
Taşeron İşçi ve Asıl İşveren Arasındaki Hukuki Bağlantılar?
10 Nisan 2025
Taşeron İşçilikte İş Kazası Durumunda Sorumluluklar?
11 Nisan 20251. Alt İşveren – Üst İşveren İlişkisinin Tanımı ve Hukuki Dayanağı
Alt işveren-üst işveren ilişkisi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde açıkça düzenlenmiş bir kavramdır. Bir işverenin, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işin bir bölümünü, o işte uzmanlaşmış başka bir işverene devretmesi ve bu işin kendi işyerinde ya da başka bir işyerinde yürütülmesi durumunda ortaya çıkar. Bu düzenleme ile asıl işverenin işçiyi kendi bordrosuna almadan, taşeron aracılığıyla çalıştırması sağlanmakta, ancak hukuki sorumluluk tamamen devredilmemektedir. Dolayısıyla, alt işverenin işçileri, hukuki anlamda hem kendi işverenine hem de üst işverene karşı belirli haklara sahip olmaktadır. Bu durum, işçinin geçiş süreçlerinde büyük önem taşır.
2. İşçi Geçişinin Hukuki Nitelendirilmesi
İşçinin alt işverenden üst işverene geçmesi, genellikle işyeri devri, hizmet alımı sona ermesi veya muvazaa tespitine dayalı olarak gerçekleşmektedir. Bu geçiş, iş sözleşmesinin feshi anlamına gelmemekte; İş Kanunu’nun 6. maddesi kapsamında işyeri devri hükümlerine tabi olmaktadır. Bu maddeye göre, işyerinin veya bir bölümünün devri, iş sözleşmelerini kendiliğinden sona erdirmez. İşçinin tüm hakları, devralan işverene geçer ve kıdem süresi dahil olmak üzere geçmişe dayalı haklar saklı kalır. Bu nedenle, işçinin geçişi bir işten çıkarma değil, işveren değişikliğine bağlı olarak değerlendirilmektedir.
3. İşçinin Rızasının Önemi
İşçinin alt işverenden üst işverene geçişinde rıza hususu, hukuki değerlendirme açısından kritik bir unsur değildir. Zira işyeri devrinde işçinin açık rızası aranmaz. Ancak uygulamada bu geçişin sağlıklı ve hukuka uygun şekilde gerçekleşebilmesi için işçinin bilgilendirilmesi büyük önem taşır. Ayrıca, işçiye yazılı bir bilgilendirme yapılması ve haklarının korunacağına dair güvence verilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önleyebilir. Özellikle işçinin çalıştığı görev, ücret ve diğer çalışma şartlarında değişiklik yapılacaksa, bu değişiklikler için rızasının alınması zorunludur.
4. Kıdem ve İhbar Tazminatına Etkisi
İşçinin alt işverenden üst işverene geçmesi, kıdem ve ihbar tazminatı açısından önemli sonuçlar doğurabilir. İş Kanunu uyarınca işyerinin devri halinde işçinin kıdem süresi sıfırlanmaz; önceki işverende geçen süreler, yeni işveren nezdinde de geçerli kabul edilir. Bu durum, işçinin gelecekte kıdem tazminatı talep etmesi halinde toplam çalışma süresinin esas alınmasını sağlar. İhbar tazminatı açısından da aynı kural geçerlidir. Ancak işveren değişikliğine bağlı olarak sözleşme feshedilirse, fesheden taraf yükümlülük doğurur.
5. Ücret, Yan Haklar ve Sosyal Yardımlar
İşçinin alt işverenden üst işverene geçişi sırasında ücret, prim, yemek kartı, yol ücreti gibi yan hakların nasıl korunacağı sıklıkla sorun teşkil eder. İşveren değişikliği sırasında, işçiye sunulan haklar genellikle iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile güvence altına alınmışsa, bu hakların yeni işveren tarafından da aynen devam ettirilmesi gerekir. Ancak yazılı sözleşmede açık bir düzenleme yoksa, işçinin aynı hakları talep edebilmesi için önceki uygulamaları kanıtlaması gerekebilir. Bu nedenle, geçiş sürecinde işçilere yazılı olarak haklarının korunacağı bildirilmelidir.
6. Muvazaa Durumunda Geçiş ve İş Kanunu’nun Koruyucu Hükümleri
Muvazaa, alt işverenlik ilişkilerinde en çok karşılaşılan sorunlardan biridir. Özellikle işin özelliği gereği taşerona devri mümkün olmayan işlerde, göstermelik olarak kurulan alt işveren ilişkileri, Yargıtay tarafından geçersiz kabul edilmektedir. Böyle bir durumda işçiler, fiilen asıl işverenin işçisi sayılır ve bu işverene ait tüm haklardan yararlanırlar. Muvazaa tespiti halinde, işçinin doğrudan üst işverene geçişi yasal bir zorunluluk haline gelir ve bu geçişte işçinin geçmişe dönük tüm hakları korunur. İşçinin geçmişte taşeronda çalışmış olması, hak kaybına neden olmaz.
7. Yargıtay Kararlarında Alt-Üst İşveren Geçişi
Yargıtay, işçinin alt işverenden üst işverene geçişine dair pek çok emsal kararında, işçilerin kıdemlerinin korunması gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle muvazaa tespiti yapılan davalarda, Yüksek Mahkeme işçilerin başından beri asıl işverene bağlı çalıştığını kabul etmekte ve tazminat hesaplamalarını buna göre yapmaktadır. Ayrıca Yargıtay, işveren değişikliği sırasında işçinin mağduriyetinin önlenmesini, ücret ve diğer hakların aynen devam ettirilmesini temel ilke olarak kabul etmektedir. Bu yaklaşım, işçilerin korunmasına yönelik pozitif bir hukuk politikasıdır.
8. Geçiş Sürecinde Açılabilecek Dava ve Başvuru Yolları
Alt işverenden üst işverene geçiş sırasında işçinin haklarının ihlal edilmesi halinde, işçi İş Mahkemesi nezdinde tespit, alacak ve tazminat davaları açabilir. Ayrıca geçişin muvazaalı olduğunu düşünen işçi, işe iade davası ya da hizmet tespiti davası da açabilir. Hakların ihlali durumunda arabuluculuk süreci başlatılması zorunludur. İşçinin sigorta kayıtları, bordro belgeleri ve tanık beyanları dava sürecinde önemli delil olarak kullanılmaktadır. İşçi, gerek geçiş sürecinde gerekse geçiş sonrası hak kaybına uğrarsa, idari başvurularla da hakkını arayabilir.
9. Resmi Kurumlar ve Başvuru Mercileri
İşçinin alt işverenden üst işverene geçiş sürecinde karşılaştığı sorunlarda başvurabileceği çeşitli resmi kurumlar bulunmaktadır. Bu sürece ilişkin denetim ve çözüm mekanizmalarının başında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gelmektedir. Bakanlığa bağlı İş Teftiş Kurulu birimleri, usulsüz alt işveren ilişkilerini denetleyerek gerekli yaptırımları uygular. Ayrıca SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) aracılığıyla sigorta bildirimleri ve prim ödemeleri kontrol edilebilir. İşçiler ayrıca ALO 170 Çalışma Hayatı İletişim Merkezi üzerinden hak ihlalleri ile ilgili destek alabilirler.
Resmi Kurum Linkleri:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: https://www.csgb.gov.tr
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK): https://www.sgk.gov.tr
- ALO 170 Bilgi Merkezi: https://www.alo170.gov.tr
Daha detaylı bilgi almak ve hukuki destek almak için FFK Partner Hukuk olarak sizlere profesyonel destek sağlıyoruz!




