Ölüm aylığı nedir?

Ölüm aylığı belirli şartların gerçekleşmesi halinde hak sahiplerine bağlanan maaştır. Uygulamada dul aylığı veya yetim aylığı olarak da bilinmektedir.

Kimlere ölüm aylığı bağlanabilir?

Sigortalının ölümü halinde aylık bağlanabilecek kişiler sigortalının eşi, çocukları, anne ve babasıdır. Hak sahiplerinin aylığa bağlanabilmesi için hem ölen sigortalıda hem hak sahiplerinde birtakım şartların birlikte bulunması gerekmektedir.

Ölüm aylığına hak kazanma koşulları nelerdir?

Ölüm aylığına hak kazanılabilmesi için sigortalıda ve hak sahiplerinde bulunması gereken şartlar bulunmaktadır. Sigortalıda bulunması gereken şartlar 5510 sayılı Kanun’un 32. Maddesinde şu şekilde belirtilmiştir:

a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş,

b) 47 nci maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış,

c) Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş,

durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır.”.

Sigortalının eşine aylık bağlanması için gerekli şartlar nelerdir?

Aylığı alacak olan hak sahiplerinden biri ölen sigortalının dul eşidir. Dul eşin ölüm aylığı alabilmesi için sigortalının öldüğü tarihte sigortalı ile evli olup daha sonra tekrar evlenmemesi yeterlidir.

Sigortalının çocuklarına ölüm aylığı bağlanması için gerekli şartlar nelerdir?

• 5510 Sayılı Kanun’da ölüm aylığı konusunda yaşına, cinsiyetine, öğrenci olup olmamasına veya medeni durumuna bakılmaksızın sigortalının tüm çocuklarına uygulanacak bir hüküm düzenlenmiştir. Buna göre: Ölen sigortalının çocuğu çalışmıyorsa veya aylık almıyorsa 18 yaşını doldurana kadar ölüm aylığına bağlanır. 18 yaşını dolduran çocuğun ölüm aylığı alabilmesi ise çalışmama ve gelir veya aylık almamanın yanı sıra hem yaş sınırına hem öğrencilik statüsünde olmasına tabi tutulmuştur. Kanuna göre çocuk, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20, yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurana kadar aylık alır.

• 5510 Sayılı Kanun’da ölüm aylığı konusunda sigortalının malûl çocuklarına ilişkin özel bir hüküm düzenlenmiştir. Buna göre: Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az %60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılan çocuklar yaşına, cinsiyetine, öğrenci olup olmamasına veya medeni durumuna bakılmaksızın ölüm aylığı alır.
• 5510 Sayılı Kanun’da ölüm aylığı konusunda sigortalının kız çocuklarına ilişkin de özel bir hüküm düzenlenmiştir. Buna göre: evli olmayan, sonradan boşanan veya eşi vefat eden kız çocuklarına yaşları ne olursa olsun ölüm aylığı bağlanmaktadır. Diğer bir deyişle çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almayan kız çocukları evli olmamaları halinde ömür boyu aylık alabilecektir. 

Ölüm aylığı hak sahipleri arasında nasıl paylaşılır?

Dul eşine % 50’si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde % 75’i,

Çalışmayan ve aylık almayan çocuklardan 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların,

Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların,

Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının, her birine %25’i,

(b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine %50’si,

Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana ve babaya toplam % 25’i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam % 25’i oranında aylık bağlanır. 

Her somut olay birbirinden farklı olduğundan, ölüm aylığının şartlarını taşıyıp taşımadığınız konusunda daha detaylı bilgi almak için sigorta hukuku alanında uzman bir avukata danışmanız faydanıza olacaktır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder