Kesinleşmiş Mahkûmiyet Kararında Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Şartları (2026)

Kesinleşmiş ceza kararına karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru için hangi yolların tüketilmesi, hangi temel hak ihlalinin açıklanması ve hangi sürenin gözetilmesi gerekir?

Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararına karşı Anayasa Mahkemesine (AYM) bireysel başvuru yapılabilir. Ancak başvuruda yalnızca kararın yanlış olduğu veya delillerin hatalı değerlendirildiği iddiası yeterli değildir. Kamu gücünden kaynaklanan, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunan bir temel hak ihlali somutlaştırılmalıdır.

Bireysel başvurunun temel şartları

Başvurucunun ihlalden kişisel, doğrudan ve güncel olarak etkilenmesi; iddia edilen ihlalin kamu gücü kullanan bir makamın işlem, eylem veya ihmalinden kaynaklanması gerekir. Ayrıca başvuru, AYM’nin inceleme yetkisine giren temel hak ve özgürlüklerden biriyle ilgili olmalıdır. Yasama işlemlerine veya AYM kararlarına doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Ceza yargılamalarında ileri sürülebilecek iddialar arasında adil yargılanma hakkının, savunma hakkının, gerekçeli karar hakkının, masumiyet karinesinin veya makul sürede yargılanma hakkının ihlali bulunabilir. İhlal iddiası, yargılama sürecindeki somut olaylarla ve ilgili anayasal hakla ilişkilendirilmelidir.

Olağan kanun yolları tüketilmeli mi?

Evet. Kural olarak istinaf ve temyiz gibi etkili olağan başvuru yolları kullanılmalı; ihlal iddiaları mümkün olduğu ölçüde bu aşamalarda da dile getirilmelidir. AYM, kanun yollarının yerine geçerek dosyadaki delilleri yeniden değerlendiren bir “dördüncü derece mahkemesi” değildir. Delil değerlendirmesine müdahale, kural olarak açık keyfilik veya temel hak güvencelerini etkileyen ciddi bir usul sorunu bulunması hâlinde gündeme gelebilir.

Bireysel başvuru süresi

Başvuru, olağan başvuru yollarının tüketildiği tarihten veya başvuru yolu yoksa ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Ceza dosyalarında sürenin başlangıcı, nihai kararın tebliği veya öğrenilmesiyle ilgili somut koşullara göre belirlenebilir. Bu nedenle kararın tebliğ ve öğrenilme tarihleri dikkatle kaydedilmelidir.

Haklı ve belgelenebilir bir mazeret varsa, mazeret ortadan kalktıktan sonra 15 gün içinde başvuru imkânı kanunda düzenlenmiştir; mazeretin kabul edilip edilmeyeceğini AYM değerlendirir.

Başvuru nasıl hazırlanır?

Başvuru, AYM’nin bireysel başvuru formu ve usul kurallarına uygun hazırlanmalıdır. Dilekçede olayların özeti, ihlal edildiği ileri sürülen hak, ihlalin nedenleri, tüketilen başvuru yolları ve tarihleri ile destekleyici karar ve belgeler gösterilmelidir. Başvurunun harca tabi olduğu da unutulmamalıdır.

AYM’ye başvuru yapılması mahkûmiyet kararının infazını kendiliğinden durdurmaz. İnfazın durması ancak AYM’nin istisnai tedbir kararı vermesiyle gündeme gelebilir.

Başvuru kabul edilip ihlal tespit edilirse, ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa AYM dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verebilir. Bu, her başvuruda mahkûmiyetin otomatik olarak kalkacağı veya doğrudan beraat kararı verileceği anlamına gelmez.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, süre hesabının ve ihlal iddialarının başvuru formunda açıkça kurulmasının AYM başvurularında özellikle önemli olduğunu belirtmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kesinleşmiş mahkûmiyet kararına karşı AYM’ye başvurulabilir mi?
Evet. Ancak başvurunun kabul edilebilir olması için temel hak ihlali iddiası ve diğer usul şartları bulunmalıdır.

AYM başvuru süresi kaç gündür?
Genel süre, başvuru yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gündür.

İstinaf ve temyize başvurmadan AYM’ye gidilebilir mi?
Kural olarak etkili olağan kanun yolları tüketilmelidir. Başvuru yolu bulunmayan durumlar ayrıca değerlendirilir.

AYM delilleri yeniden değerlendirir mi?
Kural olarak hayır. AYM, olağan kanun yolu mahkemesi değildir; açık keyfilik veya temel hak ihlaline yol açan ciddi usul sorunları istisna oluşturabilir.

Bireysel başvuru cezanın infazını durdurur mu?
Hayır. Başvuru, infazı kendiliğinden durdurmaz; istisnai tedbir kararı ayrı değerlendirilir.

AYM ihlal kararı verirse mahkûmiyet otomatik olarak kalkar mı?
Hayır. İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama veya başka bir giderim yolu öngörülebilir; sonuç AYM kararının içeriğine bağlıdır.

Avukatla başvuru yapmak zorunlu mu?
Bireysel başvuru için avukat zorunlu değildir; ancak süre, kabul edilebilirlik ve ihlal gerekçelerinin doğru kurulması bakımından hukuki destek alınabilir.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarına karşı bireysel başvuru süreçlerinde Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa dâhil Türkiye genelinde hukuki destek sunmaktadır.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No: 221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara