İrtifak Hakkı Sona Erer mi? 2026 Güncel Hukuki Rehber

İrtifak hakkı sona erer mi? Geçit hakkı, üst hakkı, mecra hakkı, kaynak hakkı, intifa hakkı ve diğer irtifak haklarının sona erme nedenleri, tapudan terkin işlemleri ve 2026 güncel uygulamaları hakkında kapsamlı rehber.

İrtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde başka bir kişi veya başka bir taşınmaz lehine belirli kullanma ve yararlanma yetkisi sağlayan sınırlı ayni haklardan biridir. Uygulamada en çok merak edilen konulardan biri ise irtifak hakkının hangi durumlarda sona ereceği ve tapu sicilinden nasıl kaldırılacağıdır.

2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan Türk Medeni Kanunu, Tapu Kanunu ve Tapu Sicili Yönetmeliği hükümleri uyarınca irtifak hakkı kendiliğinden her zaman sona ermez. Hakkın sona ermesi için kanunda belirtilen hukuki sebeplerden birinin gerçekleşmesi gerekir. Sona eren irtifak hakkının üçüncü kişiler bakımından da hüküm ifade etmesi için çoğu durumda tapu sicilinden terkin edilmesi gerekir.

Bu rehberde irtifak hakkının sona erme nedenleri, terkin işlemleri, mahkeme kararıyla kaldırılması ve 2026 yılı güncel uygulamaları ayrıntılı şekilde açıklanmaktadır.

---

İrtifak Hakkı Kendiliğinden Sona Erer mi?

Kural olarak hayır.

Tapu siciline tescil edilmiş bir irtifak hakkı yalnızca uzun süre kullanılmadığı için kendiliğinden ortadan kalkmaz.

İrtifak hakkının sona ermesi için;

• kanuni bir nedenin bulunması,
• tarafların anlaşması,
• mahkeme kararı,
• sürenin dolması,
• hakkın konusunun ortadan kalkması,

gibi hukuki sebeplerden birinin gerçekleşmesi gerekir.

---

İrtifak Hakkı Hangi Durumlarda Sona Erer?

Türk Medeni Kanunu kapsamında irtifak hakkı aşağıdaki durumlarda sona erebilir:

• Tarafların anlaşması
• Süreli kurulmuş hakkın süresinin dolması
• Hak sahibinin feragat etmesi
• Mahkeme kararı
• Taşınmazın tamamen yok olması
• İrtifakın kurulma amacının ortadan kalkması
• Kanunda öngörülen diğer sona erme sebepleri

Her olay kendi özelliklerine göre değerlendirilmektedir.

---

Süreli İrtifak Haklarında Sürenin Dolması

Bazı irtifak hakları belirli bir süre için kurulmaktadır.

Örneğin;

• üst hakkı,
• belirli süreli kullanım irtifakları,

sözleşmede belirlenen sürenin dolmasıyla sona erebilir.

Bu durumda tapu siciline terkin işlemi yapılması gerekir.

---

Hak Sahibinin Feragat Etmesi

İrtifak hakkı sahibi, hakkından vazgeçebilir.

Feragat işlemi genellikle Tapu Müdürlüğünde düzenlenen resmî işlemle gerçekleştirilir.

Feragat sonrasında tapu sicilinde terkin işlemi yapılır.

---

Tarafların Anlaşmasıyla İrtifak Hakkı Kaldırılabilir mi?

Evet.

Taşınmaz maliki ile irtifak hakkı sahibi karşılıklı anlaşarak hakkı sona erdirebilir.

Bu anlaşmanın tapu siciline işlenmesi gerekir.

---

Mahkeme Kararıyla İrtifak Hakkı Sona Erdirilebilir mi?

Evet.

Mahkeme;

• hakkın kullanılmasına artık ihtiyaç kalmaması,
• irtifakın taşınmaz malikine aşırı yük getirmesi,
• kullanım amacının tamamen ortadan kalkması,
• hukuki şartların değişmesi,

gibi durumlarda irtifak hakkının kaldırılmasına karar verebilir.

Kesinleşen mahkeme kararı doğrultusunda tapu sicilinde terkin işlemi yapılır.

---

Taşınmazın Yok Olması Hâlinde İrtifak Hakkı

İrtifak hakkının konusu olan taşınmazın tamamen ortadan kalkması hâlinde irtifak hakkı da sona erebilir.

Ancak her olayın kendi özellikleri dikkate alınarak hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

---

Geçit Hakkı Sona Erer mi?

Evet.

Geçit hakkı;

• ihtiyacın ortadan kalkması,
• tarafların anlaşması,
• mahkeme kararı,
• taşınmazların birleşmesi gibi hukuki nedenlerin oluşması,

hâlinde sona erebilir.

---

Üst Hakkı Sona Erer mi?

Üst hakkı çoğu zaman süreli kurulmaktadır.

Süre sona erdiğinde üst hakkı da sona erer.

Bunun ardından tapu kaydında gerekli terkin işlemleri yapılır.

---

Mecra Hakkı ve Kaynak Hakkı Sona Erer mi?

Evet.

Mecra hakkı ve kaynak hakkı;

• ihtiyaç kalmaması,
• sözleşmenin sona ermesi,
• mahkeme kararı,
• tarafların anlaşması,

gibi nedenlerle sona erebilir.

---

İntifa ve Oturma (Sükna) Hakkı Ne Zaman Sona Erer?

Şahsa bağlı irtifak haklarından olan;

• intifa hakkı,
• oturma (sükna) hakkı,

çoğu durumda hak sahibinin ölümüyle sona ermektedir.

Ayrıca kanunda belirtilen diğer sona erme nedenleri de uygulanabilir.

---

İrtifak Hakkı Tapudan Nasıl Silinir?

İrtifak hakkı sona erdiğinde tapu kaydında görünmeye devam etmemesi için terkin işlemi yapılmalıdır.

Terkin;

• tarafların talebi,
• mahkeme kararı,
• sürenin dolduğunu gösteren belgeler,

esas alınarak Tapu Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir.

---

Tapuda Terkin Yapılmazsa Ne Olur?

Hukuken sona ermiş olsa bile tapu kaydında görünen bir irtifak hakkı;

• taşınmaz satışlarını zorlaştırabilir,
• yatırım süreçlerini etkileyebilir,
• bankaların kredi değerlendirmelerini olumsuz etkileyebilir,
• yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.

Bu nedenle sona eren hakların tapudan silinmesi büyük önem taşır.

---

İrtifak Hakkının Sona Erdiği Nasıl İspatlanır?

Uyuşmazlık hâlinde;

• tapu kayıtları,
• resmî senetler,
• mahkeme kararları,
• bilirkişi raporları,
• keşif,
• teknik belgeler,

delil olarak kullanılabilir.

---

2026 Güncel Değerlendirme

2026 yılı uygulamalarında irtifak hakkının sona ermesine ilişkin uyuşmazlıklar özellikle kentsel dönüşüm, enerji yatırımları, altyapı projeleri ve komşuluk hukukundan kaynaklanan davalarda sıkça görülmektedir. Mahkemeler, hakkın yalnızca uzun süre kullanılmamasını tek başına sona erme nedeni olarak kabul etmemekte; irtifakın kurulma amacının devam edip etmediğini, tarafların iradesini ve somut olayın özelliklerini birlikte değerlendirmektedir. Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa gibi taşınmaz işlemlerinin yoğun olduğu şehirlerde irtifak hakkının kaldırılması ve tapudan terkin edilmesi süreçlerinin uzman hukuki destekle yürütülmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Resmî Kurumlara Dış Bağlantı Önerileri

• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM)
• Web Tapu Sistemi
• Mevzuat Bilgi Sistemi
• Resmî Gazete
• Adalet Bakanlığı
• e-Devlet Kapısı
• Yargıtay Başkanlığı
• Türkiye Barolar Birliği

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İrtifak hakkı kendiliğinden sona erer mi?

Hayır. Kanunda belirtilen sona erme sebeplerinden biri gerçekleşmediği sürece kendiliğinden sona ermez.

2. Kullanılmayan irtifak hakkı düşer mi?

Tek başına uzun süre kullanılmaması nedeniyle irtifak hakkı ortadan kalkmaz.

3. İrtifak hakkı tapudan nasıl kaldırılır?

Hak sona erdikten sonra Tapu Müdürlüğünde terkin işlemi yapılarak tapu kaydından silinir.

4. Mahkeme irtifak hakkını kaldırabilir mi?

Evet. Kanuni şartların oluşması hâlinde mahkeme kararıyla irtifak hakkı kaldırılabilir.

5. Geçit hakkı sona erebilir mi?

Evet. İhtiyacın ortadan kalkması, tarafların anlaşması veya mahkeme kararı gibi nedenlerle sona erebilir.

6. Üst hakkı süresi dolunca ne olur?

Süre sona erdiğinde üst hakkı da sona erer ve gerekli terkin işlemleri yapılır.

7. İntifa hakkı ne zaman sona erer?

Şahsa bağlı bir hak olduğundan kural olarak hak sahibinin ölümüyle sona erer. Kanunda belirtilen diğer sona erme nedenleri de uygulanabilir.

8. Tapudan terkin yapılmazsa ne olur?

Sona ermiş olsa bile tapu kaydında görünen irtifak hakkı taşınmazın devri ve finansmanı açısından çeşitli sorunlara yol açabilir.

9. İrtifak hakkının sona erdiği nasıl ispat edilir?

Tapu kayıtları, resmî senetler, mahkeme kararları, bilirkişi raporları ve diğer delillerle ispat edilebilir.

Uzman Hukuki Destek

Hak kaybı yaşamamak için uzman desteği şarttır. Ankara, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere Türkiye genelinde hizmet veren gayrimenkul hukuku ve irtifak hakları alanında uzman avukat ile çalışarak haklarınızı güvence altına alabilirsiniz.

İrtifak hakkının kurulması, sona erdirilmesi, tapudan terkin edilmesi, geçit hakkı, üst hakkı, mecra hakkı, kaynak hakkı ve tüm taşınmaz uyuşmazlıklarında FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK olarak profesyonel hukuki destek sunuyoruz. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve ekibi, dava öncesi hukuki danışmanlıktan yargılama ve tapu işlemlerine kadar tüm süreçlerde müvekkillerine kapsamlı hizmet vermektedir.

Hemen Ara: 0312 434 22 22

WhatsApp: 0532 769 22 22

E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.