Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, bazı şartların varlığı halinde işçinin işten çıkarılması veya ayrılması
nedeniyle işveren tarafından işçiye veya mirasçılarına ödenecek bir tazminat türüdür. Kıdem
tazminatı yıllarca iş yerine emek vermiş ve işçinin geçmiş hizmetlerine karşılık ödenmektedir.
Aynı zamanda kıdem tazminatının iş akdini sona eren işçinin gelir kaybının telafisine yönelik
olması gibi sosyal amacı da bulunmaktadır.

Kıdem tazminatına hak kazanma koşulları nelerdir?

İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için; 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçilerden
olması, iş sözleşmesinin kanunda gösterilen fesih halleri veya işçinin ölümü ile son bulmuş
olması, işçinin en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. Bu şartları detaylıca inceleyecek olursak;
1-İş akdine son verilen işçinin 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçilerden olması gerekir.
İş Kanunu’nun kapsamı dışında bırakılan ve Borçlar Kanunu’na tabi kılınan işçiler kıdem
tazminatı hakkından yararlanamaz. İş Kanunu’nun 4. Maddesinde kanunun kapsamı
dışında bırakılan işçiler sayılmıştır. Bu maddeye göre:

A- Deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar,

B- 50’den az işçi çalıştırılan (50 dâhil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya
işletmelerinde çalışanlar,

C- Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri,

Ç- Bir ailenin üyeleri ve 3 üncü dereceye kadar (3 üncü derece dahil) hısımları arasında
dışardan başka biri katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde çalışanlar,

D- Ev hizmetlerinde çalışanlar,

E- Çıraklar,

F- Sporcular,

G- Rehabilite edilenler,

H- Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’nun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı
işyerlerinde çalışanlar 4857 Sayılı İş Kanunu’na kapsamında olmadıklarından kıdem
tazminatına hak kazanamazlar.
2- İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için iş sözleşmesinin en az 1 yıl sürmüş
olması gerekir. Bir tam yıldan az çalışan işçi, kıdem tazminatına hak kazanamaz ve bu
durumdaki işçiye çalıştığı süre ile orantılı olarak kıdem tazminatı ödenemez. 1 yıllık
sürenin fiilen çalışılan değil, işçinin istirahat, izin ve diğer nedenlerle iş sözleşmesinin
askıda kaldığı bütün durumları kapsayacağı açıktır.
3- İş sözleşmesinin kanunda gösterilen haller ile son bulması gerekir. Buna göre:

A- İşveren tarafından 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinin II numaralı bendinde
gösterilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri nedenler dışında
hizmet akdinin feshedilmesi durumunda, (Örneğin işverenin hiçbir sebep ileri
sürmeksizin işçiyi işten çıkartması haksız feshe yol açacağından işçi kıdem tazminatına
hak kazanacaktır.)

B- İşçi tarafından 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 24.Maddesinde sayılan nedenlerden
dolayı hizmet akdinin feshedilmesi durumunda, (Örneğin iş sözleşmesinin konusu olan
işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için

tehlikeli olursa işçi iş sözleşmesini haklı sebeple derhal feshedebilecek ve kıdem
tazminatına hak kazanacaktır.)

C- Muvazzaf askerlik dolayısıyla hizmet akdinin feshedilmesi durumunda, (Bu durumda
erkek işçi zorunlu askerlik görevini ifa etmek için işten ayrılırsa kıdem tazminatına hak
kazanacaktır.)

Ç- İşçinin bağlı bulunduğu kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik
veya malullük aylığı yahut toptan ödeme alması amacıyla hizmet akdinin
feshedilmesi durumunda,

D- Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi rızası ile hizmet akdini
sona erdirmesi durumunda,

E- İşçinin ölümü sebebiyle hizmet akdinin son bulması halinde,

F- Sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile
işten ayrılmaları nedeniyle iş sözleşmesi feshedilirse işçi kıdem tazminatı almaya hak
kazanır.
Kıdem tazminatı talepli davalarda kıdem tazminatına hak kazanma koşullarının
gerçekleşip gerçekleşmediği doğru tespit edilmelidir. Yanlış tespit edilmesi halinde işçi
de işveren de hak kaybına uğrayabilmektedir. Bu sebeple davalarınızı iş hukuku
alanında uzman bir avukatla takip etmeniz faydanıza olacaktır.

Kıdem tazminatında zamanaşımı nedir?

7036 sayılı Kanunla değişiklik yapılmadan önce kıdem tazminatına Borçlar Kanunu’ndaki 10
yıllık genel zamanaşımı uygulanmaktaydı. Ancak 7036 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile
kıdem tazminatı zamanaşımı İş Kanunu’nda düzenlenmiş ve süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir.
(İş Kanunu Ek m. 3/1-a)

Kıdem tazminatı talepli açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Kıdem tazminatı gibi işçi-işveren arasında iş ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda
görevli mahkeme iş mahkemeleridir. İşçinin kıdem tazminatı talepli davasını iş
mahkemesinde ikame etmeden önce dava şartı olan zorunlu arabuluculuk faaliyetini yerine
getirmesi gerekmektedir.
Kıdem tazminatı davalarında yetkili mahkeme ise davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın
açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesidir.

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatına hak kazanmaya ilişkin koşulların gerçekleşmesi halinde işçiye işe
başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için otuz günlük ücreti tutarında kıdem
tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Kıdem tazminatı işçinin son ücreti üzerinden hesaplanır. Ayrıca kıdem tazminatına esas
olacak ücretin hesabında çıplak (temel) ücrete işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi
mümkün akdi ve kanuni menfaatler de eklenir. Örneğin yol, yemek, giysi, yakacak yardımı
gibi menfaatler eklenerek kıdem tazminatına esas olacak ücret elde edilir. Bu ücrete
giydirilmiş ücret denilmektedir.

Kıdem tazminatının faizi nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi nedeniyle açılacak davaların sonunda hakim,
gecikme için ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanacak en yüksek faizin ödenmesine
hükmeder. Ayrıca bu faiz fesih tarihinden itibaren işletilir. İşçinin ölümü halinde faizin
hesabında ölüm tarihi esas alınır.

Kıdem tazminatının 2023 yılı için tavanı nedir?

Kıdem tazminatının tavanı her tam yıl için işçiye ödenecek kıdem tazminatının üst sınırıdır.
1475 sayılı Kanun’un 14. Maddesine göre  kıdem tazminatının yıllık miktarı, en yüksek
devlet memuruna ödenecek azami emeklilik ikramiyesini aşamayacaktır. Kıdem tazminatı
tavanı 2023 yılının ilk yarısı için 19.982,83 TL olarak belirlenmiştir. Yani brüt ücreti
kıdem tazminatı tavanını aşan işçiler ancak 2023 Ocak ayında belirlenen 19.982,83’lik tavan
üzerinden tazminat alabileceklerdir.
Sonuç olarak; işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için bazı şartların bir arada
bulunması gerektiğinden bu şartların varlığı dikkatle irdelenmelidir. Kıdem tazminatı
hesaplaması ise çoğunlukla bilirkişiler tarafından yapılmakta olup kimi zaman
bilirkişilerce kıdem tazminatına dair hatalı hesaplamalar yapılabilmektedir. Bu hatalı
hesaplamalar nedeniyle taraflar hak kaybına uğrayabileceğinden bilirkişi raporlarına
usulünce itiraz edilmesi gerekmektedir. Bu sebeplerle kıdem tazminatı ve diğer işçilik
alacakları talepli davalarınızı iş hukuku alanında yetkin bir avukat ile yürütmeniz
faydanıza olacaktır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder