PPA sözleşmelerinde elektrik fiyatı nasıl belirlenir? Sabit fiyat, endeksli fiyat, PTF, YEKDEM, taban-tavan fiyat, fiyat revizyonu, negatif fiyat, dengesizlik ve change in law hükümlerini 2026 güncel hukukuyla inceleyin.

Power Purchase Agreement yani PPA (Elektrik Enerjisi Satın Alma Anlaşması), elektrik üreticisi ile alıcı arasında belirli bir dönem boyunca elektrik enerjisinin hangi koşullarda satılacağını düzenleyen uzun vadeli sözleşme modelidir.

Özellikle;

GES,

RES,

depolamalı elektrik üretim tesisleri,

sanayi tesisleri,

yüksek elektrik tüketimine sahip şirketler

ve yenilenebilir enerji yatırımcıları

açısından PPA sözleşmeleri giderek daha önemli hale gelmektedir.

Ancak PPA hazırlanırken en kritik konu elektrik fiyatının belirlenmesidir.

Çünkü bugün taraflar açısından ekonomik görünen bir fiyat, 5 veya 10 yıl sonra;

elektrik piyasası fiyatları,

enflasyon,

döviz kuru,

YEKDEM maliyetleri,

vergiler,

iletim ve dağıtım bedelleri,

dengesizlik maliyetleri,

mevzuat değişiklikleri

nedeniyle taraflardan biri açısından sürdürülemez hale gelebilir.

Bu nedenle iyi hazırlanmış bir PPA yalnızca;

“Elektrik 2.500 TL/MWh üzerinden satılacaktır.”

dememelidir.

Fiyatın nasıl hesaplanacağını, hangi koşullarda değişeceğini ve hangi maliyetin hangi tarafa ait olacağını ayrıntılı şekilde düzenlemelidir.

PPA Nedir?

PPA, elektrik üreticisi ile elektrik alıcısı arasında elektrik enerjisinin belirli bir süre ve belirli ticari koşullar altında satışını düzenleyen sözleşmedir.

Türkiye elektrik piyasasında PPA yapısının hukuki niteliği kurulacak modele göre farklılık gösterebilir.

Özellikle lisanslı tedarik şirketleri ile serbest tüketiciler arasındaki elektrik satışlarında ikili anlaşma modeli önemlidir.

EPDK’ya göre ikili anlaşma;

gerçek veya tüzel kişiler arasında,

özel hukuk hükümlerine tabi,

elektrik enerjisi veya kapasitenin alınıp satılmasına ilişkin

ve Kurul onayına tabi olmayan

ticari anlaşmadır.

Ancak sözleşme serbestisi sınırsız değildir.

İlgili elektrik piyasası mevzuatına aykırı hükümler getirilemez.

PPA Sözleşmesinde Elektrik Fiyatını Taraflar Serbestçe Belirleyebilir mi?

Kural olarak ikili anlaşmalarda elektrik enerjisinin ticari fiyatı tarafların anlaşmasıyla belirlenebilir.

EPDK da serbest tüketicilerin tedarikçilerle ikili anlaşma yaparak elektrik enerjisini tarafların üzerinde anlaştığı fiyat ve koşullardan satın alabildiğini belirtmektedir.

Bu nedenle PPA fiyatı;

EPDK tarafından belirlenen tek bir sabit fiyat olmak zorunda değildir.

Taraflar;

sabit fiyat,

endeksli fiyat,

PTF bağlantılı fiyat,

taban-tavan fiyat,

karma fiyat

gibi modeller oluşturabilir.

Ancak fiyat formülünün sözleşmede açık ve hesaplanabilir olması son derece önemlidir.

PPA Elektrik Fiyatı Nelerden Oluşur?

En önemli hukuki hatalardan biri sözleşmede yalnızca bir rakam yazılmasıdır.

Örneğin;

“Satış fiyatı 2.500 TL/MWh’dir.”

denildiğinde şu sorular cevapsız kalabilir:

Dağıtım bedeli dahil mi?

İletim bedeli dahil mi?

Vergiler dahil mi?

YEKDEM maliyeti dahil mi?

Dengesizlik maliyetini kim karşılayacak?

EPİAŞ ücretleri kime ait?

Sayaç ve ölçüm maliyetleri dahil mi?

Yeni bir yasal maliyet çıkarsa kim ödeyecek?

Bu nedenle fiyatın kapsamı sözleşmede ayrı bir Price Components maddesiyle düzenlenmelidir.

PPA’da Sabit Fiyat Modeli Nedir?

En basit model sabit fiyatlı PPA’dır.

Örneğin;

PPA fiyatı: 2.750 TL/MWh

Süre: 5 yıl

olarak belirlenebilir.

Bu modelde taraflar belirli süre boyunca piyasa fiyatındaki değişikliklerden bağımsız bir fiyat uygular.

Avantajı öngörülebilirliktir.

Üretici gelecekteki gelirini;

alıcı ise gelecekteki elektrik maliyetini

daha kolay tahmin edebilir.

Ancak uzun vadeli sözleşmelerde sabit fiyat aynı zamanda ciddi risk yaratabilir.

Sabit Fiyatlı PPA’nın Üretici Açısından Riski Nedir?

Elektrik piyasa fiyatlarının önemli ölçüde yükseldiğini düşünelim.

Üretici elektriğini PPA kapsamında;

2.750 TL/MWh

fiyatla satmak zorundadır.

Ancak piyasada fiyat;

5.000 TL/MWh

seviyesine çıkmış olabilir.

Üretici bu durumda piyasa fırsatından yararlanamaz.

Bu durum özellikle uzun vadeli sözleşmelerde önemli opportunity cost yaratabilir.

Sabit Fiyatlı PPA’nın Alıcı Açısından Riski Nedir?

Tersi de mümkündür.

PPA fiyatı;

3.500 TL/MWh

olarak belirlenmiş olsun.

Piyasa fiyatları birkaç yıl sonra;

2.000 TL/MWh

seviyesine düşerse alıcı piyasadan çok daha pahalı elektrik satın almak zorunda kalabilir.

Bu nedenle uzun vadeli PPA sözleşmelerinde yalnızca bugünkü piyasa fiyatına bakılarak sabit fiyat belirlemek risklidir.

Endeksli PPA Fiyatı Nedir?

Elektrik fiyatı belirli bir endekse bağlanabilir.

Örneğin;

PPA Fiyatı = Referans Fiyat × Endeksleme Katsayısı

veya

PPA Fiyatı = Baz Fiyat × TÜFE değişimi

şeklinde formül kurulabilir.

Endeks;

TÜFE,

ÜFE,

döviz kuru,

enerji piyasası referans fiyatı

veya tarafların belirlediği başka objektif bir gösterge olabilir.

Ancak endeks maddesinin nasıl uygulanacağı ayrıntılı yazılmalıdır.

PTF’ye Endeksli PPA Nedir?

Türkiye elektrik piyasasında PPA fiyatlandırmasında Piyasa Takas Fiyatı (PTF) önemli referanslardan biri olabilir.

Örneğin;

PPA Fiyatı = Aylık Ortalama PTF × %90

şeklinde bir formül oluşturulabilir.

Ya da;

PPA Fiyatı = PTF – 150 TL/MWh

kararlaştırılabilir.

Bu modelde fiyat piyasa hareketlerine uyum sağlar.

Ancak “PTF” ifadesini tek başına yazmak yeterli değildir.

PTF Hesaplaması Sözleşmede Nasıl Tanımlanmalıdır?

Şu sorular cevaplandırılmalıdır:

Saatlik PTF mi kullanılacak?

Günlük ortalama mı?

Aylık aritmetik ortalama mı?

Üretim ağırlıklı ortalama mı?

Teslimat saatlerindeki PTF mi?

Sıfır veya negatif fiyatlar nasıl değerlendirilecek?

Veri kaynağı neresi olacak?

EPİAŞ verisi sonradan düzeltilirse fatura düzeltilecek mi?

Bu ayrıntılar belirlenmezse aynı PPA formülü taraflarca farklı hesaplanabilir.

Üretim Ağırlıklı PTF Neden Önemlidir?

Özellikle GES ve RES projelerinde basit aylık ortalama PTF yanıltıcı olabilir.

Bir GES yalnızca güneşin bulunduğu saatlerde üretim yapar.

Dolayısıyla santralin fiilen elektrik ürettiği saatlerdeki fiyatlar, aylık 24 saatlik ortalamadan farklı olabilir.

Bu nedenle PPA hazırlanırken;

capture price

veya üretim ağırlıklı piyasa fiyatı yaklaşımı değerlendirilebilir.

Bu konu özellikle büyük ölçekli yenilenebilir enerji yatırımlarında önemlidir.

PPA’da Taban Fiyat Nedir?

Taraflar üreticiyi aşırı düşük piyasa fiyatlarına karşı korumak amacıyla floor price belirleyebilir.

Örneğin;

PPA Fiyatı = PTF × %90

ancak;

fiyat hiçbir durumda 2.000 TL/MWh altında olamaz.

Bu durumda 2.000 TL/MWh taban fiyat olur.

PTF çok düşse dahi üretici belirli minimum gelire sahip olur.

PPA’da Tavan Fiyat Nedir?

Alıcıyı aşırı fiyat artışlarına karşı korumak için cap price kullanılabilir.

Örneğin;

PPA Fiyatı = PTF × %90

ancak fiyat;

4.500 TL/MWh’yi aşamaz.

Bu durumda piyasa fiyatı çok yükselse bile alıcı maksimum 4.500 TL/MWh öder.

Taban ve Tavan Fiyat Birlikte Kullanılabilir mi?

Evet.

Bu yapı collar pricing olarak adlandırılabilir.

Örneğin;

Taban fiyat: 2.000 TL/MWh

Tavan fiyat: 4.500 TL/MWh

olarak belirlenebilir.

Böylece piyasa fiyatındaki aşırı dalgalanmanın riski taraflar arasında paylaşılır.

PPA Fiyatı Dövize Bağlanabilir mi?

Bu konuda çok dikkatli olunmalıdır.

Türkiye’de döviz üzerinden veya dövize endeksli sözleşmelere ilişkin kambiyo mevzuatı sınırlamaları bulunmaktadır.

Dolayısıyla;

“Elektrik satış fiyatı 70 EUR/MWh’dir.”

şeklinde hüküm koymadan önce tarafların niteliği, sözleşmenin konusu ve ilgili istisnalar incelenmelidir.

Dövizli fiyatlandırmanın hukuken mümkün olup olmadığı her PPA bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Döviz Kuru Riski Nasıl Yönetilebilir?

Dövizli fiyatlandırmanın hukuken mümkün olduğu yapılarda dahi;

hangi döviz kurunun kullanılacağı,

hangi tarihli kurun esas alınacağı,

TCMB alış mı satış mı,

ödeme tarihindeki mi fatura tarihindeki mi kurun kullanılacağı

belirtilmelidir.

Örneğin yalnızca;

“TCMB kuru uygulanacaktır.”

demek yeterince açık olmayabilir.

Enflasyon PPA Fiyatına Nasıl Yansıtılır?

Uzun vadeli PPA’larda sabit fiyatın satın alma gücü zaman içerisinde önemli ölçüde değişebilir.

Bu nedenle fiyat;

TÜFE,

Yİ-ÜFE

veya başka objektif bir endekse bağlanabilir.

Örneğin:

Yeni Fiyat = Baz Fiyat × (Yeni TÜFE / Baz TÜFE)

Ancak sözleşmede;

baz ay,

endeks kaynağı,

güncelleme tarihi,

negatif enflasyon,

endeksin kaldırılması

gibi ihtimaller de düzenlenmelidir.

Fiyat Her Ay mı Güncellenmeli?

Tarafların ticari tercihine bağlıdır.

Fiyat;

aylık,

üç aylık,

altı aylık,

yıllık

güncellenebilir.

Ancak özellikle enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde yıllık güncelleme üretici açısından ciddi ekonomik risk yaratabilir.

Buna karşılık çok sık güncelleme alıcının bütçe öngörülebilirliğini azaltabilir.

PPA’da YEKDEM Maliyeti Kime Ait Olur?

Bu konu açıkça düzenlenmelidir.

Taraflar fiyatın;

YEKDEM dahil

veya

YEKDEM hariç

olduğunu belirlemelidir.

Sözleşmede hiçbir hüküm bulunmaması halinde ilerleyen dönemlerde maliyetin kimin üzerinde kalacağı konusunda uyuşmazlık çıkabilir.

Dağıtım Bedelini Kim Öder?

PPA fiyatı ile elektrik tüketicisinin toplam elektrik maliyeti aynı şey değildir.

EPDK’nın tüketici bilgilendirmelerinde de elektrik maliyetinin temel olarak;

enerji bedeli,

dağıtım bedeli

ve vergi/yasal yükümlülüklerden

oluştuğu belirtilmektedir.

Bu nedenle PPA hazırlanırken teklif edilen fiyatın yalnızca aktif enerji bedeli mi yoksa başka unsurları da mı kapsadığı açıkça gösterilmelidir.

Vergiler PPA Fiyatına Dahil midir?

Sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.

Örneğin;

“Belirlenen PPA fiyatına KDV dahil değildir.”

gibi hüküm kullanılabilir.

Ancak yalnızca mevcut vergiler değil, sözleşme süresince getirilebilecek;

yeni vergiler,

fonlar,

harçlar,

piyasa maliyetleri

bakımından da risk paylaşımı yapılmalıdır.

Dengesizlik Maliyetini Kim Öder?

GES ve RES projelerinde en kritik PPA maddelerinden biridir.

Üretici bir gün önceden;

100 MWh

üretim tahmin etmiş ancak gerçekte;

70 MWh

üretmiş olabilir.

Ortaya çıkan fark elektrik piyasasında dengesizlik maliyetine yol açabilir.

Sözleşmede bu maliyetin;

üretici,

alıcı,

tedarikçi

veya belirli oranlarda taraflar

arasında nasıl paylaşılacağı belirlenmelidir.

Tahmin Hatası İçin Tolerans Belirlenebilir mi?

Evet.

Örneğin;

±%5 üretim tahmin sapması

tolerans kabul edilebilir.

Bu sınır içerisindeki dengesizlik maliyetini alıcı, üzerindeki kısmı üretici karşılayabilir.

Bu model özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarının doğası gereği ortaya çıkan üretim belirsizliğinin paylaşılmasında kullanılabilir.

GES Üretimi Beklenenden Düşük Olursa Fiyat Değişir mi?

Sözleşmenin yapısına bağlıdır.

PPA’da üreticinin;

minimum yıllık üretim,

minimum teslimat,

take-or-pay,

firm delivery

yükümlülüğü bulunabilir.

Örneğin üretici yılda en az;

50.000 MWh

teslim etmeyi taahhüt etmiş olabilir.

Ancak santral 40.000 MWh üretirse eksik 10.000 MWh bakımından hangi yaptırımın uygulanacağı sözleşmede belirlenmelidir.

Take-or-Pay Maddesi Nedir?

Take-or-pay hükmünde alıcı belirli miktardaki enerjiyi fiilen tüketmese dahi sözleşmede belirlenen ekonomik yükümlülüğü üstlenebilir.

Bu hüküm özellikle üreticinin finansman güvenliği açısından önemlidir.

Ancak;

minimum miktar,

istisnalar,

mücbir sebep,

şebeke kesintisi,

curtailment

durumları açıkça düzenlenmelidir.

Take-and-Pay Nedir?

Bu modelde alıcı teslim edilen elektriği almak ve karşılığını ödemekle yükümlüdür.

Take-or-pay modelinden farklı olarak ödeme yükümlülüğü fiili teslimatla daha yakından bağlantılıdır.

PPA tasarlanırken bu iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır.

Elektrik Üretilemezse Üretici Piyasadan Elektrik Almak Zorunda mı?

Bu tamamen PPA’nın teslimat modeline bağlıdır.

Örneğin üretici;

“Her saat 10 MWh teslim edeceğim.”

şeklinde firm delivery taahhüdü vermişse GES’in üretmediği saatlerde eksik elektriği piyasadan satın almak zorunda kalabilir.

Piyasa fiyatlarının yüksek olduğu dönemde bu durum üretici açısından çok ciddi zarar yaratabilir.

Bu nedenle yenilenebilir enerji PPA’larında fiziksel üretim riski ile tedarik yükümlülüğü birbirinden dikkatle ayrılmalıdır.

Curtailment Riski Kime Ait Olmalıdır?

Şebeke işletmecisinin talimatı veya sistem kısıtları nedeniyle santralin üretimi azaltılabilir.

Bu durumda üretici teknik olarak elektrik üretebilecek durumdayken teslimat gerçekleştiremeyebilir.

PPA’da;

curtailment event

tanımlanmalı ve bu durumda;

ödeme,

minimum teslimat,

cezai şart,

dengesizlik

sonuçları ayrıca belirlenmelidir.

Negatif Elektrik Fiyatı PPA’da Nasıl Düzenlenir?

Uzun vadeli PPA’larda mutlaka düşünülmesi gereken konulardan biridir.

Referans piyasa fiyatının sıfır veya negatif olduğu durumlarda;

üretim devam edecek mi,

PPA fiyatı sıfıra mı düşecek,

taban fiyat mı uygulanacak,

üretici üretimi durdurabilecek mi,

alıcı ödeme yapmaya devam edecek mi

belirlenmelidir.

Sözleşmede bu ihtimal hiç düzenlenmemişse ciddi yorum uyuşmazlığı ortaya çıkabilir.

PPA’da Fiyat Revizyon Maddesi Neden Önemlidir?

10 yıllık PPA’nın ekonomik koşullarının sözleşmenin sonuna kadar değişmeden kalacağını varsaymak gerçekçi olmayabilir.

Bu nedenle Price Review Clause düzenlenebilir.

Örneğin;

piyasa fiyatının belirli oranda değişmesi,

yeni vergi getirilmesi,

mevzuat değişikliği,

piyasa tasarımının değişmesi,

YEKDEM maliyet yapısının değişmesi

halinde fiyatın yeniden müzakere edilmesi öngörülebilir.

Fiyat Revizyonu Otomatik mi Olmalıdır?

İki temel yöntem kullanılabilir.

Otomatik revizyon: Formül doğrudan uygulanır.

Örneğin TÜFE %30 artarsa PPA fiyatı belirlenen oranda otomatik güncellenir.

Müzakereye dayalı revizyon: Belirli olay gerçekleştiğinde taraflar yeniden görüşür.

İkinci modelde önemli bir sorun vardır:

Taraflar anlaşamazsa ne olacak?

Bu nedenle yalnızca;

“Taraflar fiyatı yeniden müzakere eder.”

yazılması yeterli değildir.

Taraflar Yeni Fiyatta Anlaşamazsa Ne Olur?

Sözleşme bir çıkış mekanizması içermelidir.

Örneğin;

bağımsız uzman tarafından fiyat belirlenmesi,

belirli formülün otomatik uygulanması,

tahkim,

sözleşmenin feshi

mekanizmalarından biri kullanılabilir.

Aksi halde yeniden müzakere maddesi tarafları çözümsüz bırakabilir.

Change in Law Maddesi Nedir?

PPA’nın imzalanmasından sonra mevzuat değişebilir.

Örneğin;

yeni vergi getirilebilir,

yeni piyasa bedeli oluşturulabilir,

lisans yükümlülüğü değişebilir,

çevresel maliyet getirilebilir,

karbon fiyatlandırması uygulanabilir.

Bunların ekonomik etkisinin hangi tarafa ait olacağı Change in Law maddesiyle düzenlenmelidir.

Her Mevzuat Değişikliği Fiyatı Değiştirmeli mi?

Hayır.

Makul bir eşik belirlenebilir.

Örneğin mevzuat değişikliğinin yıllık PPA gelir veya maliyetinde;

%2’den fazla

etki yaratması halinde fiyat revizyonu yapılacağı kararlaştırılabilir.

Böylece çok küçük değişiklikler için sürekli fiyat müzakeresi yapılmasının önüne geçilebilir.

Hardship Maddesi PPA’da Kullanılabilir mi?

Evet.

Uzun vadeli PPA’larda ekonomik şartların olağanüstü şekilde değişmesi halinde hardship mekanizması kullanılabilir.

Türk hukukunda sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması bakımından Türk Borçlar Kanununun aşırı ifa güçlüğüne ilişkin hükümleri de somut olayda gündeme gelebilir.

Ancak tarafların yalnızca kanuni uyarlama mekanizmasına güvenmesi yerine sözleşmesel risk paylaşımını önceden belirlemesi daha güvenli olabilir.

Piyasa Fiyatının İki Katına Çıkması Mücbir Sebep midir?

Kural olarak yalnızca ekonomik koşulların değişmesi otomatik olarak mücbir sebep kabul edilmemelidir.

Piyasa fiyatlarının yükselmesi taraflardan biri için sözleşmeyi ekonomik olarak kötü hale getirebilir.

Ancak bu durumun;

force majeure,

hardship,

change in law

veya ticari risk

kategorilerinden hangisine gireceği sözleşmede açıkça ayrılmalıdır.

PPA’da Yenilenebilir Enerji Sertifikaları Kime Ait Olur?

GES veya RES kaynaklı PPA’larda yalnızca elektrik değil, elektriğin yenilenebilir niteliğini temsil eden çevresel değerler de ekonomik önem taşıyabilir.

Örneğin YEK-G veya diğer uygulanabilir çevresel sertifikaların;

üreticide mi kalacağı,

alıcıya mı devredileceği,

PPA fiyatına dahil olup olmadığı

açıkça düzenlenmelidir.

YEK-G Fiyata Dahil mi Olmalıdır?

Tek bir doğru model yoktur.

Örneğin;

Elektrik: 2.800 TL/MWh

YEK-G: ayrıca fiyatlandırılır

denilebilir.

Alternatif olarak;

2.950 TL/MWh fiyatına elektrik ve ilgili çevresel nitelikler dahildir

şeklinde yapı kurulabilir.

Belirsizlik özellikle kurumsal alıcıların sürdürülebilirlik ve ESG raporlamasında uyuşmazlık yaratabilir.

PPA’da Faturalandırma Nasıl Düzenlenmelidir?

Fiyat maddesi tek başına yeterli değildir.

Faturalandırmada;

ölçüm dönemi,

sayaç verisi,

uzlaştırma verisi,

fatura tarihi,

ödeme vadesi,

itiraz süresi,

gecikme faizi,

düzeltme faturası

düzenlenmelidir.

Hangi Sayaç Verisi Esas Alınacaktır?

Özellikle fiziksel PPA’larda teslim edilen enerji miktarının hangi veriye göre belirleneceği açık olmalıdır.

Örneğin;

OSOS verisi,

EPİAŞ uzlaştırma verisi,

ana sayaç,

yedek sayaç

arasında farklılık çıkabilir.

Sözleşmede Measurement and Metering maddesi bulunmalıdır.

Sayaç Arızalanırsa Elektrik Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Bu ihtimal de önceden düzenlenmelidir.

Örneğin;

yedek sayaç,

geçmiş üretim,

SCADA verisi,

bağımsız mühendis hesaplaması

kullanılabilir.

Aksi halde taraflar faturalandırılacak enerji miktarında anlaşamayabilir.

PPA’da Ödeme Vadesi Kaç Gün Olmalıdır?

Tarafların ticari tercihine bağlıdır.

Örneğin;

fatura tarihinden itibaren 15 gün,

30 gün

veya farklı bir süre belirlenebilir.

Ancak uzun vadeli enerji satışlarında alıcının ödeme performansı üreticinin proje finansmanını doğrudan etkileyebilir.

Geç Ödemede Ne Olur?

Sözleşmede;

temerrüt tarihi,

uygulanacak faiz,

bildirim,

ödeme için ek süre,

teminatın nakde çevrilmesi,

tedariğin durdurulması,

fesih

mekanizmaları açıkça düzenlenmelidir.

PPA’da Teminat Alınmalı mı?

Özellikle uzun vadeli PPA’larda alıcının kredi riski önemlidir.

Üretici;

banka teminat mektubu,

ana şirket garantisi,

depozito,

letter of credit,

yenilenen kredi desteği

talep edebilir.

Teminat miktarı örneğin;

3 aylık tahmini elektrik bedeli

olarak belirlenebilir.

Alıcının Kredi Notu Düşerse Ne Olur?

PPA’da Credit Support maddesi bulunması yararlı olabilir.

Örneğin alıcının;

kredi notunun belirli seviyenin altına düşmesi,

öz sermayesinin ciddi azalması,

ödeme güçlüğüne düşmesi

halinde ek teminat verme yükümlülüğü getirilebilir.

PPA’da Fiyat Yeniden Müzakere Edilmezse Fesih Mümkün mü?

Sözleşmede bu hak tanınabilir.

Örneğin fiyat revizyon olayından sonra;

30 gün müzakere

ve ardından;

15 gün üst yönetim görüşmesi

öngörülebilir.

Hâlâ anlaşma sağlanamazsa taraflardan birine fesih hakkı tanınabilir.

Ancak erken fesih bedeli ve devam eden teslimatların durumu ayrıca düzenlenmelidir.

PPA’da Cezai Şart Nasıl Düzenlenmelidir?

Cezai şart;

eksik teslim,

ödeme temerrüdü,

erken fesih,

take-or-pay ihlali

gibi durumlarda kullanılabilir.

Ancak cezai şartın hangi ihlale uygulanacağı ve hesaplama yöntemi açık olmalıdır.

Örneğin;

Eksik Teslimat Tazminatı = Eksik MWh × Pozitif Piyasa Fiyat Farkı

gibi objektif formül kullanılabilir.

Erken Fesih Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Uzun vadeli PPA’nın üçüncü yılında alıcının sözleşmeden çıkması üreticinin kalan yedi yıllık gelir beklentisini etkileyebilir.

Bu nedenle termination payment formülü hazırlanabilir.

Hesaplamada;

kalan sözleşme süresi,

PPA fiyatı,

piyasa fiyatı,

beklenen üretim,

ikame satış imkânı,

iskonto oranı

dikkate alınabilir.

PPA Finansman İçin Neden Önemlidir?

GES ve RES projelerinde bankalar gelecekteki nakit akışının öngörülebilir olmasını ister.

Uzun vadeli ve güvenilir alıcıyla yapılan PPA;

projenin finansman kabiliyetini artırabilir.

Ancak banka yalnızca PPA fiyatına bakmaz.

Aynı zamanda;

alıcının kredi gücünü,

fesih haklarını,

fiyat revizyonunu,

teminatları,

change in law,

force majeure,

termination payment

hükümlerini inceler.

Bankable PPA Nedir?

Bankable PPA, proje finansmanı sağlayan bankanın proje gelirlerinin yeterince öngörülebilir ve korunmuş olduğunu kabul edebileceği sözleşme yapısını ifade eder.

Bunun için özellikle;

uzun vadeli gelir,

güçlü alıcı,

öngörülebilir fiyat,

sınırlı fesih hakkı,

uygun teminat,

lender step-in rights

önem kazanabilir.

PPA’da En Kritik 25 Madde

1. Sözleşmenin süresi.
2. Elektrik teslim noktası.
3. PPA fiyatı.
4. Fiyat formülü.
5. Fiyat endeksleme mekanizması.
6. Taban fiyat.
7. Tavan fiyat.
8. PTF tanımı.
9. YEKDEM maliyeti.
10. Dağıtım ve iletim maliyetleri.
11. Vergiler ve yeni mali yükümlülükler.
12. Dengesizlik maliyetleri.
13. Üretim tahmini.
14. Minimum teslimat miktarı.
15. Take-or-pay / take-and-pay.
16. Curtailment.
17. Negatif fiyat.
18. Change in law.
19. Hardship.
20. Mücbir sebep.
21. Teminatlar.
22. Faturalandırma ve ödeme.
23. Erken fesih.
24. Termination payment.
25. Uyuşmazlık çözümü.

PPA Fiyat Maddesinde Yapılan En Büyük 15 Hata

1. Yalnızca tek bir fiyat yazmak.
2. Fiyatın hangi maliyetleri içerdiğini belirtmemek.
3. PTF’nin nasıl hesaplanacağını tanımlamamak.
4. Enflasyon mekanizması koymamak.
5. Döviz kuru riskini düzenlememek.
6. YEKDEM maliyetini kime bırakacağını belirlememek.
7. Dengesizlik maliyetini düzenlememek.
8. Taban ve tavan fiyatı değerlendirmemek.
9. Negatif fiyat senaryosunu yazmamak.
10. Curtailment riskini düzenlememek.
11. Change in law hükmünü eksik bırakmak.
12. Fiyat revizyonunda anlaşmazlık mekanizması koymamak.
13. Erken fesih bedelini belirlememek.
14. YEK-G haklarını düzenlememek.
15. Sözleşmenin finansman üzerindeki etkisini değerlendirmemek.

Örnek PPA Fiyat Modeli

Bir GES yatırımcısı ile sanayi şirketi arasında 10 yıllık PPA yapıldığını düşünelim.

Başlangıç fiyatı;

2.800 TL/MWh

olsun.

Taraflar fiyatın her yıl TÜFE oranında güncelleneceğini kararlaştırsın.

Ancak fiyat;

belirlenen taban fiyatın altında,

belirlenen tavan fiyatın üzerinde

olamasın.

Ayrıca;

YEKDEM maliyeti alıcıya,

üretim kaynaklı dengesizlik üreticiye,

dağıtım bedeli alıcıya,

YEK-G hakları alıcıya

ait olsun.

Mevzuat değişikliği nedeniyle taraflardan birinin yıllık maliyeti %5’in üzerinde artarsa fiyat yeniden müzakere edilsin.

Taraflar 30 gün içerisinde anlaşamazsa bağımsız enerji piyasası uzmanı yeni ekonomik dengeyi belirlesin.

Bu yapı;

“Elektrik 2.800 TL/MWh’den satılacaktır.”

şeklindeki tek cümlelik fiyat maddesinden çok daha güçlü bir risk yönetimi sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

1. PPA fiyatını EPDK mı belirler?

İkili anlaşma niteliğindeki elektrik satışlarında ticari fiyat esas olarak taraflar arasında belirlenir. İkili anlaşmalar EPDK Kurul onayına tabi değildir ancak ilgili mevzuata aykırı hükümler içeremez.

2. PPA fiyatı sabit olabilir mi?

Evet. Taraflar belirli süre için sabit elektrik fiyatı kararlaştırabilir. Ancak uzun vadeli piyasa ve enflasyon riski değerlendirilmelidir.

3. PPA fiyatı PTF’ye bağlanabilir mi?

Sözleşmenin hukuki ve ticari yapısına uygun olmak şartıyla PTF referanslı fiyat formülleri kullanılabilir. PTF’nin hesaplama yöntemi açıkça tanımlanmalıdır.

4. PPA fiyatı euro veya dolarla belirlenebilir mi?

Dövizle sözleşme sınırlamaları nedeniyle tarafların ve işlemin niteliğine göre ayrıca hukuki inceleme yapılmalıdır.

5. YEKDEM maliyetini kim öder?

Taraflar sözleşmede açıkça belirlemelidir. PPA fiyatının YEKDEM dahil veya hariç olduğu yazılmalıdır.

6. Dengesizlik maliyetinden kim sorumludur?

PPA modeline göre üretici, alıcı veya tedarikçi sorumlu olabilir. Maliyet paylaşımı sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.

7. Elektrik fiyatları aşırı yükselirse PPA fiyatı değiştirilebilir mi?

Sözleşmede price review, hardship veya ilgili uyarlama mekanizması bulunuyorsa bu hükümler uygulanabilir. Ayrıca somut olayda Türk Borçlar Kanununun uyarlamaya ilişkin hükümleri değerlendirilebilir.

8. Negatif elektrik fiyatları PPA’da düzenlenmeli mi?

Evet. Özellikle uzun vadeli ve piyasa fiyatına endeksli PPA’larda sıfır ve negatif fiyat senaryolarının düzenlenmesi önemlidir.

9. PPA kaç yıllık yapılabilir?

Tek bir standart süre bulunmaz. Projenin finansmanı ve ticari modeline göre farklı süreler kullanılabilir. Uzun vadeli PPA’larda fiyat revizyon mekanizması daha da önem kazanır.

10. PPA hazırlanırken enerji hukuku avukatı gerekli midir?

Özellikle yüksek değerli ve uzun vadeli enerji projelerinde PPA; enerji piyasası mevzuatı, sözleşmeler hukuku, finansman, vergi, rekabet ve düzenleyici riskler bakımından birlikte değerlendirilmelidir.

PPA İmzalanmadan Önce Fiyat Modeli Stres Testine Tabi Tutulmalıdır

PPA hazırlanırken yalnızca bugünkü elektrik fiyatına bakmak ciddi hata olabilir.

Sözleşmenin;

PTF %50 yükselirse,

PTF %40 düşerse,

enflasyon hızlanırsa,

YEKDEM maliyeti artarsa,

GES üretimi %20 düşük kalırsa,

alıcı tüketimini azaltırsa,

yeni vergi getirilirse,

şebeke kısıtı nedeniyle üretim yapılamazsa

nasıl sonuç vereceği önceden modellenmelidir.

Buna hukuki açıdan PPA stress test yaklaşımı uygulanabilir.

Amaç geleceği doğru tahmin etmek değil, hangi gelecekte hangi tarafın hangi riski taşıdığını sözleşme imzalanmadan önce görmektir.

PPA Fiyatı Sadece Finans Ekibinin Belirleyeceği Bir Konu Değildir

Fiyat formülü finansal bir konu gibi görünse de gerçekte hukuki risk dağılımının merkezidir.

Örneğin;

2.500 TL/MWh + YEKDEM

ile

YEKDEM dahil 2.500 TL/MWh

arasında ekonomik açıdan çok önemli fark olabilir.

Benzer şekilde;

PTF × %90

formülü, PTF’nin hangi dönem ve hangi saatler üzerinden hesaplanacağı belirlenmezse ciddi uyuşmazlık yaratabilir.

Bu nedenle PPA fiyatlandırması;

finans,

enerji ticareti,

teknik,

vergi

ve hukuk

ekiplerinin birlikte değerlendirmesi gereken bir konudur.

PPA Sözleşmesi İmzalamadan Önce Hukuki Due Diligence

PPA imzalanmadan önce yalnızca sözleşmenin metni değil;

üretim tesisinin lisans durumu,

üretim kapasitesi,

bağlantı ve sistem kullanım koşulları,

alıcı veya tedarikçinin lisansı,

serbest tüketici statüsü,

teminat yapısı,

finansman sözleşmeleri,

elektrik teslim modeli,

YEK-G hakları,

dengesizlik sorumluluğu

incelenmelidir.

EPDK’nın 2026 yılı için serbest tüketici limitini yıllık 500 kWh ve üzeri olarak belirlemiş olması da PPA ve ikili anlaşma yapılarının çok geniş bir tüketici kitlesi açısından önem taşıdığını göstermektedir.

PPA Sözleşmelerinde Hukuki Destek

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelindeki enerji yatırımlarında FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, GES, RES, depolamalı elektrik üretim projeleri ve kurumsal elektrik alıcıları açısından PPA sözleşmelerinin hazırlanması ve müzakeresinde hukuki destek sunmaktadır.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından PPA sözleşmelerinde özellikle;

elektrik fiyatlandırma formülü,

PTF endekslemesi,

YEKDEM maliyetleri,

dengesizlik,

take-or-pay,

change in law,

hardship,

teminat,

erken fesih

ve uyuşmazlık çözümü

hükümleri yatırımın bütünüyle birlikte değerlendirilmektedir.

PPA İmzalamadan Önce Fiyat Formülünüzü Hukuken Kontrol Edin

Uzun vadeli bir PPA’da tek bir fiyat maddesindeki belirsizlik milyonlarca liralık uyuşmazlığa dönüşebilir.

Özellikle 5, 10 veya daha uzun süreli elektrik satış anlaşmalarında;

bugünkü fiyatın ne olduğu kadar, yarının fiyatının nasıl hesaplanacağı da önemlidir.

Bu nedenle sözleşme imzalanmadan önce fiyat formülünün farklı piyasa senaryolarında test edilmesi, maliyet paylaşımının belirlenmesi ve tarafların sözleşmeden çıkış mekanizmalarının açıkça düzenlenmesi gerekir.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, enerji üreticileri, GES ve RES yatırımcıları, sanayi kuruluşları, tedarik şirketleri ve kurumsal elektrik alıcıları için PPA hazırlanması, sözleşme müzakeresi, PPA due diligence ve enerji uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.

PPA sözleşmesindeki fiyat formülünün ve kritik risk maddelerinin incelenmesi için Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve hukuk ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara