Geçici koruma altındaki yabancıların hakları nelerdir? Eğitim, sağlık, çalışma izni, seyahat, sosyal yardım ve hukuki koruma hakları hakkında 2026 güncel rehber.

Türkiye, son yıllarda yaşanan kitlesel göç hareketleri nedeniyle milyonlarca yabancıya geçici koruma sağlamaktadır. Geçici koruma sistemi, ülkelerindeki savaş, iç çatışma, yaygın şiddet veya olağanüstü koşullar nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kalan ve bireysel uluslararası koruma başvuruları kısa sürede değerlendirilemeyen yabancılar için oluşturulmuş özel bir koruma mekanizmasıdır. Geçici koruma sistemi esas olarak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 91. maddesi ile Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamında uygulanmaktadır.

Türkiye’de geçici koruma altındaki yabancılar yalnızca ülkede kalma hakkına sahip değildir. Aynı zamanda eğitim, sağlık, çalışma, sosyal yardım ve çeşitli kamu hizmetlerinden yararlanabilmektedirler. Ancak bu hakların kapsamı ve kullanılış şekli mevzuat hükümlerine göre değişiklik göstermektedir.

2026 yılı itibarıyla geçici koruma altındaki yabancıların sahip olduğu hakların bilinmesi, hem yabancıların hak kaybına uğramaması hem de hukuki süreçlerin doğru yürütülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Geçici Koruma Nedir?

Geçici koruma, ülkelerinden ayrılmaya zorlanan, geri dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye’ye gelen yabancılara sağlanan özel bir koruma türüdür. Bu sistem, bireysel uluslararası koruma değerlendirmesinin mümkün olmadığı durumlarda uygulanmaktadır.

Geçici koruma kapsamındaki kişiler, uluslararası koruma statüsü sahibi kişilerden farklı bir hukuki rejime tabidir. Bu nedenle mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statülerinden ayrı değerlendirilmektedir.

Geçici Koruma Kimlik Belgesi Nedir?

Geçici koruma kapsamına alınan yabancılara Geçici Koruma Kimlik Belgesi düzenlenmektedir.

Bu belge;

• Türkiye’de yasal kalış hakkı sağlar,
• Kamu hizmetlerine erişim imkanı verir,
• Kimlik numarası içerir,
• Resmi işlemlerde kullanılabilir.

Ancak geçici koruma kimlik belgesi bir ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belge niteliğinde değildir.

Geçici Koruma Altındaki Yabancıların Sağlık Hakkı

Geçici koruma altındaki yabancılar belirli sağlık hizmetlerinden yararlanabilmektedir.

Bu kapsamda;

• Acil sağlık hizmetleri,
• Koruyucu sağlık hizmetleri,
• Hastane hizmetleri,
• Çocuk sağlığı hizmetleri,
• Gebelik ve doğum hizmetleri,
• Aşılama programları,

gibi birçok sağlık hizmetine erişim sağlanabilmektedir.

Özellikle çocuklar, yaşlılar, engelliler ve kronik hastalığı bulunan kişiler bakımından sağlık hizmetleri büyük önem taşımaktadır.

Eğitim Hakkı

Geçici koruma kapsamındaki yabancı çocuklar eğitim hakkına sahiptir.

Bu kapsamda;

• Anaokulu,
• İlkokul,
• Ortaokul,
• Lise,
• Mesleki eğitim,

olanaklarından yararlanabilmektedirler.

Ayrıca belirli şartların sağlanması halinde yükseköğretim kurumlarında eğitim alınabilmesi de mümkündür.

Çocukların eğitim hakkı, uluslararası insan hakları hukukunun koruma altına aldığı temel haklardan biridir.

Çalışma Hakkı

Geçici koruma altındaki yabancılar belirli şartlarla çalışma hakkından yararlanabilmektedir.

Çalışma hakkının kullanılabilmesi için ilgili mevzuat kapsamında çalışma izni alınması gerekmektedir. Bu konu “Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik” kapsamında düzenlenmektedir.

Çalışma izni sayesinde yabancılar;

• Özel sektörde çalışabilir,
• Belirli iş kollarında faaliyet gösterebilir,
• Sosyal güvenlik sistemine dahil olabilir.

Ancak çalışma hakkının kapsamı ve uygulanması kişinin durumuna göre değişiklik gösterebilmektedir.

Sosyal Yardım ve Destek Hakları

Geçici koruma kapsamındaki kişiler çeşitli sosyal yardım programlarından yararlanabilmektedir.

Bu yardımlar arasında;

• Nakdi yardımlar,
• Gıda destekleri,
• Barınma destekleri,
• Çocuk yardımları,
• Sosyal hizmet destekleri,

yer alabilmektedir.

Yardımların kapsamı ilgili kurumların uygulamalarına göre değişiklik gösterebilmektedir.

Seyahat Hakkı ve Yol İzin Belgesi

Geçici koruma kapsamındaki yabancıların iller arası seyahatleri belirli kurallara tabidir.

Bazı durumlarda kayıtlı oldukları ilin dışına çıkabilmeleri için yol izin belgesi almaları gerekebilmektedir.

Özellikle;

• Sağlık nedenleri,
• Eğitim işlemleri,
• Mahkeme süreçleri,
• Ailevi nedenler,

gibi durumlarda seyahat izin belgesi düzenlenebilmektedir.

Adres Bildirim Hakkı ve Yükümlülüğü

Geçici koruma altındaki yabancıların adres bilgilerini güncel tutmaları gerekmektedir.

Adres değişikliği yapılması halinde ilgili İl Göç İdaresi Müdürlüğüne bildirim yapılması zorunludur. Adres değişiklikleri kayıt sisteminde güncellenmektedir.

