İkincil koruma statüsü nedir, kimlere verilir, hangi hakları sağlar? Türkiye’de ikincil koruma başvurusu, şartları ve dava süreçleri hakkında 2026 güncel rehber.

Türkiye’de uluslararası koruma sistemi kapsamında en çok merak edilen konulardan biri de ikincil koruma statüsüdür. Özellikle savaş bölgelerinden gelen yabancılar, ölüm cezası riski altında bulunan kişiler veya ülkelerine geri gönderildiklerinde işkence görme tehlikesi yaşayan yabancılar açısından ikincil koruma statüsü hayati önem taşımaktadır.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında düzenlenen ikincil koruma statüsü, mülteci veya şartlı mülteci olarak kabul edilmeyen ancak ülkelerine geri gönderilmeleri halinde ciddi tehlikelerle karşılaşacak kişilere sağlanan uluslararası koruma türüdür. Türkiye’de uluslararası koruma sisteminin üç temel ayağından biri olan bu statü, insan haklarının korunması bakımından önemli bir güvence oluşturmaktadır.

2026 yılı itibarıyla Göç İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen değerlendirmelerde, başvuru sahibinin bireysel durumu, ülkesindeki güncel gelişmeler ve karşı karşıya bulunduğu riskler ayrıntılı şekilde incelenmektedir.

Bu rehberde ikincil koruma statüsünün ne olduğunu, kimlere verildiğini, sağladığı hakları ve başvuru sürecini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

İkincil Koruma Statüsü Nedir?

İkincil koruma statüsü, mülteci veya şartlı mülteci statüsü kapsamına girmeyen ancak ülkesine geri gönderilmesi halinde ciddi tehlikelerle karşılaşacak yabancılara verilen uluslararası koruma statüsüdür.

Kanuna göre bir yabancı;

• Ölüm cezasına mahkûm olacaksa,
• Ölüm cezasının infaz edilme riski varsa,
• İşkenceye maruz kalacaksa,
• İnsanlık dışı veya onur kırıcı muamele görecekse,
• Uluslararası veya ülke genelindeki silahlı çatışmalar nedeniyle şahsına yönelik ciddi tehdit bulunuyorsa,

ikincil koruma statüsünden yararlanabilmektedir.

İkincil Koruma Statüsü Kimlere Verilir?

Bu statü özellikle aşağıdaki kişiler bakımından gündeme gelebilmektedir:

Savaş Bölgelerinden Gelen Kişiler

Ülkesinde devam eden iç savaş veya silahlı çatışmalar nedeniyle yaşamı tehlikede bulunan kişiler ikincil koruma kapsamında değerlendirilebilmektedir.

İşkence Riski Bulunan Kişiler

Ülkesine geri gönderildiğinde işkenceye veya kötü muameleye maruz kalma riski bulunan yabancılar bu statüden yararlanabilir.

Ölüm Cezası Tehdidi Altındaki Kişiler

Geri gönderilmesi halinde ölüm cezası ile karşılaşabilecek veya hakkında verilmiş ölüm cezası infaz edilebilecek kişiler de ikincil koruma kapsamında korunmaktadır.

Yaygın Şiddet Olaylarından Kaçan Kişiler

Ülke genelinde yaşanan yoğun şiddet olayları nedeniyle hayatı risk altında olan kişiler bakımından da ikincil koruma statüsü gündeme gelebilmektedir.

İkincil Koruma ile Mülteci Statüsü Arasındaki Fark Nedir?

Uygulamada en çok karıştırılan konulardan biri budur.

Mülteci veya şartlı mülteci statüsü için kişinin;

• Irkı,
• Dini,
• Milliyeti,
• Siyasi görüşü,
• Belirli bir sosyal gruba mensubiyeti,

nedeniyle zulüm görme korkusunun bulunması gerekir.

İkincil koruma statüsünde ise bu şartlar aranmaz. Esas olan kişinin ülkesine gönderildiğinde ciddi zarar görecek olmasıdır.

İkincil Koruma Başvurusu Nasıl Yapılır?

İkincil koruma için ayrı bir başvuru türü bulunmamaktadır.

Yabancı, uluslararası koruma başvurusu yaptığında Göç İdaresi Başkanlığı tarafından dosyası değerlendirilir.

Yapılan inceleme sonucunda;

• Mülteci,
• Şartlı mülteci,
• İkincil koruma,

statülerinden hangisinin uygun olduğuna karar verilmektedir.

İkincil Koruma Başvurularında Hangi Deliller Önemlidir?

Başvurunun değerlendirilmesinde çeşitli deliller kullanılabilmektedir.

Bunlar arasında:

• Mahkeme kararları,
• Tutuklama belgeleri,
• İnsan hakları raporları,
• Sağlık raporları,
• Basın haberleri,
• Tanık beyanları,
• Uluslararası kuruluş raporları,

yer alabilmektedir.

Delillerin eksiksiz sunulması başvurunun olumlu sonuçlanma ihtimalini artırmaktadır.

İkincil Koruma Statüsü Sahiplerinin Hakları Nelerdir?

İkincil koruma statüsü tanınan kişiler çeşitli haklardan yararlanmaktadır.

Bu haklar arasında:

• Türkiye’de yasal kalış hakkı,
• Kimlik belgesi alma hakkı,
• Eğitim hizmetlerinden yararlanma,
• Sağlık hizmetlerine erişim,
• Belirli şartlarda çalışma hakkı,
• Sosyal yardım imkanları,

bulunmaktadır.

İkincil Koruma Statüsü Sahipleri Çalışabilir mi?

Evet.

İkincil koruma statüsü sahibi kişiler ilgili mevzuat kapsamında çalışma hakkından yararlanabilmektedir. Ancak çalışma hayatına ilişkin uygulamalar ve izin süreçleri somut olaya göre değişiklik gösterebilmektedir.

İkincil Koruma Statüsü İptal Edilebilir mi?

Bazı durumlarda ikincil koruma statüsü sona erebilir veya iptal edilebilir.

Örneğin;

• Koruma ihtiyacının ortadan kalkması,
• Sahte belge kullanıldığının ortaya çıkması,
• Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturulması,

gibi durumlarda statünün yeniden değerlendirilmesi mümkündür.

İkincil Koruma Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Göç İdaresi tarafından verilen ret kararları yargı denetimine tabidir.

Ret kararı verilmesi halinde;

• İdari başvurular yapılabilir,
• İdare mahkemesinde iptal davası açılabilir,
• Yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

Özellikle geri gönderilmesi halinde ciddi risk altında bulunacak kişiler açısından dava süreci büyük önem taşımaktadır.

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin’de İkincil Koruma Süreçleri

Türkiye’nin birçok ilinde uluslararası koruma işlemleri yürütülmektedir. Özellikle Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin gibi yabancı nüfusunun yoğun olduğu şehirlerde ikincil koruma başvurularına sıkça rastlanmaktadır.

Başvuruların eksiksiz hazırlanması ve hukuki gerekçelerin doğru ortaya konulması olumlu sonuç alma ihtimalini artırmaktadır.

Sonuç

İkincil koruma statüsü, mülteci veya şartlı mülteci olarak kabul edilmeyen ancak ülkesine gönderildiğinde ölüm cezası, işkence veya ciddi şiddet tehdidi ile karşı karşıya kalacak kişilere sağlanan önemli bir uluslararası koruma mekanizmasıdır. Bu statü sayesinde yabancılar Türkiye’de yasal olarak korunmakta ve temel haklardan yararlanabilmektedir.

Başvuru sürecinin doğru yürütülmesi, mülakatların dikkatli hazırlanması ve gerekli delillerin eksiksiz sunulması büyük önem taşımaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

İkincil koruma statüsü nedir?

Mülteci veya şartlı mülteci kapsamına girmeyen ancak ülkesine gönderildiğinde ciddi zarar görecek kişilere verilen uluslararası koruma statüsüdür.

İkincil koruma kimlere verilir?

Ölüm cezası, işkence, kötü muamele veya silahlı çatışma nedeniyle ciddi risk altında bulunan kişilere verilebilir.

İkincil koruma ile mülteci arasındaki fark nedir?

Mültecilikte zulüm kriterleri aranırken, ikincil korumada ciddi zarar riski esas alınmaktadır.

İkincil koruma sahibi kişiler çalışabilir mi?

Evet. İlgili mevzuat kapsamında çalışma hakkından yararlanabilmektedirler.

İkincil koruma statüsü vatandaşlık hakkı sağlar mı?

Hayır. Doğrudan Türk vatandaşlığı hakkı sağlamamaktadır.

İkincil koruma başvurusu nereye yapılır?

Uluslararası koruma başvuruları İl Göç İdaresi Müdürlüklerine yapılmaktadır.

İkincil koruma statüsü iptal edilebilir mi?

Koruma şartlarının ortadan kalkması veya bazı hukuki sebeplerin ortaya çıkması halinde yeniden değerlendirme yapılabilir.

Ret kararına karşı dava açılabilir mi?

Evet. İdare mahkemelerinde iptal davası açılması mümkündür.

Hukuki Destek İçin Bizimle İletişime Geçin

İkincil koruma başvuruları ve uluslararası koruma süreçleri, yabancılar hukuku alanındaki en teknik ve önemli hukuki işlemler arasında yer almaktadır. Başvurunun eksik hazırlanması, mülakatların yanlış yönetilmesi veya gerekli delillerin sunulmaması ciddi hak kayıplarına neden olabilmektedir.

FFK Partner Hukuk Bürosu olarak; ikincil koruma başvuruları, mülteci ve şartlı mülteci statüsü işlemleri, uluslararası koruma ret kararlarına karşı açılan davalar, deport kararlarının iptali, tahdit kodlarının kaldırılması, ikamet izinleri, çalışma izinleri ve vatandaşlık süreçleri dahil olmak üzere yabancılar hukuku alanındaki tüm hukuki uyuşmazlıklarda müvekkillerimize profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktayız.

Hukuki durumunuza özel değerlendirme almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Alanında uzman bir yabancılar hukuku avukatı ile hareket etmek, haklarınızın korunması ve sürecin hukuka uygun şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

FFK Partner Hukuk Bürosu

Telefon: 0312 434 22 22

Mobil: 0532 769 22 22

E-Posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Adres: Mevlana Blv. No:221 Yıldırım Kule No:148, 06520 Balgat/Çankaya/Ankara/Turkey