Zimmet suçu nedir?
Zimmet suçu ile kamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan
veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu mal üzerinde malın sahibiymiş gibi tasarrufta
bulunması cezalandırıldığı gibi, kamu görevlisinin söz konusu malı malvarlığına dahil
etmeden geçici bir süreliğine kullanması da cezai yaptırıma bağlanmıştır. 5237 sayılı Türk
Ceza Kanunu’nun 247 ve devam eden maddelerinde düzenlenen suç, kanunun Millete ve
Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler başlıklı dördüncü kısmının birinci bölümünde yer alan
Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar arasında yer almıştır. 247.
maddede öncelikle zimmet suçunun temel hali düzenlenmiş; sonrasında da suçun nitelikli
haline yer verilmiştir.
TCK’nın 247. Maddesi şu şekildedir:
(1) Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle
yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş
yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi
halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(3) Zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi
halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir.

Kimler zimmet suçunu işleyebilir?

TCK 247. maddesinde de açıkça belirtildiği üzere zimmet suçunun faili ancak bir kamu
görevlisi (hakim, polis, memur, avukat vs.) olabilir. Kamu görevlisi olma niteliğinin, suç
işlendiği anda mevcut bulunması yeterli olup; bu sıfatı taşımayan bir kimsenin zilyetliği
kendisine devredilen değeri mal edinmesi güveni kötüye kullanma suçunu oluşturacaktır.

Zimmet suçu şikayete tabi suçlardan mıdır?

Zimmet suçu, şikayete tabii bir suç değildir. Bu sebeple savcılık suçun işlendiğini öğrendiği
takdirde herhangi bir şikâyete gerek olmaksızın re’sen soruşturma başlatmak zorundadır.
Zimmet suçuna ilişkin dava zamanaşımı süresi ise 15 yıldır.

Zimmet suçunda görevli mahkeme hangisidir?

Zimmet suçunda görevli mahkeme, suçta öngörülen yaptırımın üst sınırı on yıldan daha fazla
hapis cezası olduğundan ağır ceza mahkemesidir.

Zimmet suçunun şartları nelerdir?

Zimmet suçunun oluşabilmesi için bazı şartların bir arada bulunması gerekir. Bu şartlar:
1- Zimmet suçu, ancak kamu görevlisi (hakim, polis, memur, avukat vs.) tarafından
işlenebilir.
2- Zimmet suçu, kamu görevlisine görevi nedeniyle teslim edilmiş mal üzerinde
işlenmiş olmalıdır. Kamu görevlisi şahsi bir sebepten ötürü kendisine teslim edilen

mal üzerinde tasarrufta bulunmuşsa; yani fiili, görevi ile bağlantılı değilse oluşan suç
zimmet değil güveni kötüye kullanma suçu oluşur.
3-Kamu görevlisi malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmiş olmalıdır.
Zimmete geçirme fiili, suç konusu mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmuş
olmayı ifade eder. Zimmete konu malın sahiplenilmesi veya başkasının mülkiyetine
dahil edilmesi dışında, satılması, trampa edilmesi gibi işlemler de zimmete geçirme
fiilini oluşturur.
Zimmet suçunun şartları doğru tespit edilmelidir. Eğer işlenen fiil zimmet
suçunun şartlarını sağlamıyorsa güveni kötüye kullanma gibi nispeten daha hafif
denebilecek suçlara vücut verebilecektir. Bu sebeple tarafınıza zimmet suçu isnat
edildiğinde yetkin bir ceza avukatına danışmanız faydanıza olacaktır.

Nitelikli zimmet suçu nedir? (TCK m. 247/2)

TCK m.247/2 uyarınca “suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli
davranışlarla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında arttırılır.” Hileli davranışın
zimmet suçunun işlenmesinden önce veya sonra gerçekleşmesi önemli değildir; önemli olan
suç ortaya çıkmadan suçun ortaya çıkmasını önlemek için yapılmasıdır.
“…Her türlü tahsil, tediye ve mahsup fişi düzenlemeye ve kendi imzası ile sonuçlandırmaya
yetkili gişe sorumlusu olan sanığın, vadeli hesap sahibi müşteriye ödediğinden fazlâ miktarda
tediye fişi düzenleyip imzalatarak, aradaki farkı almak, bazı müşterilerin vadeli mevduat
hesaplarına yatırdıkları parayı şube kayıtlarına yansıtmayarak mal edinmek biçiminde oluşan
zimmet suçunun, nitelikli olduğunun kabulü gerekirken, daire içi kayıtların incelenmesiyle ne
suretle ortaya çıkarılabileceği karar yerinde yeterli şekilde açıklanmadan zimmetin adiyen
oluştuğu kabul edilip hüküm kurulması (…) bozmayı gerektirmiştir.” Yargıtay 5. Ceza
Dairesi, E. 1994/3656, K. 1995/277, T. 2.2.1995

Kullanma zimmeti suçu nedir? (TCK m. 247/3)

TCK m.247/3 uyarınca “zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade
edilmek üzere işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir.” Bu fıkrada
düzenlenen halde fail, suç konusu malı kesin olarak malvarlığına dahil etmemekte, geri
vermek üzere geçici bir süre için kullanmaktadır. Bu durumun gerçekleşmesi halinde cezadan
indirim yapılması öngörülmüştür.

Zimmet suçunda etkin pişmanlık nedir?

TCK m. 248/1’de soruşturma başlamadan önce zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi
veya uğranılan zararın tamamen tazmin edilmesi halinde cezada üçte iki oranında indirime
gidileceği, 2. fıkrada ise soruşturmaya başlanıp kovuşturmaya geçilmeden önce gönüllü
olarak zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi veya uğranılan zararın tamamen tazmin
edilmesi halinde cezanın yarı oranında indirileceğini öngörülmüştür.

Zimmet suçunda malın değerinin azlığı nedeniyle verilecek cezada indirim yapılır mı?

TCK m.249’da “Zimmet suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle,
verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilir.” hükmüne yer verilmiştir. Zimmet suçunun

konusu olan malın değerinin azlığı bir ceza indirimi nedeni olarak öngörülmüştür. Suçun
konusu olan malın değerinin azlığı nedeniyle faile verilecek cezada 1/3 oranından 1/2 oranına
kadar indirim yapılabilir.

Sonuç olarak; zimmet suçu yalnızca kamu görevlisinin görevi nedeniyle zilyetliği
kendisine devredilmiş olan mal üzerinde işleyebileceği bir suçtur. Bu unsurları
nedeniyle güveni kötüye kullanma gibi bazı suçlardan ayrılmaktadır. Aynı zamanda
zimmet suçu için pek çok nitelikli hal ve cezada indirim sebepleri öngörülmüştür. Bu
hususların gözden kaçırılması durumunda çok ağır sonuçlar ortaya çıkabileceğinden
tarafınıza zimmet suçu isnat edildiğinde ceza hukuku alanında yetkin bir avukata
danışmanız faydanıza olacaktır.

Stj.Av. Hasan Yalçın Ejder