Geçit Hakkı Nasıl Kurulur? Zorunlu Geçit Hakkı Davası ve Şartları (2026 Güncel Rehber)
17 Temmuz 2026
Üst Hakkı Devredilebilir mi? Devri, Satışı ve Miras Yoluyla Geçişi (2026 Güncel Rehber)
17 Temmuz 2026
Mecra Hakkı Nedir? Nasıl Kurulur ve Hangi Şartlarda İstenebilir? (2026)
Mecra hakkı nedir? Su, elektrik, doğalgaz ve kanalizasyon hatları için mecra hakkı nasıl kurulur? Mecra hakkı davası nasıl açılır? Türk Medeni Kanunu kapsamında 2026 güncel rehber.
Modern yaşamın vazgeçilmez unsurları olan su, elektrik, doğalgaz, kanalizasyon, telekomünikasyon ve internet altyapılarının birçok durumda komşu taşınmazlardan geçirilmesi gerekebilmektedir. Ancak bir taşınmaz malikinin, komşusunun arazisinden tek taraflı olarak boru, kablo veya altyapı hattı geçirmesi mümkün değildir. Bu gibi durumlarda Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen mecra hakkı devreye girer.
Mecra hakkı; bir taşınmaz lehine, başka bir taşınmazın altından, üstünden veya üzerinden su, gaz, elektrik ve benzeri tesislerin geçirilmesine imkân sağlayan önemli bir irtifak hakkıdır. Özellikle enerji projeleri, organize sanayi bölgeleri, güneş ve rüzgâr enerji santralleri, tarımsal sulama sistemleri ve altyapı yatırımlarında uygulama alanı oldukça geniştir.
Uygulamada “Mecra hakkı nedir?”, “Komşunun arazisinden elektrik hattı geçirilebilir mi?”, “Su borusu geçirmek için izin gerekir mi?”, “Mecra hakkı nasıl kurulur?” ve “Mecra hakkı davası nasıl açılır?” soruları sıkça gündeme gelmektedir.
Türk Medeni Kanunu’nun 727. maddesi ile 744 ila 746. maddelerinde mecra hakkına ilişkin temel hükümler düzenlenmiştir. Kanuna göre komşuluk hukukunun gerektirdiği hâller dışında bir taşınmazın mecra ile yükümlü tutulması, kural olarak bir irtifak hakkının kurulmasını gerektirir. Ayrıca mecra hakkının doğumu, mecranın görünür olup olmamasına göre tescil veya fiilî yapım şartına bağlanmıştır.
Bu rehberde;
- Mecra hakkının tanımı,
- Nasıl kurulduğu,
- Şartları,
- Mecra hakkı davası,
- Tapu işlemleri,
- Tarafların hak ve yükümlülükleri,
- 2026 yılı güncel uygulamaları
ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Mecra Hakkı Nedir?
Mecra hakkı, bir taşınmaz malikine veya belirli şartlarda hak sahibine;
- su borusu,
- kanalizasyon hattı,
- elektrik kablosu,
- doğalgaz hattı,
- telekomünikasyon kablosu,
- benzeri teknik altyapı tesislerini
başkasına ait bir taşınmazın altından, üstünden veya üzerinden geçirme yetkisi veren irtifak hakkıdır.
Mecra Hakkının Hukuki Dayanağı
Mecra hakkı esas olarak;
- Türk Medeni Kanunu m. 727
- Türk Medeni Kanunu m. 744-746
hükümlerinde düzenlenmiştir.
Kanuna göre;
- mecralar işletmenin eklentisi sayılır,
- komşuluk hukukunun gerektirdiği hâller dışında ayni hak kurulması gerekir,
- mecranın görünür olup olmamasına göre hakkın kuruluş şekli değişebilir.
Mecra Hakkının Özellikleri
Mecra hakkının temel özellikleri şunlardır:
- Sınırlı ayni haktır.
- Tapu siciline konu olabilir.
- Altyapı tesislerine ilişkindir.
- Taşınmaz lehine kurulabilir.
- Üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.
- Sürekli veya belirli süreli kurulabilir.
- Komşuluk hukukuyla yakından bağlantılıdır.
Mecra Hakkı Hangi Tesisler İçin Kurulabilir?
Mecra hakkı özellikle;
- İçme suyu hatları,
- Sulama boruları,
- Elektrik iletim hatları,
- Doğalgaz boru hatları,
- Kanalizasyon sistemleri,
- Yağmur suyu drenajı,
- Fiber internet kabloları,
- Telekomünikasyon altyapıları,
- Enerji nakil hatları
için kurulabilir.
Mecra Hakkı Nasıl Kurulur?
Mecra hakkı üç farklı şekilde kurulabilir.
1. Tarafların Anlaşmasıyla
En yaygın yöntemdir.
Taraflar;
- resmi sözleşme yapar,
- gerekli hâllerde tapuda tescil işlemini gerçekleştirir.
2. Mahkeme Kararıyla
Tarafların anlaşamaması hâlinde ve kanuni şartların bulunması durumunda mecra hakkının kurulması için dava açılabilir.
Mahkeme;
- altyapı ihtiyacını,
- alternatif güzergâhları,
- komşu taşınmaza verilecek zararı,
- hakkaniyet ilkelerini
birlikte değerlendirir.
3. Kanundan Doğan Komşuluk Hükümleri
Bazı durumlarda komşuluk hukukunun gerektirdiği zorunluluklar nedeniyle mecra geçirilmesine katlanma yükümlülüğü doğabilir. Bunun şartları Türk Medeni Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Tapuda Mecra Hakkı Nasıl Kurulur?
Kanuna göre;
- Mecra dışarıdan görülmüyorsa, irtifak hakkı tapu kütüğüne tescil ile doğar.
- Mecra dışarıdan görülüyorsa, noter tarafından düzenlenen sözleşmeye dayanılarak mecranın yapılmasıyla hak doğabilir.
Mecra Hakkı Sahibinin Hakları
Hak sahibi;
- Mecra tesisini kurabilir.
- Gerekli bakım ve onarımları yapabilir.
- Arızaları gidermek amacıyla taşınmaza girebilir.
- Hakkına yapılan müdahalelerin önlenmesini isteyebilir.
- Gerekli hâllerde dava açabilir.
Bu haklar, sözleşme ve kanun hükümleriyle sınırlandırılabilir.
Yükümlü Taşınmaz Malikinin Hakları
Yükümlü taşınmaz maliki;
- Kendi menfaatlerinin hakkaniyete uygun biçimde korunmasını isteyebilir.
- Olağanüstü durumlarda, mecranın geçtiği kısmın uygun bir bedelle satın alınmasını talep edebilir.
- Durum değişirse mecranın başka bir yere taşınmasını isteyebilir. Yer değiştirme giderleri kural olarak mecra hakkı sahibine aittir.
Mecra Hakkı Davası Nasıl Açılır?
Mecra hakkı kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklarda genel süreç şu şekildedir:
- Teknik ihtiyaç belirlenir.
- Tapu kayıtları incelenir.
- Alternatif güzergâhlar değerlendirilir.
- Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılır.
- Keşif yapılır.
- Bilirkişi raporu alınır.
- Mecra güzergâhı belirlenir.
- Gerekli bedel tespit edilir.
- Karar kesinleşirse tapu işlemleri gerçekleştirilir.
Mecra Hakkı ile Geçit Hakkı Arasındaki Fark
| Mecra Hakkı | Geçit Hakkı |
|---|---|
| Su, elektrik, doğalgaz ve benzeri altyapı tesisleri içindir. | İnsan ve araç geçişi içindir. |
| Teknik tesis kurulmasını sağlar. | Yol bağlantısı kurulmasını sağlar. |
| Altyapı ihtiyacını karşılar. | Ulaşım ihtiyacını karşılar. |
Mecra Hakkı ile Kaynak Hakkı Arasındaki Fark
| Mecra Hakkı | Kaynak Hakkı |
|---|---|
| Boru, kablo ve altyapı tesislerinin geçirilmesine ilişkindir. | Doğal kaynak suyundan yararlanma hakkını düzenler. |
| Teknik tesis kurulmasını sağlar. | Su kullanım hakkını sağlar. |
Mecra Hakkı Sona Erer mi?
Evet.
Mecra hakkı;
- tarafların anlaşması,
- ihtiyacın ortadan kalkması,
- sürenin dolması,
- mahkeme kararı,
- kamulaştırma,
- tapudan terkin,
- diğer kanuni sebepler
ile sona erebilir.
Durumun değişmesi hâlinde, yükümlü taşınmaz maliki mecranın başka bir yere alınmasını talep edebilir.
En Sık Yapılan Hatalar
- Tapuda gerekli irtifak hakkının kurulmadan altyapı geçirilmesi,
- Teknik projelerin hazırlanmaması,
- Alternatif güzergâhların değerlendirilmemesi,
- Komşuluk hukuku kurallarının göz ardı edilmesi,
- Bakım ve onarım hükümlerinin sözleşmede düzenlenmemesi,
- Profesyonel hukuki destek alınmaması.
2026 Güncel Değerlendirme
2026 yılı itibarıyla mecra hakkı; enerji yatırımları, organize sanayi bölgeleri, altyapı projeleri, tarımsal sulama sistemleri ve telekomünikasyon yatırımları bakımından en sık kullanılan irtifak haklarından biridir. Özellikle güneş enerji santralleri (GES), rüzgâr enerji santralleri (RES), elektrik iletim hatları ve doğal gaz altyapılarında mecra hakkı kurulması yatırımın hukuki güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.
Türk Medeni Kanunu’nun 727 ve 744 ila 746. maddeleri doğrultusunda, mecra hakkı kurulurken hem altyapı ihtiyacı hem de yükümlü taşınmaz malikinin menfaatleri dengelenmelidir. Uygulamada keşif ve bilirkişi incelemeleri, güzergâh seçimi ve bedel belirlenmesi bakımından belirleyici rol oynamaktadır.
Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere Türkiye genelinde gerçekleştirilen altyapı ve enerji projelerinde mecra hakkına ilişkin sözleşmelerin uzman hukuki destekle hazırlanması, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından büyük önem taşımaktadır.
Resmî Kurumlara Dış Bağlantı Önerileri
Makalenin SEO değerini artırmak ve okuyucuların güvenilir bilgiye ulaşmasını sağlamak amacıyla aşağıdaki resmî kurumlara bağlantı verilmesi önerilir:
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Mevzuat Bilgi Sistemi
- Resmî Gazete
- e-Devlet Kapısı
- Yargıtay Karar Arama Sistemi
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Mecra hakkı nedir?
Başkasına ait bir taşınmazın altından, üstünden veya üzerinden su, elektrik, doğalgaz ve benzeri altyapı tesislerinin geçirilmesine imkân sağlayan irtifak hakkıdır.
2. Mecra hakkı nasıl kurulur?
Tarafların anlaşması, kanuni şartların oluşması veya mahkeme kararıyla kurulabilir.
3. Mecra hakkı tapuya tescil edilir mi?
Mecra dışarıdan görülmüyorsa kural olarak tapuya tescil ile doğar. Görünür mecralarda ise kanunda öngörülen farklı kuruluş usulü uygulanabilir.
4. Komşunun arazisinden elektrik hattı geçirilebilir mi?
Kanuni şartların bulunması ve gerekli hukuki dayanağın oluşturulması hâlinde mümkündür.
5. Mecra hakkı davası hangi mahkemede açılır?
Kural olarak görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.
6. Mecra hakkı sona erebilir mi?
Evet. İhtiyacın ortadan kalkması, terkin veya diğer kanuni sebeplerle sona erebilir.
7. Mecra hattının yeri değiştirilebilir mi?
Evet. Şartların değişmesi hâlinde yükümlü taşınmaz maliki yer değişikliği talep edebilir.
8. Mecra hakkı ile geçit hakkı aynı şey midir?
Hayır. Mecra hakkı altyapı tesislerine, geçit hakkı ise ulaşım ihtiyacına ilişkindir.
9. Enerji projelerinde mecra hakkı neden önemlidir?
Elektrik iletim hatları ve diğer altyapı unsurlarının hukuka uygun şekilde kurulmasını sağlar.
10. Mecra hakkı kurulurken avukatla çalışmak gerekli midir?
Kanunen zorunlu değildir. Ancak yüksek maliyetli altyapı ve enerji yatırımlarında hukuki risklerin önlenmesi açısından uzman desteği alınması önemlidir.
Uzman Hukuki Destek
Mecra hakkının kurulması, altyapı irtifaklarının tesisi, enerji nakil hatları, su ve doğalgaz boru hatları ile diğer teknik altyapı projelerine ilişkin uyuşmazlıklar; taşınmaz hukuku, enerji hukuku ve komşuluk hukukunun birlikte değerlendirilmesini gerektiren teknik süreçlerdir. Eksik hazırlanan sözleşmeler veya usule aykırı tesis edilen irtifak hakları ciddi hak ve yatırım kayıplarına yol açabilmektedir.
FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK olarak Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Bursa ve Türkiye genelinde mecra hakkı tesisi, irtifak hakkı sözleşmeleri, enerji projeleri, tapu işlemleri, gayrimenkul yatırımları ve taşınmaz hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki danışmanlık ve dava hizmeti sunuyoruz. Av. Arb. Fırat Fesih Kaya liderliğinde her proje ayrıntılı hukuki incelemeden geçirilmekte ve müvekkillerimizin yatırımlarının en güçlü şekilde korunması hedeflenmektedir.
Hemen Ara: 0312 434 22 22
WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.
