
İş Kazası Sonrasında İşverenin Bildirim Yükümlülükleri ve Süreç?
11 Nisan 2025
Tehlikeli İşlerde Çalışma Koşulları ve Hukuki Düzenlemeler
11 Nisan 20251. İş Sağlığı ve Güvenliğinin Ortak Sorumluluk İlkesi
İş sağlığı ve güvenliği kavramı yalnızca işverenin sorumluluğunda olan bir konu değildir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyerinde sağlıklı ve güvenli bir ortamın tesis edilmesi hem işverenin hem de işçinin ortak sorumluluğudur. İşverenin yükümlülüğü gerekli önlemleri almak ve eğitim vermekken, işçinin yükümlülüğü bu önlemlere uymak ve kendisinin veya başkasının sağlığını tehlikeye atacak davranışlardan kaçınmaktır. Bu çerçevede, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uymayan bir işçi yalnızca disiplin açısından değil, hukuki ve cezai sorumluluk açısından da değerlendirilebilir.
2. İşçinin Uyması Gereken Yükümlülükler
İşçi, işveren tarafından belirlenen iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymak, verilen eğitimleri dikkate almak, kişisel koruyucu donanımları kullanmak ve riskli hareketlerden kaçınmak zorundadır. İşçinin bu kurallara aykırı davranışları, yalnızca kendisi için değil, aynı zamanda iş arkadaşları için de ciddi tehlikelere yol açabilir. Bu nedenle 6331 sayılı Kanun’un 19. maddesi, işçiye yüklenen sorumlulukları açıkça tanımlamış ve bu yükümlülüklere aykırı davranışların sonuçlarını da hukuken bağlamıştır.
3. İşverenin Uyarı ve Bilgilendirme Yükümlülüğü
İşveren, işçiye hangi davranışların riskli olduğunu ve hangi tedbirlere uyması gerektiğini açık, anlaşılır ve belgelendirilmiş şekilde bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim sözlü değil, yazılı olmalı ve işçinin bunu aldığını imza ile kabul etmesi sağlanmalıdır. Ayrıca işverenin düzenli aralıklarla iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermesi zorunludur. Bu yükümlülükler yerine getirilmeden işçinin kusurundan söz edilemez. Bu nedenle işverenin sorumluluğu, sürecin başında ve her aşamasında devam eder.
4. İşçinin Kurallara Uymaması Halinde Disiplin Süreci
İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymayan işçi hakkında işveren, disiplin süreci başlatabilir. Bu süreç, işyerinde yazılı bir disiplin yönetmeliği varsa ona uygun şekilde işlemeli; yoksa İş Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına dayalı genel hükümler uygulanmalıdır. İşçiye yazılı uyarı, ihtar ve gerekirse kademeli yaptırımlar uygulanabilir. Ancak işveren, işçinin kusurunu ve kural ihlalini belgelemek zorundadır. Aksi takdirde işçiye uygulanan yaptırımlar haksız sayılabilir.
5. İşçinin İş Akdinin Feshi Mümkün Müdür?
İş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırı davranışın işyerinde ciddi bir risk yaratması, işverenin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetmesini mümkün kılar. Bu durumda işçi, kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamaz. Ancak fesih işleminin geçerli olabilmesi için işverenin işçiye önceden eğitim verdiğini, gerekli koruyucu ekipmanları sağladığını ve işçinin uyarıldığını belgelendirmesi gerekir. Aksi halde fesih geçersiz sayılabilir.
6. İş Kazasında İşçinin Kusurunun Etkisi
İş kazası yaşandığında, işçinin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymaması durumu kusur değerlendirmesinde dikkate alınır. Yargıtay kararlarına göre, işçinin kendi kusuruyla kurallara aykırı hareket etmesi, tazminat miktarının azaltılmasına veya tamamen ortadan kaldırılmasına neden olabilir. Ancak bu durum, işverenin tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olması halinde geçerlidir. Aksi durumda, işverenin ihmali daha ağır basıyorsa işçinin kusuru tek başına sonuç doğurmaz.
7. Cezai Sorumluluk ve Disiplin Suçları
İşçinin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırı davranışları bazı durumlarda sadece iş hukukunu değil, ceza hukukunu da ilgilendirebilir. Özellikle kasten başkalarının hayatını tehlikeye atacak davranışlar, Türk Ceza Kanunu çerçevesinde suç teşkil edebilir. Ayrıca kamu işyerlerinde görevli memurlar açısından bu davranışlar disiplin suçu sayılabilir ve Devlet Memurları Kanunu kapsamında işlem yapılabilir. Dolayısıyla işçinin bu tür davranışları, sadece işten çıkarılma değil, adli ve idari cezalara da yol açabilir.
8. İş Güvenliği Uzmanının Raporları ve Etkisi
İşçinin iş sağlığı kurallarına uymadığı durumlar, iş güvenliği uzmanı tarafından raporlanabilir. Bu raporlar, hem disiplin süreçlerinde hem de olası iş kazası sonrası soruşturmalarda kritik delil niteliği taşır. Uzmanın düzenli saha kontrolleri yapması ve uygunsuz davranışları yazılı olarak kayda alması, işverenin sorumluluğunu azaltır. Ancak uzman da bu raporları zamanında düzenlemezse ve kural ihlalleri devam ederse, hem işveren hem uzman sorumlulukla karşı karşıya kalabilir.
9. Resmi Kurumlar ve Şikâyet Kanalları
İşverenin ya da işçinin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranması durumunda başvuru yapılabilecek resmi kurumlar mevcuttur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM), ALO 170 hattı ve SGK bu konuda doğrudan başvuru yapılabilecek kurumlardır. İşçiler veya işverenler, bu kurumlar aracılığıyla şikâyet, ihbar veya bilgi talebinde bulunabilir. Bu kurumlar, gerekirse işyerinde denetim yaparak sorumlular hakkında idari işlem başlatabilir.
Resmi Kurum Linkleri:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: https://www.csgb.gov.tr
- İSGGM – İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü: https://www.isggm.gov.tr
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK): https://www.sgk.gov.tr
- ALO 170 Danışma ve Şikâyet Hattı: https://www.alo170.gov.tr
Daha detaylı bilgi almak ve hukuki destek almak için FFK Partner Hukuk olarak sizlere profesyonel destek sağlıyoruz!




