Adli tatilde görülen dava ve işler

Türkiye’de her sene 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadar yargılama faaliyetleri askıya
alınmakta ve kural olarak yargısal işlem yapılmamaktadır. Mahkemelerin yargılama
faaliyetlerine ara verdikleri bu zaman dilimine adli tatil denir (HMK m.102).
Bu yazımızda adli tatilde davalar görülür mü, süreler işler mi, adli tatilde görülecek davalar
nelerdir, adli tatil ne zaman başlar, ne zaman biter gibi merak edilen soruları yanıtlayacağız.

Adli tatil ne zaman başlar ve ne zaman biter?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 102. Maddesine göre adli tatil, her yıl 20 Temmuz’da
başlar, 31 Ağustos’ta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül’de başlar

Adli tatilde hangi dava ve işler görülür?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.103’te adli tatilde görülen dava ve işler düzenlenmiştir. Bu
maddeye göre adli tatilde, aşağıdaki dava ve işler görülür:
_İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delillerin tespiti gibi geçici hukuki koruma, deniz
raporlarının alınması ve dispeçci atanması talepleri ile bunlara karşı yapılacak itirazlar
ve diğer başvurular hakkında karar verilmesi.
_ Her çeşit nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava ya da işler.
_Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi işleri ve davaları.
_Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar.
_Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi talepleri ile kıymetli
evrakın kaybından doğan iptal işleri.
_İflas ve konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma suretiyle yeniden
yapılandırılmasına ilişkin işler ve davalar.
_Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler.
_Tahkim hükümlerine göre, mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
_Çekişmesiz yargı işleri.
_Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine, mahkemece
ivedi görülmesine karar verilen dava ve işler.
_Yukarıdaki sayılanlar dışında kalan dava ve işlerle ilgili olarak verilen dava, karşı
dava, istinaf ve temyiz dilekçeleri ile bunlara karşı verilen cevap dilekçelerinin ve
dosyası işlemden kaldırılan davaları yenileme dilekçelerinin alınması, ilam verilmesi,
her türlü tebligat, dosyanın başka bir mahkemeye, bölge adliye mahkemesine veya
Yargıtay’a gönderilmesi işlemleri de yapılır.

Adli tatilde süreler işler mi?

Usul işlemleri için öngörülen süreler adli tatilde işlemeye devam etmektedir. Ancak sürelerin
son gününün adli tatile denk gelmesi durumunda ne olacağı sorusu akıllara gelmektedir. Bu
durum HMK m.104’te düzenlenmiştir. Buna göre adli tatile tabi dava ve işlerde, bu kanunun
tayin ettiği sürelerin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, bu süreler ayrıca bir karara gerek
olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

Ceza mahkemelerinde adli tatil nasıl düzenlenmiştir?

Ceza Muhakemeleri Kanunu m.331’de adli tatil düzenlenmiştir. Bu maddeye göre:

_Soruşturma ile tutuklu işlere ilişkin kovuşturmaların ve ivedi sayılacak diğer
hususların tatil süresi içinde ne suretle yerine getirileceği, Hâkimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunca belirlenir.
_Tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay, yalnız tutuklu hükümlere ilişkin
veya Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işlerin
incelemelerini yapar.
Hukuk yargılamasının aksine ceza mahkemelerinde adlî tatile rastlayan süreler işlemez. Bu
süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır.

İcra mahkemelerinde ve icra dairelerinde adli tatil nasıl düzenlenmiştir?

Kanunda ivedi olduğu belirtilen hususlar veya taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece
ivedi görülmesine karar verilen davalar (HMK m. 103/1-h) adli tatile tabi değildir. İcra
mahkemelerine arz edilen hususların ivedi olduğu kanunda düzenlendiğinden (İİK m.18), icra
mahkemeleri adli tatilden yararlanamaz. Aynı şekilde icra dairelerinde de adli tatil hükümleri
uygulanmamaktadır.
“İcra dairelerinde ve icra mahkemelerinde adli tatil hükümleri (HMK m. 102/104)
uygulanmaz (İİK m. 18/1). Bu nedenle, İİK’da bir sürenin bitmesi adli tatile rastlarsa,
süre, adli tatil içindeki bu son günün tatil saatinde biter; bu sürenin adli tatilin bitiminden
itibaren bir hafta daha uzatılmış sayılmasına imkân yoktur.” (Yargıtay 12. HD., E.
2022/12993 K. 2023/156 T. 12.1.2023)

İdari yargıda adli tatil nasıl düzenlenmiştir?

Çalışmaya ara verme başlıklı İYUK m. 61’de idari yargıda adli tatile ilişkin düzenlemelere
yer verilmektedir. Düzenlemeye göre bölge idare, idare ve vergi mahkemeleri her yıl 1
Eylül’de başlamak üzere, 20 Temmuz’dan 31 Ağustos’a kadar çalışmaya ara verirler.
Ancak, yargı çevresine dâhil olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi
dışında kalan ve sadece bir idare veya vergi mahkemesi bulunan yerlerdeki idari yargı
mercileri çalışmaya ara vermeden yararlanamazlar.
Çalışmaya ara verme süresi içinde; bölge idare mahkemesi başkanının önerisi üzerine,
Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, birden fazla idari yargı mercii olan yerlerde idare veya
vergi mahkemeleri başkan ve üyeleri arasından görevlendirilecek yeteri kadar hâkimin
katıldığı bir nöbetçi mahkeme kurulur. Çalışmaya ara verme döneminde nöbetçi idare
mahkemeleri yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait işler ile kanunen belli
süre içinde karara bağlanması gereken işleri görür (İYUK m.62).
Belli süre içinde karara bağlanması gereken işler çalışmaya ara verme düzenlemesine tabi
değildir. İvedi yargılama usulüne (İYUK m. 20/A) tabi davalar belli bir süre içinde karara
bağlanması gereken davalara örnek olarak gösterilebilir.  Bu maddeye göre ivedi yargılama
usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır:
_İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri.
_Acele kamulaştırma işlemleri.
_Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları.
_12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis
ve kiralama işlemleri.
_9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç
çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar.

_16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi
Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı kararları.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder