İade Edileceği Ülkede İşkence veya Adil Yargılanmama Riski Bulunan Yabancı Türkiye’den Gönderilebilir mi? (2026 Güncel Rehber)

İade edileceği ülkede işkence veya adil yargılanmama riski bulunan yabancı Türkiye’den gönderilebilir mi? İade itirazı, deport yasağı, deliller ve insan hakları başvuruları.

Türkiye’den başka bir ülkeye iadesi istenen yabancı hakkında işkence, kötü muamele, ölüm cezası veya adil yargılanmama riski bulunuyorsa iade talebi ciddi biçimde incelenmelidir. Böyle bir riskin somut ve ciddi olması halinde yabancının o ülkeye gönderilmesine itiraz edilebilir.

İade kararı, yalnızca talep eden ülkenin yakalama veya mahkeme kararına göre verilmez. Türk makamları, kişinin gönderileceği ülkede temel haklarının korunup korunmayacağını da değerlendirmek zorundadır.

İşkence Riski Bulunan Yabancı İade Edilebilir mi?

Yabancının iade edileceği ülkede işkence veya insanlık dışı muamele görme yönünde gerçek ve ciddi bir risk varsa iade talebine itiraz edilebilir. Bu risk yalnızca genel ifadelerle değil, kişinin özel durumu ve ülkenin uygulamaları birlikte değerlendirilerek ortaya konulmalıdır.

Risk şu nedenlere dayanabilir:

• Daha önce işkence görmüş olması,
• Siyasi muhalif olması,
• Gazeteci veya insan hakları savunucusu olması,
• Etnik, dini veya cinsel kimliği,
• Talep eden ülkedeki tutukluluk koşulları,
• Cezaevlerinde sistematik kötü muamele,
• Ölüm veya ağır bedensel zarar tehdidi,
• Önceki gözaltı ve tutuklama kayıtları.

İşkence veya kötü muamele riski bulunan hallerde yabancının iade edilmemesi gerektiği ileri sürülebilir.

Adil Yargılanma Riski İadeyi Engeller mi?

Yabancının gönderileceği ülkede bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma ihtimali bulunmuyorsa, savunma hakkı engellenecekse veya siyasi nitelikte bir yargılama yapılacaksa bu durum iade itirazında kullanılabilir.

Özellikle;

• Avukata erişimin olmaması,
• Tercüman sağlanmaması,
• Gizli veya kapalı yargılama,
• Delillerin sanığa gösterilmemesi,
• İşkence altında alınan ifadelerin kullanılması,
• Siyasi makamların mahkemeye müdahalesi,
• Uzun süreli ve gerekçesiz tutukluluk,
• Bağımsız yargı güvencesinin bulunmaması

adil yargılanma riski oluşturabilir.

Riskin soyut olması yeterli olmayabilir. Yabancının kişisel durumu ile ülkenin yargı sistemi arasında somut bağlantı kurulmalıdır.

İade ile Deport Arasındaki Fark

İade, yabancının ceza soruşturması, kovuşturması veya kesinleşmiş cezanın infazı amacıyla başka bir ülkeye gönderilmesidir. Deport ise Türkiye’nin göç hukuku kapsamında yabancıyı sınır dışı etmesidir.

Her iki işlemde de işkence, kötü muamele ve ciddi insan hakları ihlali riski önem taşır. Ancak başvuru makamı ve itiraz usulü farklıdır.

Yabancı hakkında aynı anda;

• İade talebi,
• Deport kararı,
• İdari gözetim,
• Giriş yasağı,
• Tahdit kodu

bulunabilir. Her karar için ayrı hukuki başvuru yapılması gerekir.

Yabancı Hangi Delilleri Sunmalıdır?

İade veya sınır dışı işleminin durdurulması için yabancı somut deliller sunmalıdır. Kullanılabilecek belgeler arasında şunlar bulunur:

• Daha önceki tutuklama ve işkence raporları,
• Hastane ve doktor belgeleri,
• Cezaevi koşullarını gösteren raporlar,
• Ülke raporları,
• İnsan hakları kuruluşlarının belgeleri,
• Siyasi faaliyet kayıtları,
• Gazetecilik veya aktivizm belgeleri,
• Tehdit mesajları,
• Tanık beyanları,
• Mahkeme ve savcılık belgeleri,
• Talep eden ülkenin tutuklama kararları,
• Aile ve sosyal bağları gösteren belgeler.

Belgeler mümkün olduğunca resmi, güncel ve yabancının kişisel durumuyla bağlantılı olmalıdır.

Diplomatik Güvenceler Yeterli midir?

Talep eden ülke, yabancının işkence görmeyeceğine veya adil yargılanacağına dair diplomatik güvence verebilir. Ancak bu güvence her durumda otomatik olarak yeterli kabul edilmez.

Güvencenin;

• Yazılı ve açık olması,
• Denetlenebilir olması,
• Bağımsız gözlem imkânı sağlaması,
• Kişinin cezaevi ve mahkeme sürecini kapsaması,
• Talep eden ülkenin geçmiş uygulamalarıyla uyumlu olması

gerekir.

Sadece genel ve belirsiz ifadeler içeren güvence, ciddi insan hakları riskini ortadan kaldırmayabilir.

İade Sürecinde Yabancının Hakları

Yabancı, iade sürecinde şu haklardan yararlanabilir:

• İade talebinin içeriğini öğrenme,
• Avukatla görüşme,
• Tercüman talep etme,
• İsnat edilen suçu bilme,
• Geçici tutuklamaya itiraz etme,
• Adli kontrol talep etme,
• İnsan hakları risklerini sunma,
• Sağlık raporlarını dosyaya ekleme,
• İade kararına karşı kanuni başvuru yapma,
• Konsoloslukla iletişim kurma.

Yabancı, anlamadığı iade veya teslim belgelerini tercüman olmadan imzalamamalıdır.

Geçici Tutuklama Kararına İtiraz

Yabancı, iade sürecinde kaçma riskini önlemek amacıyla geçici olarak tutuklanabilir. Ancak işkence veya adil yargılanma riski bulunan dosyalarda tutuklama kararına da itiraz edilmelidir.

Yabancı;

• Türkiye’de sabit adresinin bulunduğunu,
• Ailesinin Türkiye’de yaşadığını,
• Şirket veya yatırım faaliyetlerinin bulunduğunu,
• Pasaportunu teslim edebileceğini,
• Düzenli imza verebileceğini,
• Kaçma riskinin olmadığını

belirterek tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasını talep edebilir.

İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Mersin’de iş, aile ve yatırım bağları bulunan yabancılar bu ilişkileri belgelemelidir.

İade Duruşmasında Hangi Savunmalar Yapılmalıdır?

İade duruşmasında yalnızca suçsuzluk iddiası yeterli olmayabilir. Savunmanın iade şartlarına ve insan hakları risklerine odaklanması gerekir.

Savunmada;

• İade talebinin siyasi amaç taşıdığı,
• Talep eden ülkede işkence riski bulunduğu,
• Mahkemelerin bağımsız olmadığı,
• Savunma hakkının kullandırılmayacağı,
• Suçun Türkiye’de karşılığının bulunmadığı,
• Zamanaşımının dolduğu,
• Aynı fiilden daha önce yargılama yapıldığı,
• Kişinin yanlış tanımlandığı

açıklanabilir.

Mahkeme, yabancının sunduğu belgeleri ve talep eden ülkenin resmi evraklarını birlikte değerlendirir.

Sığınma ve Geri Göndermeme İlkesi

Yabancının Türkiye’de uluslararası koruma, sığınma veya geçici koruma başvurusu bulunuyorsa iade ve deport işlemleri geri göndermeme ilkesi kapsamında incelenmelidir.

Yabancının hayatı, özgürlüğü veya vücut bütünlüğü ciddi tehdit altındaysa Türkiye’nin kişiyi bu riske maruz bırakmaması gerektiği ileri sürülebilir.

Sığınma başvurusu, ceza iade sürecini otomatik olarak sona erdirmeyebilir. Bu nedenle her iki süreç birlikte ve ayrı hukuki başvurularla takip edilmelidir.

Acil Tedbir Talep Edilebilir mi?

