Kültür Varlığı Tesciline İtiraz | Koruma Kurulu Kararı İptali 2026

Kültür varlığı tesciline nasıl itiraz edilir? Koruma kurulu kararına itiraz süresi, gerekli belgeler, Koruma Yüksek Kurulu başvurusu, iptal davası ve yürütmenin durdurulması hakkında 2026 güncel rehber.

Bir yapının veya taşınmazın korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesi, mülkiyet hakkını sona erdirmez. Ancak taşınmazın kullanılması, tadil edilmesi, yıkılması, yeniden yapılması ve ekonomik olarak değerlendirilmesi üzerinde önemli sınırlamalar doğurur. Bu nedenle bilimsel ve teknik incelemeye dayanmayan, yanlış taşınmaz hakkında verilen veya ölçüsüz sonuçlar doğuran tescil kararlarına karşı hukuki yollara başvurulabilir.

Kültür varlığı tescil kararları, taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından alınır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca yapılan tespitler, koruma bölge kurulu kararıyla tescil edilir. Tescilin ardından tapu kütüğüne taşınmazın korunması gerekli kültür varlığı olduğuna ilişkin kayıt konulabilir.

Tescil kararına karşı hem idari başvuru hem de idare mahkemesinde iptal davası gündeme gelebilir. Ancak bu iki yolun süreleri, başvuru mercileri ve hukuki sonuçları birbirinden farklıdır. Özellikle altmış günlük sürenin yanlış hesaplanması ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

Kültür Varlığı Tescili Nedir?

Kültür varlığı tescili; tarihî, mimari, sanatsal, arkeolojik, estetik veya toplumsal değeri bulunduğu kabul edilen bir taşınmazın özel koruma rejimine alınmasıdır.

Bir yapının eski olması tek başına tescil için yeterli değildir. Yapının;

• İnşa edildiği dönemin özelliklerini yansıtması,
• Özgün mimari unsurlarını koruması,
• Tarihî veya kültürel önem taşıması,
• Geleneksel yapım tekniklerini göstermesi,
• Kent kimliği veya toplumsal hafıza bakımından öneminin bulunması,
• Benzerleri arasında örnek değer taşıması

gibi özellikler yönünden bilimsel ve teknik olarak değerlendirilmesi gerekir.

Devletin imkânları da dikkate alınarak, ait olduğu dönemin özelliklerini yansıtan yeterli sayıdaki örnek yapının korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak belirlenmesi esastır.

Tescil Kararı Hangi Sonuçları Doğurur?

Tescil kararıyla taşınmaz malikin mülkiyetinde kalır. Ancak malik artık yapıda serbestçe fiziki değişiklik yapamaz.

Tescil sonrasında;

• İzinsiz yıkım yapılamaz,
• Esaslı tadilat için koruma kurulu izni gerekir,
• Basit onarımlar KUDEB veya ilgili idarenin denetimine tabi olabilir,
• Restorasyon projelerinin kurula sunulması gerekebilir,
• Yapının kullanım amacı sınırlandırılabilir,
• Korunma alanı belirlenebilir,
• Yeni yapılaşma ve parsel kullanımı kısıtlanabilir,
• Tapu kaydına kültür varlığı beyanı işlenebilir.

Tescilli taşınmazın satılması mümkündür. Ancak alıcı taşınmazı koruma sınırlamaları ve mevcut kurul kararlarıyla birlikte devralır.

Kültür Varlığı Tesciline İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Koruma bölge kurulunun verdiği tescil kararına karşı idari itirazda bulunulabilir ve şartları varsa idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

İtiraz veya dava açılabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Yapının kültür varlığı niteliği taşımaması,
• Yapının özgünlüğünü tamamen kaybetmiş olması,
• Bilimsel veya teknik raporun yetersiz bulunması,
• Yanlış ada veya parsel hakkında karar verilmesi,
• Tescil fişinde maddi hata bulunması,
• Taşınmazın mevcut durumunun yanlış değerlendirilmesi,
• Kurul kararının gerekçesiz veya soyut olması,
• Yapının tarihî öneminin somut verilerle ortaya konulmaması,
• Benzer taşınmazlardan farklı ve ölçüsüz işlem yapılması,
• Usul ve yetki kurallarına aykırı karar verilmesi.

Yalnızca tescilin taşınmazın ekonomik değerini azaltması, tek başına iptal sebebi değildir. Tescil kararındaki bilimsel, teknik veya hukuki hataların somut biçimde gösterilmesi gerekir.

Koruma Yüksek Kuruluna İtiraz Edilebilir mi?

Koruma bölge kurullarının kararlarına karşı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir. Koruma Yüksek Kurulunun görevleri arasında, koruma bölge kurulu kararlarına karşı kamu kurumları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan itirazları değerlendirmek bulunmaktadır.

İtiraz hakkı;

• Kamu kurum ve kuruluşlarına,
• Taşınmaz malikleri ve paydaşlarına,
• Taşınmaz üzerinde ayni hakkı bulunanlara,
• Kiracılık hakkını belgeleyen gerçek ve tüzel kişilere

tanınmaktadır.

Ancak ayni hakkını veya kiracılık ilişkisini belgelemeyen gerçek ve tüzel kişilerin itirazları Yüksek Kurul gündemine alınmayabilir.

Paylı mülkiyette her paydaş kendi başına itirazda bulunabilir. Diğer bütün paydaşların muvafakatinin alınması zorunlu değildir.

Koruma Yüksek Kuruluna İtiraz Süresi Ne Kadardır?

Koruma bölge kurulu kararlarına karşı Yüksek Kurula yapılacak itirazlarda süre kural olarak altmış gündür.

Tebliği veya ilanı zorunlu kararlar bakımından süre, kararın tebliğ veya ilan edildiği tarihten itibaren başlar. Diğer kararlar bakımından ise ilgili kurul müdürlüğünün kararı postaya verdiği tarih dikkate alınır. İtirazın altmış gün içinde yazılı olarak ve ıslak ya da elektronik imzayla Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne sunulması gerekir.

Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığının belirlenmesinde Bakanlık evrak kayıt tarihi esas alınır. Postadaki gecikmeler başvuru sahibinin lehine değerlendirilmez. Bu nedenle itirazın son güne bırakılmaması önemlidir.

Tescil Kararına İtiraz Nereye Yapılır?

İtiraz dilekçesi Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne sunularak Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna iletilmelidir.

Başvuruda;

• İtiraz edilen kurulun adı,
• Kararın tarih ve sayısı,
• Taşınmazın açık adresi,
• Ada ve parsel bilgileri,
• Başvuru sahibinin taşınmazla hukuki ilişkisi,
• Tescilin neden hukuka aykırı olduğu,
• Yapının mevcut teknik durumu,
• Talep edilen işlem

açıkça belirtilmelidir.

Sadece “Tescili kabul etmiyorum” şeklindeki genel ifadeler yerine, kararın hangi teknik veya hukuki nedenlerle hatalı olduğu ayrıntılı şekilde açıklanmalıdır.

Tescile İtiraz İçin Gerekli Belgeler

Başvurunun niteliğine göre aşağıdaki belgelerin sunulması yararlı veya gerekli olabilir:

• Tescil kararının örneği,
• Güncel tapu kaydı,
• Kimlik veya şirket yetki belgeleri,
• Vekille başvuruluyorsa vekâletname,
• Ada ve parsel bilgilerini gösteren belgeler,
• Tescil fişi,
• Yapının güncel fotoğrafları,
• Mimari ve teknik inceleme raporu,
• Statik durum raporu,
• Eski hava fotoğrafları ve haritalar,
• Yapının geçmişine ilişkin arşiv belgeleri,
• Ruhsat ve onaylı projeler,
• Belediye imar dosyası,
• Uzman görüşü veya akademik rapor.

Koruma bölge kurulu müdürlüklerinin hizmet standartlarında karar düzeltme veya karar iptali talepleri için kimlik ve adres bilgilerini içeren başvuru ile mülkiyet durum belgesi aranmaktadır. Kurul müdürlüğü uzmanları daha sonra uzman raporu ve fotoğraf hazırlayarak konuyu kurul gündemine taşıyabilir.

Aynı Koruma Bölge Kurulundan Karar Düzeltme İstenebilir mi?

Tescil kararındaki maddi hata, eksik inceleme veya sonradan ortaya çıkan önemli belgeler nedeniyle kararı veren koruma bölge kuruluna kararın yeniden değerlendirilmesi için başvuru yapılabilir.

Bu başvuruda;

• Yanlış parsel bilgisi,
• Hatalı yapı yaşı,
• Eksik veya yanlış fotoğraf,
• Yapının özgünlüğünü kaybettiğini gösteren belgeler,
• Kurulun incelemediği ruhsat ve projeler,
• Yapıya ilişkin yeni teknik raporlar

sunulabilir.

Ancak kararı veren kurula yapılan düzeltme başvurusu ile Yüksek Kurula itiraz ve iptal davası süreleri birbirine karıştırılmamalıdır. Dava açma süresinin korunması için başvurunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Tescil Kararına Karşı İptal Davası Açılabilir mi?

Evet. Kültür varlığı tescil kararı, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem olduğundan idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.

Davada tescil kararının;

• Yetki,
• Şekil,
• Sebep,
• Konu,
• Amaç

unsurları yönünden hukuka uygunluğu incelenir.

Dava dilekçesinde yalnızca mülkiyet hakkının sınırlandığı ileri sürülmemeli; yapının neden korunması gerekli kültür varlığı sayılmaması gerektiği teknik verilerle açıklanmalıdır.

Tescil Kararına Karşı Dava Açma Süresi

İptal davası açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadığı durumda genel olarak kararın usulüne uygun tebliğini veya öğrenilmesini izleyen günden itibaren altmış gündür.

Tescil kararının tapuya bildirilmesi, malike tebliğ edilmesi veya yapı hakkında başka bir kurul işlemi tesis edilmesi, dava süresinin başlangıcı bakımından önem taşıyabilir.

Dava süresi somut olayın tebligat ve öğrenme koşullarına göre belirlenmelidir. Süre geçirilmişse daha sonra yapılan sıradan bir başvurunun süresi geçmiş tescil kararını yeniden dava edilebilir hâle getirmesi her zaman mümkün değildir.

Yüksek Kurula İtiraz Dava Açma Süresini Durdurur mu?

İdari başvurunun dava süresine etkisi, başvurunun hangi kanuni dayanakla, hangi sürede ve hangi makama yapıldığına göre ayrıca incelenmelidir.

Koruma Yüksek Kuruluna itiraz ile iptal davası birbirinden bağımsız hukuki yollardır. Resmî açıklamalara göre koruma bölge kurulu kararına karşı idare mahkemesinde devam eden bir dava bulunsa dahi Yüksek Kurula başvuru yapılabilir. Ancak mahkemece yürütmenin durdurulması veya iptal kararı verilmişse aynı karar hakkındaki itiraz Yüksek Kurulda değerlendirilemez.

Hak kaybı yaşanmaması için idari itiraz yapılırken iptal davası süresi de ayrıca takip edilmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Kültür varlığı tescil kararına karşı açılacak davada görevli mahkeme kural olarak idare mahkemesidir.

Yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer ve işlemi tesis eden idari makam dikkate alınarak belirlenir. Taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesi çoğu durumda yetkili olacaktır.

Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Evet. İptal davasıyla birlikte tescil kararının yürütmesinin durdurulması talep edilebilir.

Yürütmenin durdurulması için;

• İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması,
• İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması

şartlarının birlikte bulunması gerekir.

Örneğin tescil kararı nedeniyle devam eden ruhsat veya inşaat işlemlerinin durması, önemli yatırım kaybı oluşması ya da taşınmaz üzerinde geri döndürülmesi güç sonuçların ortaya çıkması ileri sürülebilir. Bununla birlikte yalnızca ekonomik kayıp iddiası tek başına yeterli görülmeyebilir.

Mahkeme Bilirkişi İncelemesi Yapar mı?

Kültür varlığı tesciline ilişkin davalarda uyuşmazlık çoğunlukla teknik niteliktedir. Bu nedenle mahkeme;

• Sanat tarihçisi,
• Mimar,
• Restorasyon uzmanı,
• Şehir plancısı,
• Arkeolog,
• İnşaat mühendisi

gibi uzmanlardan oluşan bilirkişi heyeti görevlendirebilir.

Bilirkişi heyeti yapının;

• Tarihî ve mimari değerini,
• Özgünlük durumunu,
• İnşa dönemini,
• Geçirdiği müdahaleleri,
• Benzer yapılar arasındaki temsil niteliğini,
• Korunmaya değer unsurlarını

yerinde inceleyebilir.

Kurul kararının bilimsel rapora dayanması, kararın her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, kurulun teknik değerlendirmesini yargısal denetime tabi tutabilir.

Tescil Kararı İptal Edilirse Ne Olur?

Mahkeme tescil kararını iptal ederse tescilin hukuki dayanağı ortadan kalkar. İdarenin mahkeme kararını gecikmeksizin uygulaması gerekir.

İptal sonrasında;

• Tapudaki kültür varlığı kaydının kaldırılması,
• Korunma alanı kararlarının yeniden değerlendirilmesi,
• Tescile bağlı proje ve ruhsat sınırlamalarının gözden geçirilmesi,
• Taşınmaz hakkında yeni bir kurul kararı alınması

gündeme gelebilir.

Ancak mahkeme kararının gerekçesi önemlidir. Karar yalnızca eksik inceleme nedeniyle iptal edilmişse koruma kurulu eksiklikleri gidererek yeniden tescil kararı verebilir.

Tescil Kararı Kesinleşmeden Tadilat Yapılabilir mi?

Hayır. Tescil kararına itiraz edilmiş veya dava açılmış olması, malike kendiliğinden tadilat ya da yıkım yetkisi vermez.

Tescil kararı yürürlükte olduğu sürece;

• Kurul izni alınmadan esaslı müdahale yapılmamalı,
• Yapı yıkılmamalı,
• Özgün unsurlar değiştirilmemeli,
• Yeni kat veya eklenti yapılmamalıdır.

Aksi hâlde idari ve cezai yaptırımlar gündeme gelebilir.

2026 Güncel Değerlendirme

2026 yılı itibarıyla kültür varlığı tesciline ilişkin uyuşmazlıklarda en önemli konu, tescilin yeterli bilimsel ve teknik incelemeye dayanıp dayanmadığıdır. Yapının yalnızca eski olması veya bölgedeki geleneksel yapı biçimine benzemesi tek başına tescil için yeterli kabul edilmemelidir.

Tescil kararına itiraz edilmeden önce;

• Tescil fişi,
• Kurul uzman raporu,
• Fotoğraf ve arşiv kayıtları,
• Tapu ve ruhsat dosyası,
• Yapının güncel fiziksel durumu,
• Benzer yapıların tescil durumu

birlikte incelenmelidir.

Özellikle Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa gibi tarihî yapıların yoğun olduğu şehirlerde tescil kararları, taşınmazın kullanımını ve ekonomik değerini doğrudan etkileyebilir.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, kültür varlığı tesciline itiraz, Koruma Yüksek Kurulu başvurusu, tescil kararının iptali, yürütmenin durdurulması ve koruma hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır. Süreçler Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından taşınmazın tapu, tescil, imar ve teknik kayıtları birlikte değerlendirilerek yürütülmektedir.

Resmî Kurumlara Dış Bağlantı Önerileri

• Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
• Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu
• Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlükleri
• Mevzuat Bilgi Sistemi
• Danıştay Karar Arama Sistemi
• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
• İlgili belediyenin KUDEB birimi

Kültür varlığı tesciline itiraz edilebilir mi?

Evet. Tescil kararına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir ve idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Koruma Yüksek Kuruluna itiraz süresi kaç gündür?

İtiraz süresi kural olarak kararın tebliğ veya ilanından itibaren altmış gündür. Tebliği ya da ilanı zorunlu olmayan kararlarda ilgili kurul müdürlüğünün kararı postaya verdiği tarih dikkate alınır.

Herkes tescil kararına itiraz edebilir mi?

Kamu kurumları ile gerçek ve tüzel kişiler itiraz edebilir. Ancak gerçek ve tüzel kişilerin taşınmaz üzerindeki ayni hakkını veya kiracılık hakkını belgelemesi gerekir.

Paydaşlardan biri tek başına itiraz edebilir mi?

Evet. Paylı taşınmazlarda bütün paydaşların muvafakati aranmadan bir paydaş itirazda bulunabilir.

İtiraz yapılması tescil kararını durdurur mu?

Hayır. İtiraz veya dava açılması işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkemeden ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Tescil kararına hangi mahkemede dava açılır?

Kural olarak idare mahkemesinde iptal davası açılır.

Dava açma süresi kaç gündür?

Özel bir durum bulunmadıkça, tescil kararının tebliği veya öğrenilmesini izleyen günden itibaren genel olarak altmış gündür.

Tescil kararı hangi nedenlerle iptal edilir?

Eksik teknik inceleme, gerekçesizlik, yanlış parsel, yapının kültür varlığı niteliği taşımaması, özgünlüğünü kaybetmesi ve ölçüsüzlük gibi nedenlerle iptal kararı verilebilir.

Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesi yapar mı?

Evet. Tescil davalarında mimar, sanat tarihçisi, şehir plancısı ve restorasyon uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetleri görevlendirilebilir.

Tescile itiraz edildiği sırada yapı yıkılabilir mi?

Hayır. Tescil kararı yürürlükte olduğu sürece kurul izni olmadan yıkım veya esaslı müdahale yapılamaz.

Kültür Varlığı Tescilinde Hukuki Destek

Kültür varlığı tescili, taşınmazın satılmasını tamamen engellemese de kullanımını, tadilatını, yıkımını ve ekonomik değerlendirilmesini ciddi biçimde sınırlandırabilir. Bu nedenle tescil kararına karşı yapılacak itirazın yalnızca genel beyanlara değil, mimari, tarihî ve teknik uzman raporlarına dayandırılması gerekir.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere Türkiye genelinde kültür varlığı tesciline itiraz, Koruma Yüksek Kurulu başvuruları, tescil kararının iptali, yürütmenin durdurulması ve idari yargı davalarında profesyonel hukuki destek sunmaktadır. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından tescil fişi, kurul kararları, tapu kayıtları ve teknik raporlar birlikte incelenerek hukuki yol haritası hazırlanmaktadır.

Hemen Ara: 0312 434 22 22

WhatsApp: 0532 769 22 22

E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.