GES, RES ve enerji depolama projesine yatırım yapmadan önce hangi hukuki riskler kontrol edilmelidir? Lisans, arazi, bağlantı, imar, ÇED, EPC, PPA, finansman ve şirket risklerini kapsayan 30 maddelik hukuki due diligence rehberi.

Bir enerji projesi kâğıt üzerinde yüksek getiri sağlayan cazip bir yatırım olarak görünebilir. Ancak projenin teknik fizibilitesinin güçlü olması, yatırımın hukuken güvenli olduğu anlamına gelmez.

Özellikle GES, RES, depolamalı elektrik üretim tesisleri, lisanslı ve lisanssız elektrik üretim projeleri satın alınırken veya bu projelere ortak olunurken yapılacak en önemli işlemlerden biri kapsamlı hukuki due diligence çalışmasıdır.

Çünkü milyonlarca liralık bir enerji yatırımının değeri;

lisansın geçerliliğine,

bağlantı hakkına,

arazi kullanım hakkına,

imar ve çevre izinlerine,

proje şirketinin borçlarına,

EPC sözleşmesine,

finansman yükümlülüklerine,

elektrik satış modeline

ve hatta geçmişte gönderilmiş tek bir ihtarnameye bağlı olabilir.

Bu nedenle yatırımcı açısından temel soru yalnızca “Bu proje ne kadar elektrik üretir?” olmamalıdır.

Asıl sorulardan biri şudur:

“Bu projenin görünmeyen hukuki yükümlülükleri nelerdir?”

Enerji Projesinde Hukuki Due Diligence Nedir?

Hukuki due diligence, yatırım yapılacak enerji projesinin hukuki durumunun sistematik biçimde incelenmesidir.

Amaç yatırım tamamlanmadan önce;

red flag olarak nitelendirilebilecek kritik riskleri,

yatırım bedelini etkileyebilecek yükümlülükleri,

izin ve lisans eksikliklerini,

dava ve icra risklerini,

sözleşmesel yükümlülükleri,

finansman ve teminat risklerini

tespit etmektir.

Özellikle enerji şirketi hissesi satın alınacaksa yalnızca enerji santralinin değil, proje şirketinin tamamının hukuki geçmişi incelenmelidir.

Enerji Projesine Yatırım Yapmadan Önce Kontrol Edilmesi Gereken 30 Hukuki Risk

1. Üretim Lisansının Geçerliliği

Lisanslı enerji yatırımlarında ilk inceleme alanlarından biri üretim lisansıdır.

Lisansın;

geçerli olup olmadığı,

süresi,

kurulu güç bilgileri,

üretim tesisi bilgileri,

kaynak türü,

özel hükümleri

kontrol edilmelidir.

Lisans bilgilerinin yatırımcıya sunulan proje bilgileriyle uyuşmaması önemli bir risk göstergesidir.

2. Ön Lisans Yükümlülüklerinin Yerine Getirilip Getirilmediği

Proje henüz ön lisans aşamasındaysa yalnızca ön lisans belgesinin bulunması yeterli değildir.

Ön lisans süresi içerisinde tamamlanması gereken;

izinler,

arazi işlemleri,

şirket yapısına ilişkin yükümlülükler,

teknik ve idari süreçler

incelenmelidir.

Süresinde yerine getirilmeyen yükümlülükler projenin geleceğini etkileyebilir.

3. Lisans İptali veya Yaptırım Riski

Proje şirketinin geçmişte EPDK tarafından;

uyarılıp uyarılmadığı,

idari para cezasına maruz kalıp kalmadığı,

inceleme veya soruşturma geçirip geçirmediği

araştırılmalıdır.

Mevcut bir mevzuat ihlali yatırım sonrasında lisans bakımından sorun yaratabilir.

4. Proje Şirketinin Ortaklık Yapısı

Enerji projeleri çoğu zaman özel amaçlı şirketler (SPV – Special Purpose Vehicle) üzerinden yürütülür.

Şirketin;

ortakları,

pay oranları,

imtiyazlı payları,

pay devir sınırlamaları,

rehinli payları,

intifa hakları

incelenmelidir.

Yatırımcı yalnızca ticaret sicilindeki ortaklık oranlarına bakmamalıdır.

5. Paylar Üzerindeki Rehin ve Teminatlar

Proje şirketinin payları bankalara veya üçüncü kişilere rehnedilmiş olabilir.

Özellikle proje finansmanı bulunan yatırımlarda pay rehni yaygındır.

Yatırım öncesinde mevcut pay rehinlerinin;

kapsamı,

hangi borcu güvence altına aldığı,

pay devrine etkisi,

kaldırılma şartları

belirlenmelidir.

6. Esas Sözleşmedeki Pay Devir Kısıtlamaları

Şirket esas sözleşmesi yatırımcının planladığı pay devrini sınırlandırabilir.

Ayrıca mevcut hissedarlar arasında;

ön alım,

ön teklif,

birlikte satma,

satışa zorlama

hakları bulunabilir.

Bu nedenle yalnızca pay devir sözleşmesi hazırlanması yeterli değildir.

7. Hissedarlar Sözleşmesi

Mevcut ortaklar arasında Shareholders’ Agreement bulunuyorsa mutlaka incelenmelidir.

Özellikle;

Tag-Along,

Drag-Along,

Right of First Refusal,

Reserved Matters,

Deadlock

hükümleri yatırımcının şirket üzerindeki kontrolünü doğrudan etkileyebilir.

8. Arazi Mülkiyeti

GES, RES ve depolama yatırımlarında arazi projenin temel varlıklarından biridir.

Tapuda;

malik,

yüzölçümü,

şerhler,

beyanlar,

irtifaklar,

ipotekler,

hacizler,

davalar

incelenmelidir.

Proje şirketinin araziyi fiilen kullanması tek başına yeterli değildir.

9. Arazi Kira Sözleşmesi

Proje kiralık arazi üzerinde bulunuyorsa kira süresi projenin ekonomik ömrüyle uyumlu olmalıdır.

Örneğin 25 yıllık ekonomik ömrü bulunan bir GES’in yalnızca 5 yıllık kira sözleşmesine dayanması ciddi yatırım riski oluşturabilir.

Kira sözleşmesinde;

uzatma,

fesih,

devir,

alt kira,

yatırımların mülkiyeti,

söküm

hükümleri kontrol edilmelidir.

10. Tapuya Kira Şerhi Verilip Verilmediği

Uzun vadeli enerji projelerinde kira ilişkisinin üçüncü kişilere karşı korunması bakımından tapu siciline ilişkin durum ayrıca incelenmelidir.

Taşınmazın üçüncü kişiye satılması halinde yatırımcının kullanım hakkının nasıl korunacağı yatırım öncesinde değerlendirilmelidir.

11. İrtifak Hakları

Enerji nakil hattı, yol, kablo, trafo veya diğer altyapılar üçüncü kişilere ait taşınmazlardan geçebilir.

Bu alanlarda gerekli;

geçit,

mecra,

üst,

irtifak

haklarının bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Fiili kullanımın bulunması hukuki hakkın bulunduğu anlamına gelmez.

12. Kamulaştırma İşlemleri

Projenin bazı bölümleri kamulaştırma süreçlerine dayanıyor olabilir.

Kamulaştırmanın;

tamamlanıp tamamlanmadığı,

bedel uyuşmazlığı bulunup bulunmadığı,

dava açılıp açılmadığı,

tescil işlemlerinin sonucu

incelenmelidir.

13. İmar Durumu

Enerji tesisinin bulunduğu alanın imar planları ve kullanım amacı projeyle uyumlu olmalıdır.

İmar planının iptaline ilişkin devam eden bir dava dahi yatırım açısından önemli bir risk oluşturabilir.

14. Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzinleri

Projenin niteliğine göre gerekli yapı ve kullanım izinlerinin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

İzinsiz veya ruhsata aykırı yapıların bulunması;

idari para cezası,

yıkım,

faaliyetin aksaması

sonuçlarını doğurabilir.

15. ÇED Süreci

Çevresel Etki Değerlendirmesi enerji projelerinin en önemli idari süreçlerinden biridir.

Projenin;

ÇED Olumlu,

ÇED Gerekli Değildir

veya uygulanabilir diğer çevresel süreçler bakımından durumu incelenmelidir.

Yalnızca kararın mevcut olması değil, kararın proje kapasitesi ve güncel proje tasarımıyla uyumlu olup olmadığı da kontrol edilmelidir.

16. ÇED Kararına Karşı Açılmış Davalar

Yatırımcı açısından çoğu zaman gözden kaçan risklerden biridir.

ÇED kararı alınmış olabilir ancak üçüncü kişiler veya çevre örgütleri tarafından iptal davası açılmış olabilir.

Bu nedenle yalnızca izin belgeleri değil, izinlere karşı devam eden davalar da araştırılmalıdır.

17. Bağlantı Hakkı

Enerji projesinin ekonomik değerini belirleyen en önemli unsurlardan biridir.

Projenin;

TEİAŞ,

ilgili dağıtım şirketi

veya diğer yetkili sistem işletmecisi

nezdindeki bağlantı durumu incelenmelidir.

Arazi ve ekipman mevcut olsa bile güvenli bağlantı hakkı bulunmayan bir projenin ekonomik değeri ciddi şekilde değişebilir.

18. Bağlantı Anlaşması

Bağlantı anlaşmasının;

imzalanıp imzalanmadığı,

süresi,

teknik yükümlülükleri,

yatırım sorumlulukları,

tamamlanması gereken altyapılar

incelenmelidir.