Yabancının kısa süre içinde iade veya sınır dışı edilme riski varsa acil tedbir talep edilmelidir. İlgili mahkemeden;

• İade işleminin durdurulması,
• Deport kararının uygulanmaması,
• İdari gözetimin kaldırılması,
• Sağlık hizmetine erişim,
• Avukat ve tercüman görüşmesi,
• Dosya belgelerinin verilmesi

istenebilir.

İç hukuk yollarının tüketilmesi ve acil riskin devam etmesi halinde, koşulları oluşursa uluslararası insan hakları mekanizmalarına başvuru da değerlendirilebilir.

Sağlık Durumu ve Aile Bağları

Yabancının ciddi sağlık sorunları, hamilelik, çocuklarının Türkiye’de bulunması veya aile birliği gibi durumlar da değerlendirmeye sunulmalıdır.

Sağlık raporları, çocukların doğum belgeleri, aile bağları, tedavi kayıtları ve Türkiye’deki yaşam düzeni iade veya deport işleminin ölçülülüğü bakımından önem taşıyabilir.

Yabancı Türkiye’de Değilse Ne Yapabilir?

Yabancı Türkiye’ye gelmeden önce Türkiye’deki avukatına vekâlet vererek iade ve deport riskini araştırabilir. Avukat, talep dosyasını inceleyebilir, tutuklama riskine karşı başvuru yapabilir ve insan hakları delillerini sunabilir.

Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin apostil veya konsolosluk onayı ve Türkçe yeminli tercümesi gerekebilir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, iade edileceği ülkede işkence veya adil yargılanmama riski bulunan yabancının bu riskleri ilk başvurudan itibaren somut belgelerle ortaya koyması gerektiğini belirtmektedir.

2026 Güncel Değerlendirme

2026 yılında iade süreçlerinde insan hakları, cezaevi koşulları, siyasi takip ve adil yargılanma güvenceleri daha ayrıntılı değerlendirilmektedir. Yabancının ülke raporlarını ve kişisel risklerini birlikte sunması önemlidir.

İade kararı kesinleşmeden önce geçici tutuklama, deport ve adli kontrol işlemlerine karşı ayrı başvurular yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İşkence riski bulunan yabancı Türkiye’den iade edilebilir mi?
Somut ve ciddi işkence veya kötü muamele riski varsa iade edilmemesi gerektiği ileri sürülebilir.

2. Adil yargılanmama riski iade kararını etkiler mi?
Evet. Bağımsız olmayan mahkeme, savunma hakkı ihlali ve siyasi yargılama riski önemli itiraz nedenleridir.

3. Diplomatik güvence verilirse iade kesinleşir mi?
Hayır. Güvencenin somut, güvenilir ve denetlenebilir olup olmadığı ayrıca incelenir.

4. Yabancı geçici tutuklama kararına itiraz edebilir mi?
Evet. Tutuklamanın kaldırılması veya adli kontrol uygulanması talep edilebilir.

5. Siyasi suçlama nedeniyle iade reddedilebilir mi?
Siyasi takip ve ayrımcılık riski somut delillerle gösterilirse iade talebine itiraz edilebilir.

6. Sağlık raporları iade sürecinde kullanılabilir mi?
Evet. İşkence, kötü muamele veya sağlık riski bakımından sağlık raporları önemli delil olabilir.

7. Yabancı deport kararına da itiraz etmeli midir?
İade ve deport farklı işlemler olduğu için her iki karara da ayrı başvuru yapılmalıdır.

8. Yabancı sığınma başvurusu yapmışsa iade edilir mi?
Sığınma ve geri göndermeme ilkesi kapsamında riskler değerlendirilmeden iade işlemi yapılamayacağı ileri sürülebilir.

9. Türkiye’de olmayan yabancı bu riskleri nasıl ileri sürebilir?
Avukatına vekâlet vererek iade talebi ve insan hakları riskleri hakkında başvuru yaptırabilir.

10. İade işlemi başlamadan önce tedbir alınabilir mi?
Yakalama, geçici tutuklama veya deport riski varsa acil tedbir ve itiraz yolları değerlendirilebilir.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.

Uzman Hukuki Destek

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Arb. Fırat Fesih Kaya

İade edileceği ülkede işkence, kötü muamele veya adil yargılanmama riski bulunan yabancılar için iade itirazı, geçici tutuklama, deport, sığınma ve insan hakları başvurularında hukuki destek sunulmaktadır.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara