İsim ve soy isim neden önemlidir?

Toplumsal yaşamda isim ve soy isimlerin büyük önemi bulunmaktadır. Kişiler toplumda önce isimleriyle anımsanmakta, başkalarından isimleriyle ayırt edilmektedir. İsimler onların etiketleri gibi kabul edilmektedir. Bu hususları gözeten kanun koyucu, her bireyin bir isminin olmasını ve bu ismin nüfus siciline yazılmasını zorunlu kılmıştır. İsim değişikliğini ise belirli şartlara bağlamıştır.

İsim değişikliği davası nedir?

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun ‘Adın Değiştirilmesi’ başlıklı 27. Maddesinde yer alan “Adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir. Hükmünde isim değişikliği hususu düzenlenmiş ve isim değişikliğinin ancak mahkeme kararıyla yapılabileceği açıkça ifade edilmiştir. İsmin yalnızca hakim kararı ile değiştirilebilir olması nedeniyle kişiler isimlerini değiştirmek için mahkemelere başvurmuşlar. Bunun sonucunda isim değişikliği davası olarak anılan özel dava türü ortaya çıkmıştır.

İsim değiştirmek için haklı sebepler nelerdir?

Kanunumuzda isim değişikliği için haklı sebeplerin neler olabileceği açıkça düzenlenmemiş olup somut olayda haklı sebebin var olup olmadığı hususu hakimin takdirine bırakılmıştır. Hakim isim değiştirmek isteyen kişinin sübjektif durumunu değerlendirerek bir karar verecektir. Buna karşılık Yargıtay kararları çerçevesinde bazı sebeplerin haklı sebep sayılabileceği kabul edilmiştir. Bu sebepler;

Kişinin adının veya soyadının komik veya gülünç olması,

İsmin tanınan bir suçluya ait olması ya da kötü bir olayla anılması,

Telaffuzunun zor olması,

İsmin bir travmayı hatırlatıyor olması,

Toplumun genel ahlak kurallarına uymayan isimlerden olması,

Kişinin çevresi tarafından kimliğinde yazan isimden farklı bir isimle tanınması

olarak sıralanabileceği gibi isim değiştirme davası açılabilmesi için yalnızca bu sebeplerin varlığı gerekmemektedir. Kişinin ismine ruhsal aidiyet hissetmemesi dahi haklı sebep sayılabilecektir. Hakim somut olayın özelliğine kişinin isminden duyduğu rahatsızlığı ve sıkıntıları göz önünde bulundurarak bir değerlendirme yapacaktır. Haklı sebebin ispat edilebilmesi delillerin doğru biçimde ortaya koyulabilmesi için davanızı isim değişikliği davalarında tecrübeli bir avukatla yürütmeniz yararınıza olacaktır.

İsim değiştirme davasının tarafları kimlerdir?

İsim değiştirme Türk Medeni Kanunu’nda sayılan şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğundan dava ancak kişinin kendisi veya özel yetkili vekaletname verdiği avukatı tarafından açılabilir. Henüz reşit olmamış kişinin isim değişikliği davası ise velileri veya vekaletname verecekleri avukat tarafından açılabilir. İsim değişikliği davasının davalı tarafı ise nüfus müdürlüğüdür. Uygulamada kimi zaman isim değiştirmek isteyen kişilerin dava dilekçesinde davalı olarak anne-babasını bildirdiği görülmekte ise de bu durum yaygın bir yanlıştan ibarettir.

İsim değiştirme davasında görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. Maddesi “Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.” şeklinde olup isim değiştirme davalarının açılacağı mahkemenin isim değiştirme talebinde bulunan kişinin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesi olduğu açıkça belirtilmiştir.

İsim değiştirme davası ne kadar sürer?

İsim değiştirme davasının süresi davanın görüleceği mahkemenin iş yükü ve yoğunluğuna göre değişebilmektedir. Bu alanda yetkin bir avukatla çalışılması durumunda gerekli prosedürlerde ve usul işlemlerinde eksiklik olmayacağından süreç daha hızlı işleyecek ve 3-5 ay gibi bir sürede dava sonuçlanacaktır.

İsim değiştirme talebinin kabul edilmesinin sonuçları nelerdir?

Türk Medeni Kanun’un 27. maddesinde adın değiştirilmesi durumunda adın değiştirildiğinin nüfus siciline kayıt ve ilân olunacağı ayrıca adı değişen kişinin kişisel durumunun değişmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükmün anlamı ad-soyad değişikliğinin kişinin diğer şahsi hallerinde (doğum yeri, ikametgah, medeni hal) değişiklik yaratmayacağıdır. Ayrıca isim değişikliğine ilişkin dava kabul edildiğinde mahkeme değişikliği ilan ettirebilir ve nüfus kayıtlarında gerekli değişikliğin yapılması için mahkeme kararını nüfus müdürlüğüne bildirir.

Sonuç olarak isim değişikliği davası yoluyla isim değiştirilebilir ancak usuli hatalar yapılıp gereksiz masraf edilmemesi, sürecin sağlıklı ve hızlı işletilebilmesi açısından isim değiştirme davalarına yetkin bir avukata danışılmasında fayda vardır.

Stj.Av.Hasan Yalöın Ejder