Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Ceza Hukuku İhlalleri

1. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Nedir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa Konseyi’ne üye 46 devletin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) dayanan, bireylerin ve devletlerin insan hakları ihlalleri nedeniyle başvurabileceği uluslararası bir yargı merciidir. AİHM, Strasbourg’da yer almakta olup, 1959 yılından beri faaliyetlerini sürdürmektedir. Mahkeme, bireysel ve devletlerarası başvurular üzerinden AİHS’e taraf devletlerin insan haklarına dair sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini denetler. Daha fazla bilgi almak için AİHM’in resmi internet sitesine buradan ulaşabilirsiniz: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

2. Ceza Hukuku Bağlamında AİHM’in Rolü

AİHM, ceza hukuku ile ilgili ihlaller konusunda kritik bir rol oynamakta olup, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde yer alan hakları ihlal eden devletleri sorumlu tutar. Özellikle “Adil Yargılanma Hakkı” (AİHS Madde 6), “Kişisel Özgürlük ve Güvenlik Hakkı” (Madde 5), “İşkence ve Kötü Muamele Yasağı” (Madde 3) ve “Kanunsuz Ceza Olmaz” (Madde 7) gibi maddeler ceza hukukuna ilişkin ihlallerde en çok incelenen konular arasındadır. Bu nedenle, AİHM kararları ceza hukukunda reformların ve insan haklarının korunmasının en önemli kaynaklarından biridir.

3. AİHM’e En Sık Taşınan Ceza Hukuku İhlalleri

AİHM’e bireysel başvuruların büyük bir kısmı ceza hukuku ile ilgili hak ihlallerini kapsamaktadır. En sık karşılaşılan ihlaller şunlardır:

• Adil yargılanma hakkının ihlali: Mahkemelerin tarafsızlık ve bağımsızlık ilkelerini ihlal etmesi, sanığın savunma hakkını yeterince kullanamaması ve makul sürede yargılama yapılmaması.
• Gözaltı ve tutuklama süresinin hukuka aykırı olarak uzun tutulması: Kişinin mahkemeye çıkartılmadan uzun süre boyunca tutuklu kalması ya da hukuki bir gerekçe olmaksızın tutuklanması.
• İşkence ve kötü muamele yasağının ihlali: Polis veya diğer kolluk güçleri tarafından işkence veya insanlık dışı muameleye maruz kalma.
• Kanunsuz ceza olmaz ilkesi: Bir eylemin suç olarak tanımlanmadan ceza verilmesi ya da yasalar geriye dönük uygulamalarla kişileri mağdur etmesi.

4. AİHM Kararlarının Ceza Hukukuna Etkisi

AİHM, verdiği kararlarla sadece bireysel hak ihlallerini gidermekle kalmaz, aynı zamanda taraf devletlerin hukuk sistemlerinde reform yapmalarını da sağlar. Özellikle ceza hukukuna dair verilen kararlar, ulusal mahkemeler ve yasama organları üzerinde baskı oluşturarak insan haklarına uygun değişiklikler yapılmasını teşvik eder. AİHM’in tespit ettiği ihlaller, ulusal mahkemelerin verdiği kararların bozulmasına ve ilgili yasaların değişmesine neden olabilir.

5. AİHM’e Bireysel Başvuru Nasıl Yapılır?

AİHM’e bireysel başvuru yapmak isteyen kişilerin, tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olmaları gerekmektedir. Yani, ilgili ulusal mahkemelerden kesin bir karar çıktıktan sonra ve eğer bu karar AİHS’e aykırı ise, kişi 6 ay içinde AİHM’e başvuru yapabilir. Başvuru prosedürleri ve formları için AİHM’in resmi sayfasını ziyaret edebilirsiniz: AİHM Başvuru Rehberi

6. Sonuç

AİHM, ceza hukukundaki insan hakları ihlallerini tespit ederek uluslararası hukukta bir düzenleyici rol oynamakta ve devletleri insan haklarına uygun uygulamalar yapmaya zorlamaktadır. Adil yargılanma hakkından tutuklama ve işkence yasağına kadar pek çok konuda verdiği kararlar, hukukun üstünlüğü ilkesinin korunmasına katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, ceza hukuku alanında çalışan avukatlar ve hukuka ilgisi olan herkes AİHM kararlarını yakından takip etmelidir.

Daha detaylı bilgi almak ve hukuki destek almak için FFK Partner Hukuk olarak sizlere profesyonel destek sağlıyoruz!