
İş Sağlığı ve Güvenliği Tedbirlerine Uymayan İşçinin Durumu?
11 Nisan 2025
İş Güvenliği Denetimlerinde Nelere Dikkat Edilir?
11 Nisan 20251. Tehlikeli İş Tanımı ve Sınıflandırma Kriterleri
Tehlikeli işler, çalışanın fiziki, kimyasal, biyolojik veya psikososyal risk etkenlerine maruz kaldığı, bu nedenle ciddi yaralanma, hastalık ya da ölüm riskini taşıyan iş kolları olarak tanımlanır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bu işler “az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli” olarak sınıflandırılmıştır. Sektörün niteliği, kullanılan ekipmanlar ve çalışmanın yapıldığı ortam bu sınıflandırmanın temelidir.
2. Tehlikeli İşlerde Görev Alan Personelin Nitelikleri
Bu işlerde çalışan kişilerin mesleki yeterlilik belgelerine sahip olmaları zorunludur. Özellikle sanayi, inşaat, maden gibi alanlarda çalışan işçilerin eğitimlerinin hem teorik hem uygulamalı olarak tamamlanmış olması gereklidir. Bu gereklilik, hem iş kazalarının önlenmesi hem de sorumluluk zincirinin netleştirilmesi açısından çok önemlidir.
3. Zorunlu İSG Eğitimlerinin Rolü ve Süresi
Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışanlar için zorunlu iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri verilmeden işe başlatılması yasal olarak mümkün değildir. Bu eğitimler, çalışanların maruz kalabileceği riskleri anlaması ve bu risklerden korunma yollarını öğrenmesi açısından hayati öneme sahiptir. Eğitim süreleri, işyerinin tehlike sınıfına göre farklılık gösterir.
4. Kışisel Koruyucu Donanım Kullanımının Zorunluluğu
Tehlikeli işlerde çalışanların kışisel koruyucu donanım (KKD) kullanmaları zorunludur. Baret, gözlük, eldiven, maske, çelik burunlu iş ayakkabısı gibi ekipmanlar, çalışanın zarar görmesini önleyecek ilk bariyerlerdir. İşveren bu ekipmanları temin etmek, kullanımını öğretmek ve denetlemekle yükümlüdür.
5. Risk Değerlendirme Zorunluluğu ve Yönetimi
Tehlikeli işlerde, işverenin risk değerlendirmesi yapması ve bunu düzenli olarak güncellemesi zorunludur. Risk analizi, hem mevzuat gereği hem de olası kaza ve hastalıkların önceden öngörülerek tedbirlerin alınmasına imkan sağlar. İhmal edilen risk analizleri, kazalarda işverenin doğrudan sorumlu tutulmasına neden olabilir.
6. Periyodik Sağlık Kontrolleri ve Gözetim
Tehlikeli işlerde çalışan kişiler için periyodik sağlık muayeneleri hayati öneme sahiptir. İş başı sağlık raporu, belirli periyotlarla yenilenmeli ve çalışanların genel sağlık durumu yakından takip edilmelidir. Erken tespit edilen meslek hastalıkları ya da kronik rahatsızlıklar, iş yeri hekimi tarafından raporlanarak gerekli önlemler alınmalıdır.
7. Fazla Mesai Sınırları ve Dinlenme Hakkı
Tehlikeli işlerde çalışanların çalışma süreleri ve fazla mesai hakları daha sıkı denetlenmelidir. Uzun çalışma süreleri, dikkat dağılmasına ve kaza riskinin artmasına neden olur. Bu nedenle, haftalık 45 saatlik yasal sınır aşılamaz, dinlenme araları eksiksiz uygulanmalıdır.
8. Denetim ve Teftiş Mekanizmaları
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı İSG denetçileri, tehlikeli işlerde periyodik olarak denetim yapmakla yükümlüdür. Bu denetimler, işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini kontrol eder. Eksiklik halinde idari para cezaları uygulanır. İş kazası ya da ihlal durumlarında ayrıca savcılık soruşturması da başlatılabilir.
9. Meslek Hastalıklarına Karşı Koruma Tedbirleri
Tehlikeli işlerde çalışanların uzun vadede maruz kalabileceği meslek hastalıkları, risk değerlendirme raporlarıyla birlikte önlenebilir. Örneğin, kimyasal buharlara maruz kalan bir çalışanın solunum sistemi koruyucusu kullanması, bu riskleri azaltır. Bu önlemler, işveren tarafından bütün çalışanlar için bireysel olarak planlanmalıdır.
10. Genç ve Kadın İşçiler için Özel Hükümler
Tehlikeli işlerde 18 yaş altı bireylerin çalıştırılması yasaktır. Kadın işçiler ise gebelik ve emzirme dönemlerinde bu tür işlerde görevlendirilemez. Bu hususlar, hem Anayasa hem de İş Kanunu uyarınca koruma altına alınmıştır. İhlal durumunda hem işveren hem de işbaşı denetçileri sorumlu tutulabilir.
11. Acil Durum Planlaması ve Tatbikatlar
Tehlikeli işlerde acil durumlara karşı önceden plan yapılması zorunludur. Yangın, patlama, kimyasal sızıntı gibi olaylara karşı eylem planı oluşturulmalı ve yılda en az bir kez tatbikat yapılmalıdır. Bu tatbikatlara tüm çalışanlar katılmalı, planlar güncellenmeli ve denetçilere sunulmalıdır.
12. İSG Kurullarının Oluşturulması
Tehlikeli işlerde, çalışan sayısı 50 ve üzerindeyse, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu kurulması zorunludur. Bu kurul, işverenin, İSG uzmanının, iş yeri hekiminin ve çalışan temsilcisinin katılımıyla ayda en az bir kez toplanarak riskleri değerlendirir. Alınan kararlar tutanağa bağlanarak uygulanmalıdır.
13. Resmi Denetim Kanalları ve Kurumsal Kaynaklar
Tehlikeli işlerde yükümlülükler sadece işverene değil, denetim yapan kamu kurumlarına da aittir. Çalışanlar ve işverenler, İSG uygulamalarıyla ilgili bilgi edinmek veya şikayette bulunmak için aşağıdaki resmi kaynaklara başvurabilir:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: https://www.csgb.gov.tr
- İSGGM – İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü: https://www.isggm.gov.tr
- SGK: https://www.sgk.gov.tr
- ALO 170 Danışma ve Şikayet Hattı: https://www.alo170.gov.tr
Daha detaylı bilgi almak ve hukuki destek almak için FFK Partner Hukuk olarak sizlere profesyonel destek sağlıyoruz!