Adres kayıt yükümlülüğünün yerine getirilmemesi çeşitli idari sorunlara yol açabilmektedir.

Aile Birliği ve Aile Koruması

Geçici koruma sistemi aile birliğinin korunmasına önem vermektedir.

Özellikle;

• Eşlerin birlikte kalabilmesi,
• Çocukların aileleriyle yaşaması,
• Refakatsiz çocukların korunması,

gibi konular özel hassasiyetle değerlendirilmektedir.

Çocuğun üstün yararı ilkesi tüm işlemlerde dikkate alınmaktadır.

Hukuki Yardım Alma Hakkı

Geçici koruma altındaki yabancılar hukuki yardım alma hakkına sahiptir.

Özellikle;

• Deport kararları,
• İdari işlemler,
• Çalışma izinleri,
• Kimlik işlemleri,
• Aile hukuku uyuşmazlıkları,

gibi konularda hukuki destek alınabilmektedir.

Yabancılar hukuku alanında uzman avukat desteği, hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Geçici Koruma Kapsamındaki Yabancılar Sınır Dışı Edilebilir mi?

Her geçici koruma kapsamındaki yabancı sınır dışı edilmez.

Ancak kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından ciddi tehdit oluşturan kişiler hakkında sınır dışı süreçleri gündeme gelebilmektedir.

Bu tür durumlarda idari işlemlere karşı dava açılması ve hukuki başvuru yollarının kullanılması mümkündür.

Geçici Koruma Altındaki Yabancılar Uzun Dönem İkamet İzni Alabilir mi?

Hayır.

Mevcut mevzuata göre geçici koruma sağlanan yabancılar için uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı bulunmamaktadır.

Bu nedenle geçici koruma statüsünün uzun dönem ikamet izniyle karıştırılmaması gerekmektedir.

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin’de Geçici Koruma Uygulamaları

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin gibi yabancı nüfusunun yoğun olduğu şehirlerde geçici koruma kapsamındaki yabancıların çeşitli idari işlemleri İl Göç İdaresi Müdürlükleri tarafından yürütülmektedir.

Kayıt işlemleri, adres güncellemeleri, yol izin başvuruları ve diğer işlemlerin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.

Sonuç

Geçici koruma altındaki yabancılar, Türkiye’de yalnızca kalış hakkına sahip değildir. Eğitim, sağlık, çalışma, sosyal yardım ve çeşitli kamu hizmetlerinden yararlanma imkanına da sahiptirler. Ancak bu hakların kullanılabilmesi için mevzuat hükümlerine uygun hareket edilmesi ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekmektedir.

Özellikle çalışma izinleri, seyahat izinleri, adres kayıt işlemleri ve sınır dışı süreçleri gibi konularda uzman desteği alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Geçici koruma nedir?

Geçici koruma, kitlesel olarak Türkiye’ye gelen ve ülkelerine geri dönemeyen yabancılara sağlanan özel koruma sistemidir.

Geçici koruma kimlik belgesi ikamet izni yerine geçer mi?

Hayır. Geçici koruma kimlik belgesi ikamet izni yerine geçen bir belge değildir.

Geçici koruma altındaki kişiler çalışabilir mi?

Evet. İlgili mevzuat kapsamında çalışma izni alınması halinde çalışabilmektedirler.

Çocuklar eğitim hakkından yararlanabilir mi?

Evet. Geçici koruma kapsamındaki çocuklar eğitim hizmetlerinden yararlanabilmektedir.

Sağlık hizmetlerinden faydalanabilirler mi?

Evet. Belirli sağlık hizmetlerine erişim imkanları bulunmaktadır.

Adres değişikliği bildirimi zorunlu mudur?

Evet. Adres değişikliklerinin ilgili makamlara bildirilmesi gerekmektedir.

Geçici koruma altındaki kişiler uzun dönem ikamet izni alabilir mi?

Hayır. Mevzuata göre bu kişilere uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmamaktadır.

Geçici koruma kapsamındaki kişiler sınır dışı edilebilir mi?

Belirli hukuki şartların oluşması halinde sınır dışı süreçleri gündeme gelebilmektedir.

Hukuki Destek İçin Bizimle İletişime Geçin

Geçici koruma kapsamındaki yabancıların sahip olduğu haklar ve yükümlülükler, yabancılar hukuku alanındaki en kapsamlı ve teknik konular arasında yer almaktadır. Çalışma izinleri, seyahat izinleri, adres kayıt işlemleri, kimlik güncellemeleri, sınır dışı kararları ve diğer idari işlemler konusunda yapılacak hatalar ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.

FFK Partner Hukuk Bürosu olarak; geçici koruma işlemleri, uluslararası koruma başvuruları, mülteci ve şartlı mülteci statüsü süreçleri, ikincil koruma başvuruları, deport kararlarının iptali, tahdit kodlarının kaldırılması, ikamet izinleri, çalışma izinleri ve vatandaşlık işlemleri dahil olmak üzere yabancılar hukuku alanındaki tüm uyuşmazlıklarda müvekkillerimize profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktayız.

Hukuki durumunuza özel değerlendirme almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Alanında uzman bir yabancılar hukuku avukatıyla sürecin yürütülmesi, haklarınızın korunması ve olası hukuki risklerin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

FFK Partner Hukuk Bürosu

Telefon: 0312 434 22 22

Mobil: 0532 769 22 22

E-Posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Adres: Mevlana Blv. No:221 Yıldırım Kule No:148, 06520 Balgat/Çankaya/Ankara/Turkey