Araç değer kaybı tazminatı nedir?
Trafik kazası neticesinde aracın hasar görmesi nedeniyle değerinde meydana gelen azalmaya değer kaybı denilmektedir. Değer kaybı kavramı hasar almış olup onarım gören aracın ikinci el piyasa değerindeki düşüşünü ifade etmek için kullanılmaktadır. Kaza sonrasında araçta oluşan hasar orijinal parçalarla en iyi şekilde tamir edilse dahi kaza ve hasar geçmişi Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi (TRAMER) kayıtlarına geçeceğinden aracınızın ikinci el değerinde azalma olacağı yadsınamaz bir gerçektir. Nitekim Yargıtay kararlarında da araç değer kaybı kavramı tartışılmış, Yargıtay 3.
Hukuk Dairesi’nin 2007/19371 E. Sayılı kararında “Bu halde aracın onarıldıktan sonraki mübadele (rayiç) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Zira tamamen onarılmış olsa bile bu araç tahribatın izlerini taşımakta olup, yaşıda ne olursa olsun kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür.
ve buda cari değerini kaybettirmektedir.” denilmek suretiyle değer kaybı kavramı yukarıda da bahsettiğimiz şekilde tanımlanmıştır.

Araç değer kaybı tazminatı nasıl belirlenir?

Araç değer kaybı tazminatının hesaplanması esnasında teknik detaylar irdelenmekte ve çeşitli unsurlar göz önünde bulundurulmaktadır. Bu unsurlar aracın marka ve modeli, üretim yılı, hasar geçmişi ve niteliği, kusur durumu olarak özetlemek mümkündür. Nitekim Yargıtay

17. Hukuk Dairesi’nin 2016/2686 E. kararında “Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin
tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır.” denilmek suretiyle araç değer kaybı tazminatı hesabında dikkat edilecek unsurlar sayılmıştır.
Araca dair teknik bilgiye sahip olmak hakim için çoğu zaman mümkün olmadığından araç değer kaybı davalarında tazminatın hesaplanabilmesi için genellikle uzman bilirkişiden rapor alınmaktadır. Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2015/677 E. kararında “Araç değer kaybı konusunda hesap yapmaya ehil, İTÜ ve Karayolları Genel Müdürlüğü fen heyeti gibi kurum veya kuruluşlardan seçilecek hasar konularında uzman bilirkişi(makine mühendisi) veya bilirkişi kurulundan tüm dosya kapsamına göre; (…) ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken..” denilmek suretiyle uzman bilirkişi raporu alınması gerekliliğine dikkat çekilmiştir. Araç değer kaybı davaları ve dava aşamasında aldırılan bilirkişi raporları teknik hususlar içerdiğinden davanızı avukat yardımı olmaksızın takip etmeniz hak kaybına uğramanıza, daha düşük bir tazminata hak kazanmanıza yol açabileceğinden araç değer kaybı
davalarında uzman bir avukattan hukuki yardım almanız faydalı olacaktır.

Araç değer kaybı tazminatı nasıl talep edilir?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. Maddesinde araç değer kaybı talebinin nasıl yapılacağı hususu düzenlenmiştir. Anılan maddede “Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç

15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.” denilmiştir. Hükümden de anlaşılacağı üzere araç değer kaybı tazminatı öncelikle kazanın karşı tarafının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasını (Trafik Sigortası) düzenleyen sigorta şirketinden talep edilmelidir. Eğer sigorta şirketi talebinizi kabul etmez veya kabul edilebilir bir karşı teklif sunmaz ise zarara uğrayan kişi hakkını tazminatını dava veya Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılacak bir başvuru ile isteyebilecektir. Gerek araç değer kaybı davaları gerekse Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan değer kaybı talepli başvurular çeşitli eksiklikler nedeniyle reddedilebildiğinden araç değer kaybı ve tahkim alanında uzman bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.

Araç değer kaybı tazminatının alınamayacağı haller nelerdir?

Araç değer kaybı tazminatının alınamayacağı istisnai durumlar bulunmaktadır. Bu durumları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür;
 Trafik kazası çift taraflı olmalıdır. Tek taraflı olan duvara sürtme, ağaca çarpma gibi durumlarda kişi kendi aracını kendi kusuru ile hasara uğratmış olduğundan araç değer kaybı talep edilemeyecektir.
 Araç değer kaybı tazminatı talebinde bulunacak kişi trafik kazasında %100 (yüzde
yüz) kusurlu durumda olmamalıdır.
 Aracın pert olmaması gerekmektedir. Eğer bir araç için pert kararı verilmiş ve plakasına pert kaydı işlenmişse, araç sahibi araç değer kaybı talep edemeyecektir7
 Basit onarım ile giderilebilen hasarlar araç değer kaybı teminatı kapsamı dışında
tutulmuştur.

Araçta meydana gelen değer kaybı dava yolu ile nasıl talep edilir?

Araç değer kaybı davalarında tazminattan sorumluluğu bulunan kişiler; trafik kazasına karışan kusurlu araç sürücüsü, kazadaki karşı tarafın aracının sigorta şirketi, araç işleteni ve araç sahibidir. Araç değer kaybı davalarının yöneltilebileceği birden fazla kişi olduğundan görevli mahkeme davanın davalısı olarak gösterilecek kişiye göre değişkenlik gösterebilmektedir.
 Haksız fiilden kaynaklanan davalar genel görevli mahkemelerde görülmektedir. Bu sebeple dava kusurlu araç sürücüsüne veya araç sahibine yöneltilecekse Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olacaktır.
 Davalı olarak karşı tarafın trafik sigortasını düzenleyen sigorta şirketi gösterilecekse veya araç sürücüsü, araç sahibinin yanında sigorta şirketi de hasım olarak gösterilecekse davanın Asliye Ticaret Mahkemeleri’nde açılması gerekmektedir.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılacak bu davadan önce arabuluculuğa başvurulmasının dava şartı olduğu da unutulmamalıdır.

Araç değer kaybı davasında zamanaşımı nedir?

Araç değer kaybı davaları haksız fiil hükümlerine tabidir. Haksız fiil zamanaşımı “Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.” şeklinde düzenlenmiştir. Hükümden de anlaşılacağı üzere araç değer kayıplarına ilişkin talepler; zararın ve tazminat sorumlusunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren ise 10 yıl içerisinde zamanaşımına uğrar. Sonuç olarak görüleceği üzere araç değer kaybı davaları bünyesinde husumet, görevli mahkeme, zamanaşımı, tazminatın hesaplanması gibi pek çok teknik husus
barındırmaktadır. Bu hususlara dikkat edilmeksizin ikame edilecek davalar; davanın reddine veya düşük meblağlı tazminatlara hak kazanmanıza yol açabilecektir. Bu
sebeplerle emek, zaman ve para kaybından kaçınmak için araç değer kaybı davanızı
araç değer kaybı ve sigorta tahkimi alanlarında uzman bir avukatla takip etmeniz
faydanıza olacaktır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder