İş Kazasında Tazminat Süreci Nasıl İşler? SGK ve İşveren Sorumluluğu

İş kazası geçiren çalışan hangi haklara sahip? SGK ödemeleri, işverenin tazminat sorumluluğu, deliller ve başvuru sürecini öğrenin.

İş kazasından sonra yalnızca tedaviye değil, kazanın doğru şekilde kayıt altına alınmasına da dikkat edilmelidir. Kaza bildirimi, sağlık belgeleri, tanıklar ve işyeri kayıtları hem SGK hakları hem de işverenden istenebilecek tazminat bakımından önem taşır. Tazminatın türü ve miktarı; yaralanmanın ağırlığına, kalıcı iş gücü kaybına, kusur durumuna ve kazanın nasıl gerçekleştiğine göre belirlenir.

Hangi olaylar iş kazası sayılabilir?

5510 sayılı Kanun’a göre iş kazası; çalışanın işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle başka bir yere gönderildiği sırada veya işverenin sağladığı araçla işe gidiş gelişi sırasında meydana gelebilir. Kanunda, emziren çalışanlara ayrılan süt izni süresindeki kazalar gibi başka durumlar da düzenlenmiştir.

Kazanın SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilip edilmeyeceği, olayın nerede ve nasıl gerçekleştiğine ilişkin bilgi ve belgelerle değerlendirilir. İşverenin olayı “iş kazası değil” diye nitelendirmesi tek başına belirleyici değildir; uyuşmazlık varsa hukuki başvuru yolları incelenebilir.

Kaza sonrası ilk olarak neler yapılmalı?

Öncelikle sağlık yardımı alınmalı ve yaşananlar sağlık kuruluşuna doğru şekilde anlatılmalıdır. Kaza işyerinde gerçekleşmişse olay tutanağı düzenlenmesi; olay yeri, tarih ve saat, yapılan iş, yaralanma biçimi ve tanıkların kayda geçirilmesi önemlidir. Fotoğraf, kamera görüntüsü, vardiya çizelgesi, görev talimatı ve işyeri yazışmaları da saklanmalıdır.

İşverenin iş kazasını SGK’ye kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmesi gerekir. Çalışan, bildirimin yapılıp yapılmadığını takip etmeli; yapılmadıysa elindeki belgeleri koruyarak SGK’ye başvuru ve diğer hukuki yolları değerlendirmelidir. İş kazasının geç bildirilmesi veya eksik bildirilmesi hakların incelenmesini ve ispatı zorlaştırabilir.

SGK’den hangi haklar istenebilir?

İş kazası SGK tarafından kabul edildiğinde çalışanın durumu ve sağlık raporlarına göre geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı iş gücü kaybı oluşması hâlinde sürekli iş göremezlik geliri gibi haklar gündeme gelebilir. İş kazası ölümle sonuçlanmışsa, koşulları bulunan hak sahipleri gelir ve diğer sosyal güvenlik yardımları için başvurabilir.

SGK’nin yaptığı ödemeler ile işverenden talep edilebilecek maddi ve manevi tazminat aynı şey değildir. SGK işlemi tazminat davasını kendiliğinden sonuçlandırmaz. Kalıcı kayıp iddiası varsa sağlık kurulu ve meslekte kazanma gücü kaybına ilişkin incelemelerin sonucu önem taşır.

İşverenden maddi ve manevi tazminat istenebilir mi?

İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İş güvenliği tedbirlerinin alınmaması, eğitim veya denetim eksikliği ya da tehlikeli çalışma koşulları kazaya katkıda bulunmuşsa, kusur ve illiyet bağına göre maddi ve manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Maddi zarar hesabında tedavi ve bakım giderleri, geçici veya kalıcı çalışma gücü kaybı ve gelecekteki gelir kaybı gibi kalemler incelenebilir. Yaralanmanın ağırlığına göre manevi tazminat da talep edilebilir. Kazanın oluşumunda işçinin veya üçüncü kişinin davranışlarının etkisi varsa, kusur oranı tazminat hesabını etkileyebilir. İşveren dışında alt işveren, asıl işveren veya başka sorumluların bulunup bulunmadığı da olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Dava ve zamanaşımı süreci

İş kazasından kaynaklanan tazminat talebinde görevli mahkeme ve zamanaşımı, talebin dayanağına, kazanın niteliğine ve varsa ceza soruşturmasına göre incelenmelidir. Bu nedenle her olay için tek bir süre varsaymak yerine, kaza tarihi ve zararın öğrenildiği tarih esas alınarak dosya özelinde değerlendirme yapılmalıdır.

İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları için genel olarak dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. Ancak SGK işlemleri, iş kazasının tespiti ve diğer talepler farklı usullere tabi olabilir. Dava dosyasında kaza tutanağı, sağlık belgeleri, iş güvenliği kayıtları, tanıklar ve kusur incelemeleri önem taşır.

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa’da görülen iş kazası uyuşmazlıklarında da olayın kaydı, SGK bildirimi ve kusur incelemesi tazminat sürecinin temelini oluşturur. FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, iş kazası ve işçilik alacakları süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, kaza belgeleri ve çalışan haklarının değerlendirilmesine yardımcı olmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İş kazasını SGK’ye kim bildirmelidir?

İşveren, iş kazasını kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ye bildirmelidir. Bildirimin yapılmadığı anlaşılırsa çalışan, elindeki belgeleri saklayıp SGK’ye başvuru seçeneklerini değerlendirebilir.

2. İşveren kazayı bildirmezse çalışan haklarını kaybeder mi?

Bildirim yapılmaması, iş kazası haklarının otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak olayın ve çalışma ilişkisiyle bağlantısının ispatı zorlaşabileceğinden belgelerin korunması önemlidir.

3. İş kazası geçiren çalışan işverenden tazminat alabilir mi?

İşverenin kusuru, güvenlik önlemleri ve kazayla zarar arasındaki bağlantı kanıtlanırsa maddi veya manevi tazminat talebi gündeme gelebilir. İşçinin kusuru varsa hesaplamayı etkileyebilir.

4. SGK ödemesi ile işverenden alınacak tazminat aynı mıdır?

Hayır. SGK’nin sağladığı sosyal güvenlik ödemeleri ile işverene yöneltilebilecek tazminat talepleri farklı hukuki süreçlerdir.

5. İş kazası nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?

Yaralanmanın niteliğine ve olayın koşullarına göre manevi tazminat talep edilebilir. Talebin değerlendirilmesinde kusur ve zararın ağırlığı önem taşır.

6. İş kazası tazminatı davasından önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında genel olarak dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. SGK işlemleri ve diğer talepler bakımından farklı usuller söz konusu olabilir.

7. İş kazası tazminatında zamanaşımı süresi nedir?

Süre; talebin hukuki dayanağına, kazanın niteliğine ve ceza soruşturması bulunup bulunmadığına göre değişebilir. Kaza tarihi ve zararın öğrenildiği tarih üzerinden dosyaya özel inceleme yapılmalıdır.

Uzman Hukuki Destek

Hak kaybı yaşamamak için uzman desteği şarttır. Ankara, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere Türkiye genelinde hizmet veren iş hukuku ve tazminat alanında uzman avukat ile çalışarak haklarınızı güvence altına alabilirsiniz. İş kazası uyuşmazlıklarında FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık olarak profesyonel hukuki destek sunuyoruz.

Adres: Mevlana Bulvarı No: 221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara
Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.