün olabilmektedir.

Tahkim Şartlarının Etkisi

Uluslararası sigorta sözleşmelerinde sıklıkla tahkim şartları bulunmaktadır.

Örneğin:

• Londra Tahkimi,
• ICC Tahkimi,
• Singapur Tahkimi,
• Paris Tahkimi,

gibi hükümler poliçelerde yer alabilmektedir.

Geçerli bir tahkim şartının bulunması halinde uyuşmazlığın devlet mahkemeleri yerine tahkim yoluyla çözülmesi gerekebilir.

Yetki İtirazı ve Dava Şartları

Uluslararası sigorta davalarında davalı taraf sıklıkla milletlerarası yetki itirazında bulunmaktadır.

Türk mahkemesi yetkisiz olduğu kanaatine varırsa davayı usulden reddedebilir. Yetkisizlik kararı verilmesi halinde mahkeme genellikle hangi yabancı mahkemenin yetkili olduğunu belirlemek zorunda değildir.

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa’da Uluslararası Sigorta Davaları

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa; uluslararası ticaret faaliyetlerinin yoğun olduğu şehirler arasında yer almaktadır.

Özellikle:

• İhracat işlemleri,
• Deniz taşımacılığı,
• Hava kargo taşımacılığı,
• Uluslararası yatırım projeleri,
• Enerji yatırımları,

nedeniyle yabancı unsurlu sigorta uyuşmazlıkları sıklıkla görülmektedir.

Bu davalarda doğru mahkemede dava açılması, hak kaybının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK ile Uluslararası Sigorta Uyuşmazlıklarının Takibi

Uluslararası sigorta uyuşmazlıklarında yalnızca sigorta hukuku bilgisi yeterli değildir. Aynı zamanda milletlerarası özel hukuk, uluslararası ticaret hukuku, tahkim hukuku ve yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi konularında da uzmanlık gerekmektedir. FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, yabancı unsurlu sigorta uyuşmazlıkları, milletlerarası yetki sorunları, tahkim süreçleri ve sigorta tazminat davalarında müvekkillerine kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Uluslararası sigorta uyuşmazlığı nedir?

Yabancılık unsuru taşıyan sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklardır.

2. Sigorta uyuşmazlıklarında hangi mahkeme yetkilidir?

Somut olayın özelliklerine göre MÖHUK hükümleri ve ilgili sözleşme şartları dikkate alınarak belirlenir.

3. Yabancı sigorta şirketine Türkiye’de dava açılabilir mi?

Belirli şartların gerçekleşmesi halinde mümkündür.

4. Yetki anlaşması her zaman geçerli midir?

Hayır. Özellikle sigorta ettirenin korunmasına ilişkin sınırlamalar bulunabilir.

5. Tahkim şartı varsa dava açılamaz mı?

Geçerli bir tahkim anlaşması varsa uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerekebilir.

6. Yetkili mahkeme ile uygulanacak hukuk aynı şey midir?

Hayır. Yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk farklı kavramlardır.

7. Deniz sigortalarında yabancı mahkeme şartları geçerli olabilir mi?

Poliçe hükümlerine ve somut olaya göre geçerli olabilir.

8. Hava kargo sigortalarında hangi mahkeme yetkilidir?

Taşımanın niteliği, sözleşme hükümleri ve uluslararası düzenlemeler birlikte değerlendirilir.

9. Türk mahkemesi yetkisiz olduğuna karar verirse ne olur?

Dava usulden reddedilir.

10. Uluslararası sigorta davalarında avukat desteği neden önemlidir?

Yetki, uygulanacak hukuk ve tahkim gibi teknik konular ciddi hak kayıplarına yol açabileceğinden uzman desteği önemlidir.

Uzman Hukuki Destek

Hak kaybı yaşamamak için uzman desteği şarttır. Ankara, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere Türkiye genelinde hizmet veren sigorta hukuku ve milletlerarası özel hukuk alanında uzman avukat ile çalışarak haklarınızı güvence altına alabilirsiniz. Uluslararası sigorta uyuşmazlıkları, yabancı sigorta şirketlerine karşı açılan davalar ve milletlerarası yetki sorunlarında FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK olarak profesyonel hukuki destek sunuyoruz.

Hemen Ara: 0312 434 22 22

WhatsApp: 0532 769 22 22

E-Posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.