Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçu Toplumlar; ekonomik durum, kan bağı, din, mezhep veya coğrafi köken yönünden farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar nedeniyle halkın belirli bir bölümünün diğer bir bölümüne karşı tahrik edilmesi, belirli bir kesimin aşağılanması veya dini değerlerin aşağılanması Türk Ceza Kanunu’nun “Kamu Barışına Karşı Suçlar” bölümünde ve 216. maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. Bu madde üç fıkradan oluşmakta olup, birinci fıkrasında “Halkı Kin ve Düşmanlığa Alenen Tahrik”, ikinci fıkrasında “Halkın Belli Bir Kesimini Alenen Aşağılama” ve üçüncü fıkrasında ise “Dini Değerleri Alenen Aşağılama” suçları düzenlenmiştir.

Bu yazımızda Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Suçunu (TCK 216/1) inceleyeceğiz. Teknolojinin ve bilhassa sosyal medyanın gelişimiyle birlikte bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmalar yaygınlaşmıştır. Suç oluşturduğu iddia edilen beyanlar kimi zaman ifade özgürlüğü sınırları kapsamında kalmaktayken vatandaşlar haksız cezalar alabilmektedir. Bu sebeple tarafınıza halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu isnat edildiğinde, suç iddiasının haksızlığının ortaya konulması için ceza avukatlarından yardım almanız faydanıza olacaktır.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçunun (TCK 216/1) cezası nedir?

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 216. Maddesinin birinci fıkrasında şu şekilde düzenlenmiştir:

(1) Halkın sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından farklı özelliklere sahip bir kesimini, diğer bir kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa alenen tahrik eden kimse, bu nedenle kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçu ile korunan hukuki değer nedir?

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunun düzenlenmesindeki amaç toplumun çeşitli kesimleri arasında çıkabilecek kin ve düşmanlık duygularının önlenerek kamu barışının korunmasıdır.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçunun unsurları nelerdir?

1. Maddi Unsurlar
2. Fiil: Suç teşkil eden fiilin, “alenen tahrik” olduğunu ifade etmek mümkündür. Yargıtay’a göre tahrik, “başkalarına, belirli yönde hareket etmeleri için, açık bir psikolojik baskı demektir. Kişiyi harekete getirici, iradesi üzerine doğrudan doğruya psikolojik etki yapmaya yönelik bir davranış anlamındadır”. Aleniyet için aranan temel ölçüt ise fiilin gerçekleştirildiği koşullar itibariyle belirli olmayan ve birden fazla kişiler tarafından algılanabilir olmasıdır.
3. Fail: 5237 sayılı TCK’nın 216. maddesinin 1. fıkrasında fail, “halkın sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından farklı özelliklere sahip bir kesimini, diğer bir kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa alenen tahrik eden kimse” olarak belirlenmiştir. Bu nedenle fail bu fiili işleyen herhangi bir kimse olabilecektir.
4. Mağdur: Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunun oluşabilmesi bakımından, kin ve düşmanlık teşkil eden tahrikin, halkın “sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge” bakımından farklı özellikler arz eden bir kesimine yönelmesi gerekmektedir. Bu anlamda suçun mağduru, madde metninde sayılan özelliklere sahip halk kesimidir.
5. Konu: Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu, somut tehlike suçu olmakla birlikte, hâkimin somut olayda, kanuni tarifteki aleni tahrik fiilinden başka, “kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin” oluşup oluşmadığını araştırması beklenmektedir.

• Manevi Unsurlar

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu “kasten” işlenebilen bir suç olup taksirle işlenen şekli cezalandırılmamaktadır.

• Hukuka Aykırılık Unsuru

Suçun unsurlarından biri olan “hukuka aykırılık” unsuru, “işlenen ve kanundaki tarife uygun bulunan fiile hukuk düzenince cevaz verilmemesi, bu fiilin mubah sayılmaması, yalnız ceza hukuku ile değil, bütün hukuk düzeni ile çelişki ve çatışma halinde bulunması” olarak tarif edilmiştir. Bu suçla ilgili hukuka aykırılığı ortadan kaldıran sebepler de bulunmaktadır. Bunları şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Bilgi alma ve öğrenme özgürlüğü,
• Kanaat özgürlüğü,
• Düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü sınırları içerisinde kalan ifadeler halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunu oluşturmamaktadır.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçunun nitelikli hali nedir?

Bu suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsuru 218. Maddede düzenlenmiştir. Bu maddeye göre: “Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır.” şeklinde hükmedilmiştir.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçu şikayete midir?

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu şikayete tabi suçlardan değildir. Bu sebeple savcılık tarafından re’sen soruşturma yapılır.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçu uzlaşmaya tabi midir?

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama suçu, uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçunda zamanaşımı nedir?

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunun dava zamanaşımı, TCK’nın 66. maddesinin 1. fıkrasının e bendine göre sekiz yıl, ceza zamanaşımı ise, 68. maddesinin 1. fıkrasının e bendine göre on yıldır.

Halk‛ı kin ve düşmanlığa tahrik suçunda görevli mahkeme hangisidir?

Bu suça ilişkin yargılama yapmakla görevli mahkeme, 5235 sayılı Kanun’a göre asliye ceza mahkemeleridir

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder