Ağır Ceza Mahkemesi ve Asliye Ceza Mahkemesi Arasındaki Farklar

Ceza yargılaması sistemi, suçların ağırlığına ve niteliğine göre farklı mahkemeler tarafından yürütülmektedir. Türkiye’de ceza davalarına bakan iki temel mahkeme türü bulunmaktadır: Ağır Ceza Mahkemesi ve Asliye Ceza Mahkemesi. Bu iki mahkeme arasındaki farkları bilmek, hem hukuki süreci anlamak hem de adalet sisteminin işleyişini kavramak açısından büyük önem taşımaktadır. Bu yazımızda, iki mahkemenin farklarını detaylıca ele alacağız.

1. Ağır Ceza Mahkemesi ve Asliye Ceza Mahkemesi’nin Yetki Alanları

Ağır Ceza Mahkemesi ve Asliye Ceza Mahkemesi, ceza yargılamasında farklı suç türlerine ve ceza oranlarına göre yetkilendirilmiştir. Asliye Ceza Mahkemesi, genellikle daha hafif suçlarla ilgilenirken, Ağır Ceza Mahkemesi ise ağır cezalık suçlara bakmaktadır.

Asliye Ceza Mahkemesi’nin Yetki Alanı:

• Genellikle 10 yıl ve altındaki hapis cezaları gerektiren suçlar bu mahkemede görülmektedir.
• Dolandırıcılık, hakaret, tehdit, basit yaralama gibi daha hafif ceza gerektiren suçlarla ilgilenir.

Ağır Ceza Mahkemesi’nin Yetki Alanı:

• 10 yıl ve üzeri hapis cezası gerektiren ağır suçlar bu mahkemede görülmektedir.
• Kasten öldürme, yağma (gasp), nitelikli dolandırıcılık, cinsel saldırı, uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlar bu mahkemede değerlendirilir.

2. Mahkemelerin Kuruluşu ve Yargı Çevresi

Her iki mahkeme de Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen mahkemelerdir. Ancak kuruluş ve yargı çevresi açısından farklılıklar gösterirler.

• Asliye Ceza Mahkemeleri, her il ve birçok ilçede bulunur. Hemen hemen her adliyede en az bir Asliye Ceza Mahkemesi bulunur.
• Ağır Ceza Mahkemeleri, yalnızca belirli merkezlerde ve büyük adliyelerde kurulur. Türkiye genelinde her ilde mutlaka bir Ağır Ceza Mahkemesi bulunur ancak bazı büyük şehirlerde birden fazla Ağır Ceza Mahkemesi olabilir.

Ağır Ceza Mahkemelerinin hangi illerde bulunduğunu ve yetki alanlarını incelemek için T.C. Adalet Bakanlığı’nın resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

3. Mahkemelerin Hakim Sayıları

Ağır Ceza Mahkemesi ile Asliye Ceza Mahkemesi arasında en belirgin farklardan biri de mahkemede görev yapan hâkimlerin sayısıdır.

• Asliye Ceza Mahkemesi tek hâkimli bir mahkemedir. Dava süreci boyunca davalara tek hâkim bakar.
• Ağır Ceza Mahkemesi ise heyet halinde karar verir. Bu mahkemelerde bir başkan ve iki üye hâkim olmak üzere toplam üç hâkim görev yapar. Bu, ağır ceza davalarının daha titiz bir şekilde incelenmesini sağlar.

4. Görülen Suç Tipleri

Asliye Ceza Mahkemesi ile Ağır Ceza Mahkemesi arasında görülen suç tipleri de önemli farklılıklar içerir.

• Asliye Ceza Mahkemesi genellikle basit yaralama, hakaret, tehdit, mala zarar verme, hırsızlık gibi daha hafif suçlara bakar.
• Ağır Ceza Mahkemesi ise kasten öldürme, terör suçları, tecavüz, uyuşturucu ticareti, organize suçlar gibi daha ciddi ve ağır suçları değerlendirir.

5. Verilebilecek Cezalar ve Cezanın Ağırlığı

Mahkemelerin baktıkları davalara bağlı olarak verdikleri cezaların ağırlıkları da değişiklik gösterir.

• Asliye Ceza Mahkemesi, genellikle 10 yılın altında hapis cezası veya adli para cezaları verir.
• Ağır Ceza Mahkemesi ise 10 yıl ve üzeri hapis cezaları, müebbet hapis ve ağırlaştırılmış müebbet hapis gibi daha ağır cezalar verebilir.

6. Temyiz ve İstinaf Süreçleri

Her iki mahkemede verilen kararlar, belirli süreçlerden geçerek üst mahkemelerde incelenebilir.

• Asliye Ceza Mahkemesi kararları, Bölge Adliye Mahkemesi’nde (İstinaf Mahkemesi) incelenebilir. Ancak verilen ceza belirli bir sürenin altındaysa (genellikle 5 yıl ve altı hapis cezaları), kararlar kesinleşebilir.
• Ağır Ceza Mahkemesi kararları, önce Bölge Adliye Mahkemesi’ne, ardından Yargıtay’a taşınabilir. Özellikle müebbet hapis ve ağırlaştırılmış müebbet hapis gibi kararlar mutlaka Yargıtay denetiminden geçer.

İstinaf ve temyiz süreçleri hakkında detaylı bilgi almak için Türkiye Cumhuriyeti Yargıtay Başkanlığı’nın resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

7. Mahkemelerdeki Savcıların Rolü

Her iki mahkemede de Cumhuriyet Savcıları önemli bir rol oynar. Ancak savcıların davalardaki etkisi farklıdır.

• Asliye Ceza Mahkemesi’nde, savcı duruşmalarda yer almak zorunda değildir. Savcı, iddianameyi hazırlar ancak duruşmada bulunmayabilir.
• Ağır Ceza Mahkemesi’nde, Cumhuriyet Savcıları duruşmalarda yer alarak iddiaları savunur ve delilleri sunar. Bu mahkemede savcının varlığı zorunludur.

8. Sonuç ve Genel Değerlendirme

Ağır Ceza Mahkemesi ve Asliye Ceza Mahkemesi arasındaki temel farklar, yetki alanları, suç tipleri, hâkim sayısı ve verilen cezalar açısından belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Daha hafif suçlar ve cezalar için Asliye Ceza Mahkemesi devreye girerken, ağır suçlar ve daha yüksek cezalar gerektiren durumlarda Ağır Ceza Mahkemesi yetkilidir.

Bu farkları bilmek, hukuki süreçlerde bilinçli hareket etmeyi sağlar. Eğer ceza hukuku ile ilgili bir davanız varsa ve hangi mahkemede yargılanacağınızı öğrenmek istiyorsanız, profesyonel bir avukattan destek almanız önemlidir. Hukuki süreçler hakkında daha fazla bilgi almak için Türkiye Barolar Birliği’nin resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Daha detaylı bilgi almak ve hukuki destek almak için FFK Partner Hukuk olarak sizlere profesyonel destek sağlıyoruz!