Hukukumuzda miras bırakanın bazı tasarrufları mirasçıları korumak için sınırlandırılmıştır. Ancak bu sınırlandırma işlem özgürlüğüne ve mülkiyet hakkına bir müdahale niteliğinde olduğundan mutlak şekilde yapılmamakta, yasal mirasçıların tüm miras payları değil, bunun belirli bir oranı korunmaktadır. Bu korunan bölüme saklı pay (mahfuz hisse) denilmektedir.

Bu yazımızda saklı pay nedir, saklı pay sahibi mirasçılar kimlerdir, saklı pay oranları nelerdir, saklı payım ihlal edildi ne yapabilirim, saklı payım ihlal edildi dava açmak için ne kadar sürem var gibi soruları yanıtlayacağız.

Mirasta saklı pay nedir?

Mirasta Saklı Pay Türk Medeni Kanunu’nda miras bırakan kişinin mirasının tamamı üzerinde serbestçe tasarruf etmesine izin verilmemiştir. Miras bırakanın tasarruf etme yetkisi bazı yasal mirasçıların payları bakımından sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırmada yasal mirasçıların hepsi korunmamış, sadece miras bırakanın çok yakını sayılan belirli kişiler korunmuş; öte yandan bunların da tüm miras payları değil yine yasada belirlenmiş oranları korunmuştur. Hukukumuzda yasanın miras payını koruduğu mirasçılara saklı pay sahibi mirasçılar ve bunların miras paylarının miras bırakana karşı korunan kısmına da saklı pay denilir.

Kimler saklı pay sahibi mirasçıdır?

Türk Medeni Kanunu m.505’e göre; miras bırakanın altsoyu, ana ve babası ve eşi saklı paylı mirasçıdır. Madde hükmündeki altsoy kavramından anlaşılması gereken çocuklar, torunlar, torunların çocukları ve devamıdır.

Saklı paylı mirasçıların saklı pay oranları nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 506. maddesine göre saklı paylar şu şekilde öngörülmüştür:

• Altsoy için yasal miras payının yarısı (½’si)
• Ana ve babanın her biri için yasal miras payının dörtte biri (¼’ü)
• Eş için; 1. Zümre (altsoy zümresi) veya 2. Zümre (ana-baba zümresi) ile birlikte mirasçı olması durumunda yasal miras payının tamamı, 3.zümre başları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olması durumunda yasal miras payının ¾’ü, tek yasal mirasçı olması durumunda yasal miras payının ¾ ü dür.

Saklı pay oranlarını farklı örneklerle açıklamak gerekirse;

1. Miras bırakanın ölümü üzerine mirasçı olarak sadece tek çocuğu kalmışsa; bu çocuğun yasal miras payı 1’dir. Yani mirasın tamamıdır. Ancak mirasçı çocuğun saklı payı yasal miras payının yarısı olacağından ½’dir. Yani miras bırakan mirasının yarısında tasarruf edebilirken mirasın diğer yarısı mirasçının saklı payı olduğundan korunur.

• Miras bırakanın ölümü üzerine mirasçı olarak sadece iki çocuğu kalmışsa; birinci çocuğun yasal miras payı ½, ikinci çocuğun da yasal miras payı ½’dir. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı olacağından iki çocuğun da ayrı ayrı ¼ saklı payı bulunmaktadır.

• Miras bırakanın ölümü üzerine mirasçı olarak eşi ve üç çocuğu kalmışsa; eşin yasal miras payı altsoy ile birlikte mirasçı olması halinde ¼’tür ve eş altsoy ile mirasçı olduğunda saklı payı da yasal miras payı ile aynı olacağından ¼ saklı payı bulunmaktadır. Çocukların miras payları ise miras bırakanın eşinin yasal miras payı çıkarılınca geriye kalan ¾’lük kısmın üçe bölünmesi ile bulunacaktır. Yani çocukların yasal miras payları ayrı ayrı 3/12’dir (=1/4). Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı olduğundan miras bırakanın üç çocuğunun ayrı ayrı 3/24 (=1/8) saklı payı bulunmaktadır.

Saklı payı ihlal edilen mirasçı ne yapabilir?

Saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davası açarak hâkimden miras bırakanın tasarruf oranını aşan kazandırmalarının bu oranda etkisizleştirilmesini talep etmelidir. Tenkis davası saklı payı ihlal edilen mirasçılar tarafından; bu ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde 10 yıl içinde açılmalıdır.

Saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davasında miras hukuku alanında uzman bir avukatın hukuki yardımına başvurmalı mıdır?

Tenkis davaları ihlalin ve terekenin büyüklüğüne göre oldukça karmaşık davalara dönüşebilmektedir. Aynı zamanda tenkis davalarında menfaatleri çatışan pek çok farklı kimse olabilmektedir. Bu nedenle en lehinize olacak şekilde davanızı sonuçlandırmanız ve hak kaybına uğramamanız için tenkis davanızı miras avukatı ile yürütmeniz faydanıza olacaktır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder