İş Kanunu’nda, belirsiz süreli iş sözleşmelerine ilişkin olarak işçilerin çalışmış olduğu
sürelere göre ihbar süreleri öngörülmüştür. Kanuna göre; fesih bildirimi süresi işi altı aydan
az sürmüş olan işçi için iki hafta, işi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için dört
hafta, işi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için altı hafta, işi üç yıldan fazla
sürmüş işçi için sekiz haftadır (İK. 17/2). Kanunda öngörülen bu sürelerin asgari olduğu ve iş
sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabileceği de ayrıca düzenlenmiştir (İK. 17/3).
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshedileceği kendisine bildirilen işçiye hukukumuzca
tanınmış bir diğer hak ise iş arama iznidir. Bu hak İş Kanunu’nun 27. Maddesinde
düzenlenmiş olup aşağıda detaylıca incelenecektir.

İş arama izni nedir?

İş sözleşmesinin feshi üzerine kendisine tanınan bildirim süresi içinde işçinin bir yandan
çalışıp bir yandan da iş aramasının güçlüğü dikkate alınarak hukukumuzda bu konuda
düzenleme yapma gereksinimi duyulmuştur. İşte bu nedenle İş Kanunu’nun 27. Maddesinde
iş sözleşmesinin süreli feshinde işçiye iş arama izni verilmesi hükme bağlanmıştır. Hükümde:
“(1)Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama
iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin
süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu
kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı
günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.
(2)İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye
ödenir.
(3)İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma
karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı
öder.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Kimler iş arama izni kullanabilir?

Yeni iş arama izni hakkı İş Kanunu’nda düzenlenmiş olsa da yalnızca İş Kanunu’na tabi
işçiler değil, şartların varlığı halinde Borçlar Kanunu’nda yer alan hizmet sözleşmesi
kapsamında çalışanlar, Deniz İş ve Basın İş Kanunu’na tabi çalışanlar da bu izin hakkına
sahiptir.

İş arama izni kaç saattir?

İş arama izni günde asgari 2 saat olacak şekilde düzenlenmiştir. İş arama izni süresi işçi lehine
artırılabilir ancak azaltılamaz. 

İş arama izni toplu şekilde kullanılabilir mi?

Kanunumuzda “işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir.” denilmek
suretiyle bu husus düzenlenmiştir. İş arama izni hakkını toplu şekilde kullanmak isteyen
işçinin kullanacağı süre işçinin kıdemine göre değişiklik göstermektedir.
Örneğin; 4 haftalık ihbar süresi bulunan bir işçi bu süre içerisindeki iş arama iznini kullanmak
isterse; 4 Hafta x 5 (işçinin çalıştığı iş günü sayısı) x 2 (iş arama izni süresi) = 40 saat iş
arama iznini çalışma saatleri içerisinde kullanabilecektir. Örneğimize devam edersek; bu işçi
işyerinde 8 saat mesai yapılan bir işyerinde çalışmaktaysa 40 (saat) / 8 (saat) = 5 Gün iş arama
izni kullanabilecektir.

İş arama izni tatil gününe denk gelirse ne olur?

Yeni iş arama izni, işçinin ihbar öneli içinde çalıştırıldığı günler için geçerli olduğundan ihbar
süresinin tatil gününe (hafta tatili, bayram ve genel tatil vs.) denk gelmesi durumunda bu hak
kullanılamayacaktır.

İhbar süresi içerisinde iş bulan işçiye iş arama izni verilir mi?

Yeni bir iş bulduğu bilinen işçiye iş arama izni verilmesi gerekip gerekmediği hususunda
öğretinin baskın görüşü ve Yargıtay’ın görüşü çelişmektedir. Öğretiye göre bu izin türü
işçinin yeni iş bulması amacını taşıdığından zaten yeni bir iş bulmuş olan işçiye bu iznin
verilmesi gerekmez. Buna karşılık Yargıtay; işçi yeni iş bulmuş olsa dahi iş arama izninin
verilmesi gerektiği görüşündedir. (Yargıtay 9. H.D. 2012/32958 E.)

İşverenin, işçiye iş arama izni kullandırılmamasının veya eksik kullandırmasının
yaptırımı nedir?

Kanuna göre işveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin
ücret işçiye ödenir (İK. 27/2). Yine Kanuna göre, işveren iş arama izni esnasında işçiyi
çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağa ücrete ilaveten
çalıştırıldığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder (İK. 27/3).

İş arama izninin kullandırıldığına/kullandırılmadığına ilişkin ispat yükü kimin
üzerindedir?

İş arama izninin kullandırıldığını işveren ispat etmek zorundadır. Uygulamada iznin
kullandırıldığı hususu işverenlerce form veya benzeri dokümanlarla kayıt altına alınmaktadır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder