Konut kavramını “bireyin kişisel veya birlikte toplu yasal bir şekilde özgürce, sürekli ya da geçici olarak oturduğu her türlü yer” şeklinde tanımlamak mümkündür. Hukukumuz, bireylerin konutlarını önemli mekanlar olarak kabul etmiş ve başka kişiler tarafından müdahale edilmesini engellemek istemiştir. Bu sebeple Türk Ceza Kanunu’nun “Kişilere Karşı Suçlar” kısmının “Hürriyete Karşı Suçlar” başlıklı yedinci bölümünde 116. maddede konut dokunulmazlığını ihlal suçu düzenlenmiştir

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu nedir?

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu TCK’nın 116/1 maddesinde “Bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Eklenti kavramından anlaşılması gereken konuta bitişik veya bağlı olan ek yapılardır. Örneğin evin kömürlüğü konut eklentisine örnektir. Eklentiye izinsiz girilmesi de konut dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturmaktadır.

Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere konut dokunulmazlığının ihlali suçuna vücut veren fiiller:

Kişinin konutuna rızası dışında girilmesi veya,

Konuta rıza ile girildikten sonra, rızaya aykırı bir şekilde çıkılmaması şeklinde olabilir.

İş yeri dokunulmazlığının ihlali suçu nedir?

İş yeri dokunulmazlığının ihlali suçu TCK’nın 116/2 maddesinde “Birinci fıkra kapsamına giren fiillerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.” şeklinde düzenlenmiştir.

İş yeri dokunulmazlığının ihlali suçuna vücut veren fiiller:

Kişinin iş yerine rızası dışında girilmesi veya,

İş yerine rıza ile girildikten sonra rızaya aykırı bir şekilde çıkılmaması şeklinde olabilir.

Konut dokunulmazlığını ihlal suçu cebirle veya tehditle işlenirse ne olur?

TCK’nın 116/4 maddesine göre fiil cebir veya tehdit kullanmak suretiyle işlenirse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Konut dokunulmazlığını ihlal suçu gece işlenirse ne olur?

TCK’nın 116/4 maddesine göre fiil gece vakti işlenirse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Konut dokunulmazlığını ihlal suçunun nitelikli hali nedir?

Konut dokunulmazlığını ihlal suçunun nitelikli hali TCK’nın 119. maddesinde düzenlenmiştir. Madde hükmüne göre konut dokunulmazlığının ihlali suçunun;

a) Silahla,

b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle,

c) Birden fazla kişi tarafından birlikte,

d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak,

e) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,

İşlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu şikayete tabi midir?

Konut dokunulmazlığını ihlal suçunun basit şekli şikâyete bağlı tutulmuştur. Hem konut ve eklentisi hem de işyeri ve eklentisi hakkında (TCK m. 116/1,2) konut dokunulmazlığını ihlal suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyet koşuluna bağlıdır. Şikayet süresi, mağdurun fiilin işlendiğini ve fiili işleyen kişiyi öğrendiği tarihten başlamak üzere 6 aydır. Müşteki tarafından şikayet hakkı kullanmadığı takdirde suçun soruşturulması mümkün değildir. Ancak suçun nitelikli şekillerinde soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlı değildir, resen soruşturma başlatılır.

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu uzlaştırmaya tabi midir?

Konut dokunulmazlığını ihlal suçu (TCK m. 116) uzlaşma kapsamındaki bir suç olduğundan uzlaştırma süreci tamamlanmadan kovuşturma aşamasına geçilemez. Ancak suçun TCK m. 119’da düzenlenen nitelikli haller ile işlenilmesi halinde uzlaşma hükümleri uygulanmayacaktır.

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu uzlaştırmaya tabi midir?

5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev Ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 12. maddesinde sayılan suçlardan olmadığından ve suçun cezasının üst sınırı on yıldan fazla olmadığından görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

Konut dokunulmazlığının ihlali suçu için verilen hapis cezası para cezasına çevrilebilir mi?

Koşullar meydana geldiği takdirde yani faile verilen hapis cezası 1 yıl veya daha az süreli olduğunda bu hapis cezasının adli para cezasına çevrilebilmesi mümkündür. Ancak TCK m. 116/2’da düzenlenen işyeri veya işyeri eklentisi üzerindeki dokunulmazlığın ihlali halinde kişiye hapis cezası verilmesine karar kılınırsa bu hapis cezası 1 yıl veya daha az süreli olsa bile bunun adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Çünkü zaten madde hükmünde adli para cezası yahut hapis cezası olarak seçimlik şekilde düzenlenmiştir.

Ev sahibim evime zorla girdi ne yapabilirim?

Ev sahibi her ne kadar konut üzerinde mülkiyet hakkı sahibi olsa da taşınmazı kiraladığı takdirde, konut üzerindeki tasarruf hakkı kiracıya geçmektedir. Diğer bir deyişle ev sahibi, evi kiraladığı andan itibaren kiracısının rızası olmadıkça konuta ve eklerine giremez; girdiği takdirde konut dokunulmazlığının ihlali suçunu işlemiş olur.

Eğer konut olarak kullandığınız veya kiracı olarak bulunduğunuz eve, ev sahibi veya başka bir kişi rızanız olmaksızın girdiyse şikayet hakkınız geçmeden bir ceza avukatı yardımı ile savcılığa şikayette bulunmanız faydanıza olacaktır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder