
Emisyon Ticaret Sistemi Türkiye Rehberi (2026 Güncel): ETS Nedir, Şirketleri Nasıl Etkiler?
14 Temmuz 2026
Yeşil Sertifika (I-REC) Hukuki Rehberi (2026 Güncel): I-REC Nasıl Alınır, YEK-G’den Farkı Nedir?
14 Temmuz 2026Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve Türk Şirketleri | 2026 SKDM Rehberi
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Türk şirketlerini nasıl etkiler? SKDM kapsamındaki sektörler, gömülü emisyon hesabı, 50 ton muafiyeti, karbon maliyeti, sözleşmeler ve 2026 güncel yükümlülükleri hakkında kapsamlı hukuki rehber.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, kısa adıyla SKDM veya CBAM, Türkiye’den Avrupa Birliği’ne ihracat yapan şirketler açısından yeni bir maliyet ve uyum dönemi başlatmıştır. 1 Ekim 2023 ile 31 Aralık 2025 arasındaki geçiş döneminde esas olarak raporlama yükümlülüğü uygulanırken, 1 Ocak 2026 tarihinde mali yükümlülüklerin bulunduğu kesin uygulama dönemi başlamıştır.
SKDM kapsamında hukuki yükümlülüğün doğrudan muhatabı çoğu durumda Avrupa Birliği’ndeki ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisidir. Bununla birlikte Türk üretici ve ihracatçıların ürünlerinin gömülü emisyonlarını hesaplaması, doğrulanabilir verileri sunması ve AB’deki müşterilerinin SKDM yükümlülüklerini yerine getirebilmesine imkân sağlaması gerekir.
Bu nedenle SKDM, Türk şirketleri bakımından yalnızca Avrupa Birliği’ndeki ithalatçının sorunu olarak görülmemelidir. Emisyon verisi sunamayan, karbon yoğunluğunu düşüremeyen veya sözleşmelerini yeni sisteme uyarlamayan ihracatçılar; müşteri kaybı, fiyat baskısı, tazminat talepleri ve tedarik zincirinden çıkarılma riskiyle karşılaşabilir.
Bu rehberde Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın hukuki yapısı, kapsadığı sektörler, Türk şirketlerine etkileri, şirket yükümlülükleri ve 2026 yılı güncel uygulaması ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Nedir?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Avrupa Birliği’ne ithal edilen karbon yoğun ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan gömülü sera gazı emisyonlarına ekonomik bir karşılık yükleyen karbon fiyatlandırma sistemidir.
Sistem, Avrupa Birliği içinde üretim yapan şirketlerin AB Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında katlandığı karbon maliyeti ile üçüncü ülkelerde üretilen ürünlerin karbon maliyetini birbirine yaklaştırmayı amaçlar.
Başlıca hedefleri şunlardır:
- Karbon kaçağının önlenmesi
- AB üreticileri ile ithal ürünler arasında karbon maliyeti bakımından denge kurulması
- Düşük karbonlu üretimin teşvik edilmesi
- Üçüncü ülkelerdeki üreticilerin emisyon azaltım yatırımlarına yönlendirilmesi
- Avrupa Birliği’nin iklim hedeflerinin korunması
SKDM’nin temel hukuki dayanağı, Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 2023/956 sayılı Tüzüğüdür. Düzenleme 2025 yılında kabul edilen değişikliklerle sadeleştirilmiş ve kesin uygulama dönemine uyarlanmıştır.
SKDM Kapsamına Giren Sektörler
2026 yılı itibarıyla mekanizmanın temel kapsamı şu ürün gruplarını içermektedir:
- Demir ve çelik
- Alüminyum
- Çimento
- Gübre
- Elektrik
- Hidrojen
- İlgili mevzuatta belirtilen bazı ara ve türev ürünler
Bir ürünün yalnızca ticari adı dikkate alınarak kapsamda olup olmadığına karar verilemez. Ürünün Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu veya AB Kombine Nomanklatür kodu incelenmelidir.
Örneğin çelik kullanılarak üretilmiş her ürün otomatik olarak SKDM kapsamına girmeyebilir. Buna karşılık ürün adı farklı görünse de ilgili tarife kodu SKDM eklerinde yer alıyorsa yükümlülük doğabilir.
Bu nedenle Türk ihracatçıların ürün bazında GTİP ve CN kodu eşleştirmesi yapması gerekir.
Geçiş Dönemi ile 2026 Kesin Uygulama Dönemi Arasındaki Fark
Geçiş dönemi
1 Ekim 2023 ile 31 Aralık 2025 arasında uygulanan geçiş döneminde:
- Gömülü emisyonların raporlanması gerekiyordu.
- SKDM sertifikası satın alma zorunluluğu bulunmuyordu.
- Doğrudan mali yükümlülük uygulanmıyordu.
- Üretici ve ithalatçıların veri altyapısına hazırlanması amaçlanıyordu.
Kesin uygulama dönemi
1 Ocak 2026 itibarıyla:
- SKDM’nin mali yükümlülük dönemi başlamıştır.
- Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi sistemi devreye girmiştir.
- İthalatçılar için SKDM sertifikası satın alma ve teslim etme yükümlülüğü oluşmuştur.
- Gömülü emisyonların kesin dönem hesaplama yöntemlerine göre belirlenmesi gerekir.
- Doğrulama ve akreditasyon süreçleri daha kritik hâle gelmiştir.
Türk Şirketleri SKDM’den Doğrudan mı Sorumludur?
SKDM mevzuatındaki asıl beyan ve sertifika teslim yükümlülüğü, kural olarak Avrupa Birliği’nde yerleşik yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibine aittir. Bu kişi çoğunlukla:
- AB’deki ithalatçı,
- İthalatçı adına hareket eden dolaylı gümrük temsilcisi,
- Mevzuatın izin verdiği diğer yetkili beyan sahipleri
olabilir.
Ancak Türk şirketi, üretici veya ihracatçı sıfatıyla AB’deki alıcısına doğru ve doğrulanabilir emisyon verisi sağlamak zorundadır. Bu veriler sağlanamazsa ithalatçı, ürün için mevzuattaki varsayılan emisyon değerlerini kullanmak zorunda kalabilir.
Varsayılan değerlerin gerçek emisyon değerinden yüksek olması hâlinde ürünün karbon maliyeti artabilir. Bu durum Türk ihracatçı üzerinde:
- Fiyat indirimi baskısı,
- Sözleşme yenilememe riski,
- Alternatif tedarikçiye yönelme,
- Karbon maliyetinin ihracatçıya yansıtılması
gibi ticari sonuçlar doğurabilir.
Yıllık 50 Ton Muafiyeti Nedir?
2025 yılında yapılan değişiklikle, belirli SKDM mallarında ithalatçı bazında yıllık toplam 50 ton net kütle eşiği getirilmiştir. Yıllık ithalatı bu sınırın altında kalan birçok ithalatçı SKDM yükümlülüklerinden muaf tutulmuştur.
Ancak bu eşik bakımından şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Hesap ürün veya sevkiyat başına değil, ithalatçı bazında yıllık toplam üzerinden yapılır.
- Birden fazla ülkeden yapılan ithalatlar birlikte değerlendirilebilir.
- 50 ton sınırı elektrik ve hidrojen bakımından aynı biçimde uygulanmaz; bu ürünlerin ithalatında özel kurallar bulunmaktadır.
- Eşiğin aşılması hâlinde yetkilendirme ve diğer SKDM yükümlülükleri gündeme gelir.
Türk ihracatçı, kendi sevkiyatının 50 tonun altında olmasına güvenerek kapsam dışında olduğunu varsaymamalıdır. AB’deki ithalatçının yıl içindeki bütün SKDM ithalatları hesaba katılabilir.
Gömülü Emisyon Nedir?
Gömülü emisyon, bir ürünün üretimi sırasında ortaya çıkan doğrudan ve mevzuatta öngörülen hâllerde dolaylı sera gazı emisyonlarını ifade eder.
Hesaplamada aşağıdaki veriler önem taşıyabilir:
- Kullanılan yakıt miktarı ve türü
- Elektrik tüketimi
- Üretim miktarı
- Hammadde kaynaklı emisyonlar
- Proses emisyonları
- Kullanılan öncül girdilerin emisyon değerleri
- Tesis ve üretim hattı verileri
- Ölçüm cihazları ve laboratuvar sonuçları
2026 kesin döneminde hesaplama yöntemleri, varsayılan değerler, doğrulama süreçleri ve SKDM sertifikalarının fiyatlandırılmasına ilişkin ayrıntılı ikincil düzenlemeler uygulanmaktadır.
SKDM Sertifikası Nedir?
SKDM sertifikası, AB’ye ithal edilen SKDM mallarının gömülü emisyonlarına karşılık gelen mali yükümlülüğü temsil eden elektronik sertifikadır.
Sertifika maliyetinin belirlenmesinde AB Emisyon Ticaret Sistemi tahsisat fiyatları dikkate alınır. AB ithalatçısı, mevzuata göre hesaplanan ve gerekli indirimler uygulanan gömülü emisyon miktarı için yeterli sayıda sertifika teslim etmekle yükümlüdür.
Türk şirketi sertifikayı doğrudan satın alan taraf olmasa bile ticari sözleşmede karbon maliyetinin kime ait olacağı açıkça düzenlenmelidir.
Türkiye’de Ödenen Karbon Bedeli Düşülebilir mi?
Ürünün üretildiği ülkede gömülü emisyonlar için fiilen bir karbon bedeli ödenmişse, belirli şartlarla bu bedelin SKDM yükümlülüğünden indirilmesi mümkün olabilir.
Ancak indirim için:
- Bedelin fiilen ödenmiş olması,
- İade veya desteklerle etkisiz hâle getirilmemiş olması,
- Belgelerle kanıtlanması,
- İlgili emisyonlarla ilişkilendirilmesi,
- AB kurallarına uygun şekilde beyan edilmesi
gerekir.
Türkiye’de kurulması planlanan Emisyon Ticaret Sistemi bu bakımdan önemlidir. Türkiye ETS pilot döneminin 2026–2027 yıllarını kapsaması ve pilot dönemde SKDM sektörlerine odaklanılması öngörülmüştür. Bununla birlikte ulusal sistem kapsamında ortaya çıkacak bedellerin SKDM’de hangi ölçüde mahsup edileceği, fiilî ödeme ve AB mevzuatındaki kabul şartlarına göre değerlendirilmelidir.
Türk Şirketlerinin Hukuki Yükümlülükleri
Türk şirketleri doğrudan AB’deki beyan sahibi olmasalar dahi ihracat ilişkileri nedeniyle önemli yükümlülükler üstlenebilir.
Emisyon verilerinin hazırlanması
Şirketler, ürün ve tesis bazında doğru emisyon verisi üretmelidir.
Verilerin doğrulanabilir olması
Emisyon hesaplamalarının fatura, sayaç kaydı, üretim raporu, laboratuvar sonucu ve teknik belgelerle desteklenmesi gerekir.
Kayıtların saklanması
Üretim ve emisyon verileri düzenli, tutarlı ve denetlenebilir biçimde saklanmalıdır.
Sözleşmesel bilgi verme yükümlülüğü
İhracat sözleşmelerinde üreticinin hangi verileri, hangi formatta ve ne zaman sağlayacağı belirlenmelidir.
Yanlış beyandan kaçınma
Eksik veya gerçeğe aykırı emisyon verisi, tazminat sorumluluğu ve ticari yaptırım doğurabilir.
Tedarik zincirinin kontrolü
Üründe kullanılan öncül girdilerin emisyonlarının da hesaplamaya dâhil edilmesi gereken durumlarda tedarikçilerden veri alınmalıdır.
SKDM Sözleşmelerinde Bulunması Gereken Hükümler
Türk ihracatçılar ile AB ithalatçıları arasındaki sözleşmelerde en az şu konular düzenlenmelidir:
- Gömülü emisyon verisini hazırlayacak taraf
- Verilerin teslim süresi ve formatı
- Doğrulama maliyetlerini kimin karşılayacağı
- SKDM sertifika maliyetinin hangi tarafa ait olduğu
- Varsayılan değer kullanımından doğan ilave maliyetler
- Yanlış veya eksik veri hâlinde sorumluluk
- Denetim ve belge talep hakkı
- Gizlilik ve ticari sırların korunması
- Mevzuat değişikliği uyarlama maddesi
- Mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü
- Fiyat revizyon mekanizması
- Tazminat ve sorumluluk sınırları
- Uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm yöntemi
Özellikle uzun süreli tedarik sözleşmelerinde karbon fiyatındaki değişimlerin ürün fiyatına nasıl yansıtılacağı açıkça belirlenmelidir.
Ticari Sır ve Veri Güvenliği
SKDM hesaplaması kapsamında paylaşılması istenen bilgiler, şirketin üretim teknolojisi ve maliyet yapısı hakkında hassas veriler içerebilir.
Örneğin:
- Enerji tüketim değerleri
- Hammadde miktarları
- Üretim reçeteleri
- Tesis verimlilik oranları
- Üretim hacmi
- Yakıt türleri
- Tedarikçi bilgileri
ticari sır niteliği taşıyabilir.
Bu nedenle veri paylaşımı öncesinde:
- Gizlilik sözleşmesi hazırlanmalı,
- Veriye erişecek kişiler sınırlandırılmalı,
- Verinin kullanım amacı belirlenmeli,
- Saklama ve silme süreleri düzenlenmeli,
- Yetkisiz paylaşım için yaptırım öngörülmelidir.
Hukuki Riskler
Türk şirketlerinin karşılaşabileceği başlıca SKDM riskleri şunlardır:
- Ürünün kapsamda olup olmadığının yanlış belirlenmesi
- GTİP ve CN kodlarının hatalı eşleştirilmesi
- Gerçek emisyon verisinin zamanında sunulmaması
- Varsayılan değer nedeniyle yüksek karbon maliyeti oluşması
- Doğrulamaya elverişli kayıt bulunmaması
- Yanlış emisyon hesabı
- Sözleşmede karbon maliyetinin paylaşılmaması
- AB ithalatçısının zararını ihracatçıya yansıtması
- Greenwashing niteliğinde çevresel beyanlarda bulunulması
- Tedarik zincirinden çıkarılma
- Müşteri ve pazar kaybı
- Ticari sırların kontrolsüz paylaşılması
Delil Olarak Kullanılabilecek Belgeler
SKDM kaynaklı uyuşmazlıklarda şu belgeler önem taşıyabilir:
- İhracat ve tedarik sözleşmeleri
- Emisyon hesaplama dosyaları
- Doğrulama raporları
- Enerji faturaları
- Yakıt tüketim kayıtları
- Üretim çizelgeleri
- Sayaç ve ölçüm kayıtları
- Hammadde ve öncül ürün verileri
- Gümrük beyannameleri
- GTİP ve CN sınıflandırma belgeleri
- AB ithalatçısıyla yapılan yazışmalar
- SKDM beyanları
- Sertifika maliyeti belgeleri
- Karbon fiyatı ödeme belgeleri
- İç denetim raporları
Şirketler İçin Pratik Öneriler
Türk şirketlerinin SKDM uyumu için şu adımları atması önerilir:
- İhraç edilen ürünlerin GTİP ve CN kodlarını incelemek
- Ürünlerin SKDM kapsamını belirlemek
- Tesis ve ürün bazlı emisyon envanteri oluşturmak
- Üretim ve enerji verilerini dijital ortamda kayıt altına almak
- Gömülü emisyon hesaplama metodolojisini oluşturmak
- Bağımsız doğrulama sürecine hazırlanmak
- Tedarikçilerden emisyon verisi toplamak
- AB ithalatçılarıyla veri paylaşım sürecini belirlemek
- Satış ve tedarik sözleşmelerini güncellemek
- Karbon azaltım yatırım planı hazırlamak
- Türkiye ETS ve AB SKDM değişikliklerini takip etmek
- Hukuki, teknik ve mali uyum ekibi oluşturmak
Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin gibi sanayi, ihracat ve lojistik faaliyetlerinin yoğun olduğu şehirlerde faaliyet gösteren şirketler açısından SKDM uyumu yalnızca mevzuat gereği değil, Avrupa pazarındaki rekabet gücünün korunması bakımından da önemlidir.
2026 Güncel Değerlendirme
1 Ocak 2026 itibarıyla SKDM’nin mali yükümlülük dönemi fiilen başlamıştır. Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi statüsü, kesin dönem emisyon hesaplama yöntemleri, varsayılan değerler, doğrulama ve akreditasyon süreçleri ile SKDM sertifika fiyatlandırmasına ilişkin ikincil düzenlemeler uygulanmaktadır.
2026 yılı bakımından hazırlanacak SKDM beyanının 30 Eylül 2027 tarihine kadar sunulmasına ilişkin uygulama takvimi Ticaret Bakanlığının bilgilendirme dokümanlarında belirtilmiştir.
Türk şirketleri açısından 2026, yalnızca veri toplama yılı değildir. Üretim maliyetlerinin, ihracat fiyatlarının, sözleşmelerin ve karbon azaltım yatırımlarının birlikte yönetilmesi gereken yeni bir ticari dönemdir.
Düşük emisyonlu üretim yapabilen ve gerçek emisyon verisini doğrulayabilen şirketler, varsayılan değer uygulamasından kaçınarak önemli bir rekabet avantajı elde edebilir. Buna karşılık SKDM’yi yalnızca AB ithalatçısının yükümlülüğü olarak değerlendiren şirketler, karbon maliyetinin sözleşme ve fiyat pazarlıkları yoluyla kendilerine yansıtılması riskiyle karşılaşabilir.
Resmî Kurumlara Dış Bağlantı Önerileri
- Avrupa Komisyonu Vergilendirme ve Gümrük Birliği Genel Müdürlüğü – CBAM sayfası
- Avrupa Birliği EUR-Lex Mevzuat Sistemi
- Ticaret Bakanlığı – AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması sayfası
- Ticaret Bakanlığı – Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu
- İklim Değişikliği Başkanlığı
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Mevzuat Bilgi Sistemi
- UYAP
- Türkiye Barolar Birliği
SKDM Türk şirketlerine doğrudan vergi getiriyor mu?
SKDM’nin doğrudan beyan ve sertifika teslim yükümlüsü çoğunlukla AB’deki ithalatçıdır. Ancak karbon maliyeti fiyat indirimi, sözleşme hükmü veya tedarikçi yükümlülüğü yoluyla Türk ihracatçıya yansıtılabilir.
SKDM 2026 yılında başladı mı?
Evet. Raporlamaya dayalı geçiş dönemi 31 Aralık 2025 tarihinde sona ermiş, mali yükümlülüklerin bulunduğu kesin dönem 1 Ocak 2026 tarihinde başlamıştır.
Hangi Türk şirketleri SKDM’den etkilenir?
Başta demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik sektörlerinde AB’ye ihracat yapan şirketler etkilenir. Kapsam ürünün tarife koduna göre belirlenir.
50 tonun altındaki ihracat SKDM’den muaf mıdır?
Muafiyet ihracatçı veya sevkiyat bazında değil, AB’deki ithalatçının yıllık kümülatif ithalatı üzerinden değerlendirilir. Elektrik ve hidrojen bakımından farklı kurallar bulunmaktadır.
Emisyon verisi sunulmazsa ne olur?
AB ithalatçısı mevzuatta belirlenen varsayılan değerleri kullanabilir. Bu değerler gerçek emisyonlardan yüksekse ürünün karbon maliyeti ve ticari fiyat baskısı artabilir.
Türk şirketinin SKDM doğrulama raporu hazırlaması gerekir mi?
AB ithalatçısının kesin dönem yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için Türk üreticinin doğrulanabilir emisyon verisi sunması gerekebilir. Doğrulamanın kapsamı güncel AB mevzuatına göre belirlenmelidir.
Türkiye’de karbon bedeli ödenirse SKDM maliyetinden düşülebilir mi?
Fiilen ödenmiş, belgelenmiş ve AB mevzuatındaki şartları karşılayan karbon bedellerinin mahsup edilmesi mümkün olabilir. Her ödeme otomatik olarak indirim sağlamaz.
SKDM sözleşmelerinde en önemli hüküm nedir?
Emisyon verisinin hazırlanması, doğrulama giderleri, sertifika maliyeti, yanlış veri sorumluluğu ve fiyat uyarlama mekanizmasının açıkça düzenlenmesi en kritik konular arasındadır.
Uzman Hukuki Destek
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması; enerji hukuku, çevre hukuku, uluslararası ticaret hukuku, gümrük hukuku ve sözleşmeler hukukunun birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Ürünün SKDM kapsamının belirlenmesi, ihracat sözleşmelerinin güncellenmesi, emisyon verisi paylaşım hükümlerinin hazırlanması ve karbon maliyetlerinin taraflar arasında dağıtılması bakımından uzman hukuki danışmanlık alınması önem taşır.
Arb. Av. Fırat Fesih Kaya liderliğindeki FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, Ankara merkezli olarak İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelinde enerji şirketlerine, sanayi kuruluşlarına ve ihracatçı işletmelere SKDM uyumu, karbon piyasası, Türkiye ETS, sözleşme yönetimi ve hukuki risk analizi alanlarında danışmanlık sunmaktadır.
Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Uyarı
Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.




