Babalık davası nın Türk Medeni Kanunu’nun m. 301 hükmünde evlilik dışında doğmuş olan çocuk ile biyolojik baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesi amacıyla düzenlenmiştir. Kanun koyucunun babalık davasını düzenlemesindeki düşüncenin, çocuğun, babası tarafından gönül rızasıyla tanınmamasından ötürü kişisel, sosyal, toplumsal ve ekonomik anlamda uğrayabileceği haksızlıkları, mağduriyetleri ve maddî-manevî her türlü zararları önlemek olduğu söylenebilir.

Bu yazımızda babalık davası nedir, babalık davasının tarafları kimlerdir, babalık davasını açma süresi nedir, babalık davasını hangi mahkemede açmalıyım, tarafıma babalık davası açıldı ne yapmalıyım gibi sorularını cevaplandıracağız.

Babalık davası nedir?

Evlilik dışı doğmuş ve herhangi bir erkeğe yasal soybağıyla bağlı bulunmayan çocuğun biyolojik babasının hükmen belirlenmesi ve çocuğun bu biyolojik babanın soybağına bağlanması amacına yönelik davaya babalık davası denir.

Babalık davası açma şartları nelerdir?

Babalık davasının şartları şunlardır:

Mutlaka anası ile soybağı bulunan, yani anası hukuken belli olan çocuklar açısından babalık davası açma imkânı bulunmaktadır. Annesi belli olmayan bir çocuk babalık davası açamaz.

Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi bulunmaması gerekir. Eğer çocuk başka birine soybağı ile bağlı ise ilk önce soybağının reddi davası açılarak bu bağ kaldırılmalı sonra babalık davası açılmalıdır.

Babalık davasının bir diğer şartı ise ihbar yükümlülüğüdür. Dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Babalık davasının tarafları kimlerdir?

Davacılar: Türk Medeni Kanunu‟nun 301. maddesinin birinci fıkrasına göre, çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana veya çocuğun kendisi isteyebilir. Evlilik dışı çocuk doğuran ana ve çocuk ayrı ayrı tanınmış olan babalık davası açma hakkını birlikte dava açma şeklinde de kullanabilir.

Davalılar: Babalık davası, evlilik dışı çocuğun babası olduğu iddia edilen kişiye ya da baba ölmüş ise mirasçılarına karşı açılır.

Babalık davasını hangi mahkemede açmalıyım?

Babalık davası;  taraflardan birinin dava anındaki veya çocuğun doğumu anındaki yerleşim yeri aile mahkemesinde açılır. Eğer davanın açılacağı yerde aile mahkemesi bulunmuyor ise asliye hukuk mahkemesinde açılabilir.

Yabancılık unsuru içeren davalarda Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalar, yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde, Türkiye’de yer itibariyle yetkili mahkemede; bunun bulunmaması hâlinde ilgilinin sâkin olduğu yer mahkemesinde; ilgili kişi Türkiye’de sâkin değilse, onun Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde; o da bulunmadığı takdirde, Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılır.

Babalık davasını açma süresi var mıdır?

Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer (TMK m.303/1). Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bir yıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.303/3). Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (TMK m.303/4).

Babalık davasında ispat nasıl olur?

Çocuğun soybağının baba yönünden kurulması, ana yönünden kurulması kadar kolay olmadığından, hukukî babalığa ilişkin doğması muhtemel tereddütlerin önüne geçilebilmesi için kanun koyucu bazı karineler öngörmüştür. Örneğin babalık davasında davalının, çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılmaktadır (TMK m.302/1). Davacı tarafından bu ilişkinin varlığını kanıtlamak için her türlü delil kullanılabilir. Cinsel ilişkinin varlığını gösterir kuvvetli emarelerin olması yeterlidir. Bu sürenin dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde davalının ana ile cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse aynı karine geçerli olur (TMK m.302/2). Ancak babalık karinesinin aksinin ispatı her zaman mümkündür. Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa karine geçerliliğini kaybeder.

Babalık davasında hakimin resen araştırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Tarafların talebi üzerine veya kendiliğinden günümüzde bu tür davalarda en çok kullanılan yöntem olan DNA testi yapılmasına karar verilir. DNA testi güvenilirlik açısından bu davadaki en önemli ispat vasıtasıdır. 

Babalık davasında ispat nasıl olur?

Açılan babalık davasında, davalının çocuğun babası olduğuna hükmedilmesi halinde birtakım hukuki sonuçlar doğmaktadır.

Çocuk ile baba arasında, babalık hükmü ile soybağı ilişkisi kurulması halinde; babalığına hükmedilen erkek, çocuğu ile kişisel ilişki kurmasına izin verilmesini hâkimden talep edebilir.

Evlilik dışında dünyaya gelmiş olan çocuğun bakımı ve yetiştirilme masrafları anneye aittir. Çocuğu fiilen bakmakta olan anne, çocuğun yetiştirilmesi için babadan nafaka talebinde bulunabilir.

Dava sonucunda, çocuk ile babası arasında soybağı ilişkisinin kurulmasıyla birlikte çocuk babasına karşı mirasçı olma hakkını elde eder.

Dava sonucunda, evlilik dışında dünyaya gelen çocuğun babası mahkeme kararıyla tespit edildiği takdirde anne, çocuk için yapmış olduğu ve kanunda öngörülen bazı giderlerin baba tarafından karşılanmasını talep edebilir. Bu husus TMK m.304’te “Ana, babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak baba veya mirasçılarından aşağıdaki giderlerin karşılanmasını isteyebilir:

1. Doğum giderleri,

2. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri,

3. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler.

Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim, bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Sonuç olarak; açıklamalarımızdan da anlaşılacağı üzere babalık davası, ana baba ve çocuk üzerinde pek çok farklı hukuki sonuç doğuran bir davadır. Yargılama esnasındaki eksiklikler sürecin uzamasına ve hak kayıplarına yol açabilecektir. Bu nedenle en iyi şekilde temsil edilmeniz için aile hukuku alanında uzman bir avukattan yardım almanız faydanıza olacaktır.

Stj.Av.Hasan Yalçın Ejder