Sözleşmesiz Ticari Alacak Nasıl İspatlanır? 2026 Güncel Rehber

Yazılı sözleşme olmadan ticari alacak nasıl ispatlanır? Fatura, e-fatura, ticari defterler, banka dekontları, cari hesap mutabakatı, e-posta, WhatsApp mesajları, teslim belgeleri ve tanık delili hakkında 2026 güncel rehber.

Ticari hayatta taraflar arasındaki her mal satışı, hizmet ilişkisi veya iş birliği ayrıntılı bir yazılı sözleşmeye bağlanmayabilir. Özellikle uzun süredir birlikte çalışan şirketlerde siparişler telefon, e-posta veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden verilebilir; mallar sevk irsaliyesiyle teslim edilir, faturalar düzenlenir ve ödemeler banka üzerinden gerçekleştirilir. Taraflar arasındaki ilişki bozulduğunda ise en önemli soru ortaya çıkar: “Yazılı sözleşmem yoksa ticari alacağımı nasıl ispatlayacağım?” Yazılı sözleşmenin bulunmaması tek başına alacağın bulunmadığı veya tahsil edilemeyeceği anlamına gelmez. Ancak sözleşmesiz ticari alacaklarda ispat stratejisinin çok daha dikkatli kurulması gerekir. Faturalar, ticari defterler, cari hesap mutabakatları, banka hareketleri, sipariş kayıtları, teslim belgeleri, e-postalar, hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp yazışmaları ve borçlunun açık veya örtülü kabulünü gösteren işlemler birlikte değerlendirilerek ticari ilişkinin ve alacağın varlığı ortaya konulabilir.

Yazılı Sözleşme Olmadan Ticari Alacak Doğabilir mi?

Evet. Türk hukukunda her ticari sözleşmenin geçerli olabilmesi için mutlaka yazılı yapılması gerektiğine ilişkin genel bir kural bulunmamaktadır. Kanunun belirli bir sözleşme için özel şekil şartı öngördüğü durumlar saklı olmak üzere tarafların iradelerinin uyuşmasıyla sözleşme kurulabilir.

Bu nedenle iki şirket arasında imzalanmış klasik bir sözleşme bulunmaması, taraflar arasında hiçbir hukuki ilişki bulunmadığı anlamına gelmez.

Sözlü Ticari Sözleşme Geçerli midir?

Kanunun özel bir şekil şartı öngörmediği sözleşmeler bakımından sözlü anlaşmalar geçerli olabilir. Ancak asıl problem çoğu zaman geçerlilik değil ispattır.

Örneğin A şirketi B şirketine “100 adet ürün gönder, bedelini 30 gün sonra ödeyeceğim” demiş ve ürünler teslim edilmiş olabilir. Yazılı sözleşme bulunmasa bile taraflar arasında satış ilişkisi doğabilir.

Uyuşmazlık çıktığında A’nın bu siparişi verdiğini, malların teslim edildiğini ve bedelin ödenmediğini ispatlamak gerekir.

Sözleşmesiz Ticari Alacakta En Önemli İspat Kuralı Nedir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ispat hükümleri esas alınır. HMK m.190 kapsamında genel kural, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın ilgili vakıayı ispatlamasıdır.

Dolayısıyla “bu şirketten 5 milyon TL alacağım var” diyen taraf, alacağın hangi hukuki ilişkiden doğduğunu ve gerekli vakıaları ortaya koymalıdır.

Yazılı Sözleşme Yoksa Hangi Deliller Kullanılabilir?

Ticari uyuşmazlığın niteliğine göre faturalar, e-faturalar, ticari defterler, cari hesap kayıtları, banka dekontları, ödeme açıklamaları, sipariş formları, sevk irsaliyeleri, teslim tutanakları, e-posta yazışmaları, elektronik sipariş kayıtları, hukuka uygun şekilde elde edilmiş mesajlar, borç ikrarları ve tarafların önceki ticari işlemleri kullanılabilir.

Önemli olan yalnızca tek bir belgeye dayanmak yerine birbirini doğrulayan deliller zinciri oluşturmaktır.

Fatura Sözleşmenin Yerine Geçer mi?

Fatura doğrudan yazılı sözleşmenin yerine geçen bir belge değildir. Ancak ticari ilişkinin ve alacağın ispatında son derece önemli olabilir.

Faturanın borçluya gönderilmiş olması, faturaya süresinde itiraz edilmemesi, faturanın borçlunun ticari kayıtlarında bulunması, önceki faturaların ödenmiş olması ve faturaya ilişkin teslim belgelerinin mevcut olması birlikte değerlendirildiğinde güçlü bir ispat yapısı ortaya çıkabilir.

Sadece Fatura ile Ticari Alacak İspatlanabilir mi?

Her dosyada değil. Alacaklının yalnızca kendi düzenlediği faturanın bulunması ve borçlunun temel ilişkiyi tamamen inkâr etmesi hâlinde faturanın diğer delillerle desteklenmesi gerekebilir.

Örneğin 2 milyon TL’lik hizmet faturası düzenleyen şirket, hizmetin gerçekten verildiğini gösteren hiçbir belgeye sahip değilse ispat sorunu yaşayabilir.

Buna karşılık aynı faturanın yanında kurumsal e-postalar, teslim edilen çalışmalar, borçlunun hizmeti kabul ettiği mesajlar ve kısmi ödeme bulunması dosyanın niteliğini önemli ölçüde değiştirebilir.

Faturaya İtiraz Edilmemesi Ne Anlama Gelir?

Türk Ticaret Kanunu m.21 kapsamında faturayı alan kişi, faturanın içeriğine aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılmasına ilişkin karine gündeme gelir.

Ancak bu kural, “faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmediği için faturayı düzenleyen taraf temel ticari ilişkiyi hiçbir şekilde ispatlamak zorunda değildir” şeklinde yorumlanmamalıdır.

Özellikle temel ilişkinin tamamen inkâr edildiği uyuşmazlıklarda diğer deliller önemini korur.

E-Fatura Delil Olur mu?

Evet. E-fatura ticari uyuşmazlıklarda önemli bir delil olabilir. Faturanın hangi tarihte düzenlendiği, alıcıya iletilmesi, varsa ret veya itiraz işlemleri ve tarafların ticari kayıtları birlikte değerlendirilir.

Ancak e-fatura da tek başına her uyuşmazlığı otomatik olarak çözen kesin bir borç ikrarı olarak görülmemelidir.

Ticari Defterler Delil Olabilir mi?

Evet. Ticari defterler sözleşmesiz ticari alacak uyuşmazlıklarının en önemli delillerinden biridir. HMK m.222 kapsamında ticari defterlerin ticari davalarda delil olarak kullanılmasına ilişkin özel hükümler bulunmaktadır.

Tarafların usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerinin birbirini doğrulaması alacağın ispatında ciddi önem taşıyabilir.

Faturanın Borçlunun Defterinde Kayıtlı Olması Önemli midir?

Evet. Faturanın borçlu şirketin ticari defterlerinde kayıtlı bulunması önemli bir delil olabilir. Özellikle alacaklının kayıtlarıyla borçlunun kayıtlarının birbirini doğrulaması mahkemenin değerlendirmesinde önem taşır.

Ancak ticari defterlerin delil niteliği her dosyada HMK m.222 şartları çerçevesinde ayrıca incelenir.

Borçlunun Ticari Defterinde Fatura Yoksa Alacak Kaybedilir mi?

Hayır. Faturanın borçlunun kayıtlarında bulunmaması tek başına alacağın bulunmadığını kesin olarak göstermez.

Malın teslim edildiğini veya hizmetin gerçekleştirildiğini gösteren başka güçlü deliller varsa alacak bunlarla ispatlanabilir.

Cari Hesap Mutabakatı Alacağı İspatlar mı?

Borçlu tarafından imzalanmış veya güvenilir şekilde teyit edilmiş cari hesap mutabakatı sözleşmesiz ticari alacaklarda son derece önemli olabilir.

Örneğin taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmamasına rağmen borçlu şirket yıl sonunda “A şirketine 4.750.000 TL borç bakiyemiz bulunmaktadır” şeklindeki mutabakatı kabul etmişse bu belge alacaklının iddiasını ciddi biçimde güçlendirebilir.

Borçlunun “Borcumuz Var” Demesi Delil Olur mu?

Borçlunun veya şirketi temsil etmeye yetkili kişinin yazılı şekilde borcu kabul etmesi önemli delil olabilir.

Özellikle borç miktarının açıkça belirtildiği borç ikrarları, ödeme planları veya mutabakatlar sözleşmesiz alacak uyuşmazlıklarında güçlü ispat araçlarıdır.

Banka Dekontu Ticari Alacağı İspatlar mı?

Banka dekontları taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığını göstermede önemli olabilir. Özellikle uzun süredir devam eden ticari ilişkilerde önceki ödemelerin aynı açıklamalarla yapılması tarafların çalışma sistemini ortaya koyabilir.

Örneğin borçlu şirket önceki 20 faturayı banka üzerinden düzenli olarak ödemiş, son üç faturayı ise ödememişse önceki banka hareketleri taraflar arasındaki ticari ilişkinin ispatında yardımcı olabilir.

Kısmi Ödeme En Güçlü Delillerden Biri midir?

Kısmi ödeme son derece önemli olabilir. Borçlunun belirli bir faturaya ilişkin olarak ödeme yapması, borcun ve temel ilişkinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Örneğin 3 milyon TL’lik faturaya karşılık borçlu 1 milyon TL ödeme yapmış ve dekont açıklamasına ilgili fatura numarasını yazmışsa kalan 2 milyon TL bakımından bu işlem güçlü bir delil oluşturabilir.

Sevk İrsaliyesi Alacağı İspatlar mı?

Mal satışından kaynaklanan uyuşmazlıklarda imzalı sevk irsaliyesi önemli delillerden biridir. Çünkü yalnızca faturanın düzenlenmesini değil, malın teslim edildiğini de destekleyebilir.

İrsaliyedeki imzanın borçlu şirket çalışanına veya teslim almaya yetkili kişiye ait olup olmadığı uyuşmazlık konusu olursa ayrıca incelenebilir.

Teslim Tutanağı Neden Önemlidir?

Sözleşme bulunmadığında alacaklının temel sorunlarından biri edimini yerine getirdiğini ispatlamaktır. Teslim tutanakları bu açıdan son derece değerlidir.

Malın, projenin, yazılımın, ekipmanın veya başka bir ticari edimin borçluya teslim edildiğini gösteren belgeler faturayı destekleyen güçlü deliller oluşturabilir.

Sipariş Formları Delil Olabilir mi?

Evet. Borçlu şirketin gönderdiği sipariş formları, satın alma emirleri ve elektronik sipariş kayıtları ticari ilişkinin kurulmasını gösterebilir.

Özellikle kurumsal satın alma sisteminden gönderilmiş sipariş belgesi, sözleşmesiz ticari ilişkide önemli bir başlangıç noktası olabilir.

E-Posta Yazışmaları Ticari Alacağı İspatlar mı?

E-posta yazışmaları sözleşmesiz ticari alacaklarda oldukça önemli delillerdir. Sipariş verilmesi, fiyatın kabul edilmesi, teslim tarihinin belirlenmesi, faturanın gönderilmesi veya borcun kabul edilmesi e-posta üzerinden gerçekleşmiş olabilir.

Kurumsal e-posta adreslerinden yapılan yazışmalar özellikle tarafların kimliğinin belirlenmesi bakımından önem taşıyabilir.

WhatsApp Yazışmaları Delil Olabilir mi?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp yazışmaları uyuşmazlığın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir.

Örneğin şirket müdürünün “3 milyon TL borcumuzu kabul ediyoruz, cuma günü 1 milyon TL gönderip kalanını ay sonunda kapatacağız” şeklindeki mesajı önemli olabilir.

Ancak mesajların kime ait olduğu, bütünlüğü, hukuka uygun elde edilip edilmediği ve yazışmayı yapan kişinin şirketi bağlama yetkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

WhatsApp Ekran Görüntüsü Tek Başına Yeterli midir?

Her zaman değil. Ekran görüntüleri kolaylıkla düzenlenebildiğinden karşı taraf yazışmanın gerçekliğine itiraz edebilir.

Bu nedenle mümkün olduğunca yazışmanın tamamının, cihazdaki orijinal kayıtların ve diğer destekleyici delillerin korunması gerekir.

SMS Mesajları Delil Olabilir mi?

Evet. Hukuka uygun elde edilmiş SMS mesajları da uyuşmazlığın niteliğine göre değerlendirilebilir. Özellikle borçlunun ödeme sözü verdiği veya borcu kabul ettiği mesajlar diğer delilleri destekleyebilir.

Ses Kaydı Kullanılabilir mi?

Ses kayıtları bakımından hukuka uygunluk konusu çok daha hassastır. Bir konuşmanın gizlice kaydedilmiş olması kaydın otomatik olarak kullanılabilir olduğu anlamına gelmez.

Özel hayatın gizliliği, haberleşmenin gizliliği ve hukuka aykırı delil yasağı dikkate alınmalıdır. Somut olay değerlendirilmeden gizli ses kaydı alınması önerilemez.

Tanıkla Ticari Alacak İspatlanabilir mi?

Tanık delili bakımından HMK’nın senetle ispat ve tanıkla ispat kuralları dikkate alınmalıdır. Ticari alacağın miktarı ve hukuki işlemin niteliğine göre yalnızca tanık anlatımına dayanılması mümkün olmayabilir.

Ancak tanık delilinin kullanılabildiği istisnai durumlar ve delil başlangıcı gibi kurumlar bulunmaktadır.

Bu nedenle yüksek tutarlı ticari alacaklarda “iki çalışanımız tanık olur, alacağı ispatlarız” yaklaşımı ciddi risk taşır.

Delil Başlangıcı Nedir?

HMK m.202 kapsamında senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcının bulunması tanık dinlenmesine imkân sağlayabilir.

Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belge niteliğindeki unsurlar üzerinden değerlendirilebilir.

Bu nedenle e-posta veya mesaj gibi elektronik kayıtların hukuki niteliği bazı uyuşmazlıklarda kritik önem taşıyabilir.

Şirket Çalışanının E-Postası Şirketi Bağlar mı?

Her çalışanın gönderdiği mesaj otomatik olarak şirketi bağlamaz. Çalışanın görevi, yetkisi, şirket içerisindeki konumu ve tarafların önceki uygulaması değerlendirilmelidir.

Satın alma müdürünün sürekli sipariş verdiği bir ticari ilişkide kurumsal e-posta üzerinden gönderilen siparişler, yetki ve ticari teamül bakımından önemli olabilir.

Telefon Görüşme Kayıtları İstenebilir mi?

Operatör kayıtları genellikle görüşmenin içeriğini değil, iletişim trafiğine ilişkin belirli verileri gösterebilir. Tarafların belirli tarihlerde iletişim kurmuş olması diğer delillerle birlikte yardımcı olabilir ancak görüşmenin içeriğini tek başına ortaya koymaz.

Önceki Ticari İlişkiler Delil Olabilir mi?

Evet. Taraflar yıllardır aynı sistemle çalışıyorsa geçmiş işlemler yeni uyuşmazlığın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Örneğin beş yıldır siparişler e-postayla veriliyor, mallar aynı depoya teslim ediliyor ve faturalar 30 gün sonra ödeniyorsa tarafların yerleşik ticari uygulaması dikkate alınabilir.

Ticari Teamül ve Taraflar Arasındaki Uygulama Önemli midir?

Evet. Özellikle yazılı sözleşmenin bulunmadığı uzun süreli ticari ilişkilerde tarafların geçmişte nasıl hareket ettiği sözleşme şartlarının ve ticari ilişkinin yorumlanmasında önem kazanabilir.

Ancak teamül veya geçmiş uygulama, kanunen özel şekle tabi bir işlemin şekil şartını ortadan kaldırmaz.

Noter İhtarnamesine Verilen Cevap Delil Olabilir mi?

Kesinlikle önemli olabilir. Alacaklı noter ihtarnamesinde borcun kaynağını ve miktarını açıkça belirtmiş, borçlu da cevabında “borcumuz yoktur” demek yerine “nakit sıkıntımız nedeniyle üç ay süre istiyoruz” şeklinde cevap vermiş olabilir.

Böyle bir cevap borcun değerlendirilmesinde önemli bir yazılı delil oluşturabilir.

Borçlu İhtara Hiç Cevap Vermezse Borcu Kabul Etmiş Sayılır mı?

Kural olarak yalnızca ihtarnameye cevap verilmemesi her durumda borcun kesin kabul edildiği anlamına gelmez.

Ancak sessizlik, tarafların tacir olması, ticari ilişkinin niteliği ve diğer delillerle birlikte belirli durumlarda değerlendirmeye konu olabilir.

Muhasebe Yazışmaları Delil Olabilir mi?

Evet. Tarafların muhasebe birimleri arasında yapılan bakiye teyitleri, hesap ekstreleri ve ödeme planları önemli olabilir.

Özellikle borçlu şirketin muhasebe biriminin alacak bakiyesini teyit ettiği kayıtlar diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

Sözleşmesiz Ticari Alacak İçin İcra Takibi Başlatılabilir mi?

Evet. Yazılı sözleşmenin bulunmaması genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılmasına tek başına engel değildir.

Para alacağı bulunan alacaklı şartları varsa takip başlatabilir.

Ancak borçlunun süresinde itiraz etmesi hâlinde takip durabileceğinden alacağın ispatına yarayan belgeler önem kazanır.

Borçlu Takibe İtiraz Ederse Ne Yapılır?

Dosyadaki belgelerin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali gibi hukuki yollar değerlendirilebilir.

İtirazın iptali davasında alacaklı temel ticari ilişkinin ve alacağının varlığını ispatlamalıdır.

Yazılı sözleşmenin bulunmaması nedeniyle ticari defterler, faturalar, banka hareketleri, teslim belgeleri ve elektronik yazışmalar bu aşamada özellikle önem kazanır.

Sözleşme Olmadan İhtiyati Haciz Alınabilir mi?

Yazılı sözleşmenin bulunmaması ihtiyati hacze mutlak engel değildir. İİK m.257 ve devamındaki şartların bulunması ve alacaklının alacağını yaklaşık olarak ispatlaması gerekir.

Örneğin yazılı sözleşme bulunmamasına rağmen alacaklının elinde faturalar, imzalı teslim belgeleri, cari hesap mutabakatı ve borçlunun açık borç kabulü varsa ihtiyati haciz talebi bakımından güçlü bir delil dosyası oluşabilir.

Sadece WhatsApp Mesajıyla İhtiyati Haciz Alınabilir mi?

Her dosyada yeterli olacağı söylenemez. Mahkeme alacağın varlığı konusunda yaklaşık ispat arar. Mesajın içeriği, gönderen kişinin yetkisi ve diğer belgeler önemlidir.

Bu nedenle elektronik yazışmaların mümkün olduğunca fatura, banka hareketleri, teslim belgeleri veya mutabakatlarla desteklenmesi gerekir.

Sözleşmesiz Ticari Alacak Davasında Mahkeme Neleri İnceler?

Mahkeme öncelikle taraflar arasında hukuki ilişkinin bulunup bulunmadığını değerlendirir. Ardından alacaklının kendi edimini yerine getirip getirmediği, borcun miktarı, ödeme yapılıp yapılmadığı, vade ve varsa itirazlar incelenir.

Gerektiğinde ticari defter incelemesi ve bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Ticari Defter İncelemesinde Ne Olur?

Mahkeme tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine karar verebilir. Faturaların kayıtlı olup olmadığı, tarafların cari hesap bakiyeleri, ödemeler ve muhasebe hareketleri karşılaştırılabilir.

Usulüne uygun tutulmuş defterlerin delil niteliği HMK m.222 çerçevesinde değerlendirilir.

Borçlunun “Hiç Ticaret Yapmadık” Savunması Nasıl Çürütülebilir?

Bu durumda tek bir belge yerine delil zinciri oluşturmak özellikle önemlidir. Örneğin borçlunun sipariş e-postası, alacaklının faturası, kargo veya sevkiyat kaydı, teslim belgesi, borçlunun önceki ödemeleri ve cari hesap kayıtları birlikte sunulabilir.

Bütün bu kayıtların aynı ticari ilişkiyi doğrulaması “hiç ticaret yapmadık” savunmasını önemli ölçüde zayıflatabilir.

Borçlu “Malları Teslim Almadım” Derse Ne Olur?

Mal satışlarında teslimin ispatı kritik önemdedir. İmzalı irsaliyeler, teslim tutanakları, kargo kayıtları, depo giriş kayıtları, taşıma belgeleri ve teslimle ilgili yazışmalar kullanılabilir.

Teslim alan kişinin borçlu şirket çalışanı olması hâlinde kişinin görevi ve teslim almaya ilişkin koşullar da incelenebilir.

Borçlu “Hizmet Verilmedi” Derse Ne Olur?

Hizmet alacaklarında ispat bazen mal satışından daha zordur. Hizmetin sonucunu gösteren raporlar, projeler, dosyalar, toplantı kayıtları, e-postalar, sistem girişleri, teslim edilen dijital materyaller ve borçlunun hizmet hakkında verdiği geri bildirimler önem kazanabilir.

Örnek Olay: Sözleşme Yok, 5 Milyon TL Alacak Var

A şirketi B şirketine düzenli olarak ürün göndermektedir. Taraflar arasında imzalı çerçeve sözleşme bulunmamaktadır. Siparişler B’nin satın alma departmanı tarafından e-postayla verilmekte, ürünler B’nin deposuna teslim edilmekte ve faturalar düzenlenmektedir.

Son üç faturaya ait toplam 5 milyon TL ödenmemiştir. A’nın elinde sipariş e-postaları, e-faturalar, imzalı teslim belgeleri, önceki ödemelerin banka dekontları ve B’nin muhasebe biriminin gönderdiği cari hesap mutabakatı bulunmaktadır.

Yazılı sözleşme bulunmasa bile bu deliller birlikte değerlendirildiğinde ticari ilişkinin ve alacağın ispatı bakımından oldukça güçlü bir dosya ortaya çıkabilir.

Örnek Olay: Fatura Var Ama Başka Hiçbir Belge Yok

A şirketi B adına 4 milyon TL fatura düzenlemiştir. Ancak sözleşme, sipariş kaydı, teslim belgesi, banka hareketi veya yazışma bulunmamaktadır. B de ticari ilişkiyi tamamen inkâr etmektedir.

Bu dosyada yalnızca alacaklının tek taraflı düzenlediği faturaya dayanılması ciddi ispat riski oluşturabilir. Ticari defterler ve diğer olası deliller ayrıntılı biçimde araştırılmalıdır.

Sözleşmesiz Ticari Alacağı İspatlayan En Güçlü 20 Delil

1. Borçlu tarafından imzalanmış cari hesap mutabakatı.
2. Açık borç ikrarı.
3. İmzalı teslim tutanağı.
4. İmzalı sevk irsaliyesi.
5. Satın alma siparişleri.
6. Kurumsal e-posta siparişleri.
7. Faturalar ve e-faturalar.
8. Borçlunun ticari defter kayıtları.
9. Alacaklının usulüne uygun ticari defterleri.
10. Banka dekontları.
11. Fatura numarası belirtilerek yapılan kısmi ödemeler.
12. Cari hesap ekstreleri.
13. Noter ihtarnamesine verilen cevaplar.
14. Borcun kabul edildiği e-postalar.
15. Hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp mesajları.
16. Teslim ve taşıma kayıtları.
17. Depo giriş kayıtları.
18. Hizmetin gerçekleştirildiğini gösteren rapor ve çalışmalar.
19. Tarafların geçmiş ticari işlemleri.
20. Kanuni şartları varsa diğer elektronik kayıtlar ve tanık delili.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazılı sözleşme olmadan ticari alacak tahsil edilebilir mi?
Evet. Yazılı sözleşmenin bulunmaması tek başına alacağın tahsil edilmesine engel değildir. Alacak başka hukuka uygun delillerle ispatlanabilir.

Sadece fatura yeterli midir?
Her durumda değil. Faturanın teslim belgeleri, ticari defterler, banka hareketleri veya yazışmalarla desteklenmesi çok daha güçlü bir ispat sağlar.

WhatsApp mesajları delil olur mu?
Hukuka uygun şekilde elde edilmiş mesajlar diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.

E-posta üzerinden verilen sipariş geçerli olabilir mi?
Kanunun özel şekil şartı öngörmediği ilişkilerde e-posta yazışmaları tarafların iradesinin ve siparişin ispatında önemli olabilir.

Banka dekontu alacağı ispatlar mı?
Banka hareketleri ticari ilişkinin ve önceki ödeme düzeninin ispatında önemli olabilir. Dekont açıklaması özellikle önem taşır.

Cari hesap mutabakatı delil midir?
Evet. Borçlu tarafından kabul edilmiş bakiye mutabakatı son derece önemli bir delil olabilir.

Faturanın borçlunun ticari defterinde kayıtlı olması önemli mi?
Evet. Ticari defter kayıtları HMK m.222 kapsamında değerlendirilir ve uyuşmazlık açısından önemli olabilir.

Sözleşme olmadan icra takibi yapılabilir mi?
Evet. Para alacağı için şartları varsa ilamsız icra takibi başlatılabilir.

Sözleşme yoksa ihtiyati haciz alınabilir mi?
Yazılı sözleşmenin bulunmaması tek başına engel değildir. İİK m.257 ve devamındaki şartların gerçekleşmesi ve alacağın yaklaşık olarak ispatlanması gerekir.

Tanıkla milyonluk ticari alacak ispatlanabilir mi?
HMK’nın senetle ispat kuralları nedeniyle yüksek tutarlı hukuki işlemlerde yalnızca tanık deliline güvenmek ciddi risk taşır. Somut olayda delil başlangıcı ve kanuni istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç: Sözleşme Yoksa Delil Zinciri Kurulmalıdır

Sözleşmesiz ticari alacakların tahsilinde en önemli nokta, “imzalı sözleşmem yok, paramı alamam” şeklindeki yanlış düşünceden kaçınmaktır. Ticari ilişkinin kurulması ve alacağın doğması her zaman klasik bir yazılı sözleşmeye bağlı değildir. Ancak uyuşmazlık çıktığında alacaklının iddiasını ispatlayabilecek güçlü ve tutarlı bir delil dosyasına sahip olması gerekir.

Bu nedenle fatura tek başına değerlendirilmemelidir. Faturanın borçlu şirketin kayıtlarına girip girmediği, malın teslim edildiğini gösteren irsaliyelerin bulunup bulunmadığı, borçlunun kısmi ödeme yapıp yapmadığı, cari hesap mutabakatları, banka hareketleri, kurumsal e-postalar ve borç kabulü içeren yazışmalar birlikte incelenmelidir.

Özellikle uzun süredir çalışan şirketler arasındaki uyuşmazlıklarda geçmiş ticari ilişki son derece değerlidir. Önceki siparişlerin hangi yöntemle verildiği, faturaların nasıl gönderildiği, ödemelerin hangi vadelerde yapıldığı ve malların hangi adrese teslim edildiği mevcut uyuşmazlığın aydınlatılmasına yardımcı olabilir.

Borçlu şirketin “aramızda sözleşme yok” savunması bu nedenle tek başına alacağı ortadan kaldırmaz. Örneğin sipariş borçlunun kurumsal e-posta adresinden verilmiş, ürünler şirket deposuna teslim edilmiş, fatura borçlunun kayıtlarına alınmış ve borçlu faturanın bir bölümünü banka üzerinden ödemişse yazılı çerçeve sözleşmenin bulunmaması tek başına belirleyici olmayabilir.

Bununla birlikte delillerin hukuka uygun elde edilmesi kritik önemdedir. Özellikle gizli ses kayıtları, özel yazışmalar veya hukuka aykırı şekilde erişilmiş elektronik veriler bakımından dikkatli olunmalıdır. Delil elde etmeye çalışırken ayrıca hukuki veya cezai sorumluluk yaratabilecek yöntemlere başvurulmamalıdır.

Yüksek tutarlı sözleşmesiz ticari alacaklarda dosyanın yalnızca ispat yönü değil tahsil kabiliyeti de değerlendirilmelidir. Borçlunun malvarlığını azaltma riski bulunuyorsa şartları çerçevesinde ihtiyati haciz; para alacağının takibi bakımından ilamsız icra; itiraz hâlinde ise belgelere göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali süreçleri birlikte planlanabilir.

Sonuç olarak yazılı sözleşmenin bulunmadığı ticari alacaklarda başarı çoğu zaman tek bir “mükemmel delil” bulmaktan değil, fatura + teslim belgesi + banka hareketi + ticari defter + mutabakat + elektronik yazışma gibi birbirini doğrulayan delillerin doğru şekilde bir araya getirilmesinden geçmektedir.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık – Sözleşmesiz Ticari Alacakların Tahsili

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık; yazılı sözleşmesi bulunmayan ticari alacakların ispatı ve tahsili, fatura ve cari hesap alacakları, ticari defter incelemeleri, ihtiyati haciz, ilamsız icra takibi, itirazın iptali davaları, şirket banka hesaplarının haczi ve yüksek tutarlı şirket alacaklarında Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Mersin ve Türkiye genelinde hukuki destek sunmaktadır.

Telefon: 0312 434 22 22 / 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower No:148, 06520 Balgat, Çankaya, Ankara, Türkiye