Enerji Tesislerinin Kurulması ve İmar Hukuku
17 Nisan 2025
Enerji Hukuku ve Tahkim Süreci
17 Nisan 2025
1. Enerji Mevzuatında 2025 Yılına Girerken Genel Değerlendirme
2025 yılı, Türkiye enerji sektörü için önemli mevzuat değişikliklerinin hayata geçirildiği bir dönem olmuştur. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artırılması, enerji verimliliğinin teşvik edilmesi ve tüketici haklarının korunması gibi alanlarda yapılan düzenlemeler, sektörün daha sürdürülebilir ve rekabetçi bir yapıya kavuşmasını hedeflemektedir. Bu kapsamda, enerji piyasalarının düzenlenmesinden sorumlu kurumlar olan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), çeşitli yönetmelik ve tebliğlerle sektöre yön vermeye devam etmektedir.
2. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizmasında (YEKDEM) Güncellemeler
EPDK, 2025 yılı için Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında desteklenecek projelerin nihai listesini yayımlamıştır. Bu liste, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde belirlenmiştir. YEKDEM, yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik etmek amacıyla sabit fiyat garantisi sunarak yatırımcıların önünü açmaktadır. 2025 yılı listesi, özellikle güneş, rüzgar ve biyokütle gibi kaynaklara dayalı projelerin artışını göstermektedir.
3. Serbest Tüketici Limitlerinde Yapılan Değişiklikler
EPDK, elektrik piyasasında serbest tüketici limitlerini 2025 yılı için güncellemiştir. Yeni düzenlemeye göre, yıllık tüketimi 750 kWh ve üzeri olan aboneler serbest tüketici olma hakkına sahip olacaktır. Bu değişiklik, daha fazla tüketicinin tedarikçisini seçme özgürlüğüne kavuşmasını sağlayarak piyasa rekabetini artırmayı hedeflemektedir.
4. Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) Limitlerinin Güncellenmesi
EPDK, 2025 yılı itibarıyla Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) kapsamında tüketim limitlerini güncellemiştir. Yeni düzenlemeye göre, mesken aboneleri için yıllık 5.000 kWh, sanayi ve ticarethaneler için ise 15.000 kWh tüketim üst limitleri belirlenmiştir. Bu limitlerin aşılması durumunda tüketiciler, devlet sübvansiyonları olmadan gerçek maliyetler üzerinden elektrik kullanacak ve serbest piyasadan tedarikçi seçerek elektrik satın alacaklardır.
5. Lisanssız Elektrik Üretim Tesislerine Yeni Yükümlülükler
Lisanssız elektrik üretim tesisleri için 2025 yılında yürürlüğe giren düzenlemelerle yeni yükümlülükler getirilmiştir. Bu tesislere reaktif güç kontrolü, acil durum önlemleri ve yeni bildirim yükümlülükleri getirilmiştir. Özellikle iletim seviyesinden bağlı olan lisanssız üretim tesisleri, TEİAŞ ile reaktif güç kontrol anlaşması imzalamak ve belirli teknik kriterleri karşılamak zorundadır.
6. Doğal Gaz Piyasasında Yapılan Mevzuat Değişiklikleri
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nda yapılan değişikliklerle, yüzen LNG tesislerinin işletilmesi ve yer değişikliği kapsamındaki istisnai düzenlemelerin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın görüşü alınarak EPDK tarafından yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, depolama şirketlerine verecekleri hizmetlere ilişkin birim bedelleri ve tesis kapasitelerini yayımlama zorunluluğu getirilmiştir.
7. Enerji Verimliliği Alanında Yeni Destek ve Cezai Düzenlemeler
Enerji verimliliği konusunda 2025 yılında önemli düzenlemeler yapılmıştır. Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında, yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde verilecek idari para cezaları, 2024 yeniden değerleme seviyesi olan yüzde 43,93 oranında artırılmıştır. Bu kapsamda, uygulanacak idari para cezaları 12.835 TL ile 516.882 TL arasında değişiklik gösterecektir.
8. Binalarda Yenilenebilir Enerji Kullanımı Zorunluluğu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yönetmeliğine göre, 1 Ocak 2025’ten itibaren 2.000 metrekareden fazla bir alanda bulunan binaların enerjisinin en az yüzde 10’u yenilenebilir enerjiden karşılanmalıdır. Bu düzenleme, enerji tasarrufu ve çevre dostu uygulamaların artırılmasını hedeflemektedir.
9. Enerji Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Yapılan Değişiklikler
2025 yılı itibarıyla EPDK tarafından enerji piyasalarına yönelik olarak yayımlanan yeni lisans yönetmeliği, özellikle üretim lisansları, iletim izinleri ve depolama faaliyetleri gibi kritik alanlarda önemli güncellemeler içermektedir. Bu değişiklikler, Türkiye’nin artan enerji talebine cevap verecek şekilde yatırımların önünü açmayı ve yatırım süreçlerini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Özellikle üretim lisansı başvurularında dijitalleştirme adımları öne çıkarken, ön lisans süresinin daha esnek yönetilmesine olanak tanıyan düzenlemeler getirilmiştir. Ayrıca, depolama tesisi kurmak isteyen özel sektör aktörleri için getirilen teknik yeterlilik şartları sadeleştirilmiş ve başvuru süreçleri kısaltılmıştır. Lisans yenileme, devir ve sona erdirme prosedürlerinde yapılan sadeleştirmeler sayesinde, yatırımcıların bürokratik engellerle karşılaşmadan enerji sektörüne girmesi teşvik edilmektedir. Bu düzenlemeler, yerli ve yabancı yatırımcıların Türkiye enerji piyasasına duyduğu güveni artırma amacını da taşımaktadır.
10. Enerji Yatırımlarında ÇED ve İzin Prosedürlerindeki Güncellemeler
Enerji yatırımlarında en sık karşılaşılan hukuki prosedürlerden biri olan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci de 2025 itibarıyla önemli yeniliklere sahne olmuştur. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni yönetmelik ile özellikle güneş ve rüzgar enerjisi projelerinde “basitleştirilmiş ÇED” uygulamasına geçilmiştir. Bu sayede, küçük ve orta ölçekli yenilenebilir enerji projeleri, daha az bürokrasiyle ve daha kısa sürede hayata geçirilebilecektir. Ayrıca, çevresel risklerin daha etkin değerlendirilmesi adına saha bazlı analiz yöntemleri zorunlu hale getirilmiş ve halkın katılımı toplantılarının dijital ortamda yapılmasına olanak sağlanmıştır. Enerji projeleri için gerekli olan orman izni, mera izni ve kültür varlığı alanlarındaki düzenlemeler de güncellenmiş, yatırımcının karşısına çıkan engellerin azaltılması hedeflenmiştir. Bu yeni yaklaşım, çevre koruma ile enerji üretimi arasında denge kuran ve sürdürülebilir kalkınmayı önceleyen bir perspektifi yansıtmaktadır.
11. Geleceğe Yönelik Hukuki ve Mevzuat Stratejileri
Enerji mevzuatındaki bu güncel değişikliklerin yanı sıra, önümüzdeki dönemde yapılması planlanan yasal düzenlemeler, sektörün yapısal dönüşümüne yön verecek niteliktedir. Özellikle karbon emisyonu azaltımı, enerji depolama sistemlerinin yaygınlaştırılması, dijital enerji piyasalarının kurulması ve dağıtık enerji sistemlerinin regülasyonu gibi konular ön planda yer almaktadır. EPDK, bu hedefler doğrultusunda sektör paydaşlarından gelen görüşleri toplayarak stratejik planlamalar yapmaktadır. Ayrıca Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı ile uyumlu mevzuat dönüşümleri de Türkiye’nin enerji hukukundaki yönünü belirlemektedir. Mevzuat altyapısının uluslararası normlara uyumlu hale getirilmesi, enerji sektörünün sürdürülebilirlik, şeffaflık ve yatırımcı güvenliği ekseninde yeniden yapılandırılmasını gerektirmektedir. Hukuki bakımdan ise enerji yatırımlarına ilişkin sözleşmelerin daha kapsayıcı hale getirilmesi, lisans süreçlerinin öngörülebilir şekilde yürütülmesi ve kamu-özel iş birliği projelerinin yasal temellerinin güçlendirilmesi öncelikli gündem maddeleri arasında yer almaktadır. Tüm bu süreçlerde avukatlık bürolarının ve hukuk danışmanlarının da aktif rol alması, yatırımcıların hukuki risklerden korunmasını sağlayacaktır.