Özellikle trafo ve enerji nakil hattı maliyetlerinin kimin üzerinde olduğu belirlenmelidir.

19. Sistem Kullanım Anlaşması

Projenin elektrik sistemini hangi şartlarda kullanacağı ve buna bağlı mali yükümlülükleri incelenmelidir.

Geçmiş dönem sistem kullanım borçları veya yaptırımlar yatırım sonrası beklenmeyen maliyet oluşturabilir.

20. EPC Sözleşmesi

Santral henüz tamamlanmamışsa EPC sözleşmesi yatırımın en kritik belgelerinden biridir.

Şu hükümler kontrol edilmelidir:

sabit fiyat,

teslim tarihi,

gecikme cezası,

performans garantisi,

kesin kabul,

garanti süresi,

fesih,

teminat mektupları.

Yatırımcı özellikle EPC yüklenicisinin mali gücünü de incelemelidir.

21. Panel, İnverter, Türbin ve Batarya Garantileri

GES’te panel ve inverter; RES’te türbin; depolama projelerinde batarya sistemleri yatırımın ana ekipmanlarıdır.

Üretici garantilerinin;

süresi,

devredilebilirliği,

performans kriterleri,

garanti istisnaları

incelenmelidir.

Şirket hisselerinin devri sonrasında garantilerin sona ermesi veya kısıtlanması yatırımcı için ciddi risk oluşturabilir.

22. Performans Garantileri

Teknik fizibilitede;

yıllık 100.000 MWh üretim

öngörülmesi tek başına hukuki garanti değildir.

EPC veya ekipman tedarik sözleşmesinde;

minimum performans,

degradasyon,

availability,

performance ratio,

liquidated damages

hükümleri bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

23. O&M Sözleşmesi

İşletmedeki projelerde bakım ve işletme sözleşmesi incelenmelidir.

Özellikle;

bakım standardı,

müdahale süreleri,

yedek parça,

availability garantisi,

üretim kaybı,

sorumluluk sınırı,

fesih

hükümleri önemlidir.

24. Elektrik Satış Sözleşmeleri ve PPA

Projenin gelecekteki gelirleri PPA veya başka bir elektrik satış sözleşmesine bağlı olabilir.

Sözleşmenin;

süresi,

fiyatı,

fiyat endekslemesi,

minimum alım,

take-or-pay,

YEK-G,

dengesizlik,

fesih,

termination payment

hükümleri incelenmelidir.

Özellikle PPA’nın kontrol değişikliği halinde karşı tarafa fesih hakkı verip vermediği kontrol edilmelidir.

25. YEK-G ve Çevresel Haklar

Yenilenebilir enerji projesinin çevresel niteliklerinin kime ait olduğu belirlenmelidir.

Mevcut sözleşmeler kapsamında;

YEK-G belgeleri,

karbonla bağlantılı haklar,

diğer çevresel nitelikler

üçüncü kişilere tahsis edilmiş olabilir.

Yatırımcı, elektrik gelirinin yanında çevresel hakların ekonomik değerini de incelemelidir.

26. Proje Finansmanı ve Banka Borçları

Enerji projelerinde banka finansmanı yaygındır.

Kredi sözleşmelerinde;

pay rehni,

hesap rehni,

alacak temliki,

ipotek,

sigorta alacağı temliki,

PPA alacaklarının temliki

gibi geniş teminat paketleri bulunabilir.

Pay devri bankanın önceden yazılı onayına bağlanmış olabilir.

27. Change of Control Hükümleri

Enerji projesinin satın alınması, birçok sözleşmede Change of Control oluşturabilir.

Bu durum;

kredi sözleşmesini,

PPA’yı,

EPC’yi,

O&M sözleşmesini,

kira sözleşmesini

etkileyebilir.

Yatırımcı şirketi satın aldıktan sonra kritik sözleşmelerin feshedilebildiğini fark etmemelidir.

Bu nedenle işlem tamamlanmadan önce bütün önemli sözleşmelerde change of control taraması yapılmalıdır.

28. Dava, İcra ve İdari Uyuşmazlıklar

Proje şirketinin;

devam eden davaları,

tahkimleri,

icra takipleri,

vergi uyuşmazlıkları,

EPDK süreçleri,

çevre uyuşmazlıkları,

arazi davaları,

işçi uyuşmazlıkları

incelenmelidir.

Şirket satın alındığında geçmiş uyuşmazlıkların ekonomik sonuçları da şirket bünyesinde kalabilir.

29. Vergi ve Kamu Borçları

Şirketin;

vergi,

SGK,

idari para cezası,

belediye,

kamu kurumu

borçları kontrol edilmelidir.

Özellikle geçmiş dönem işlemlerinin daha sonra vergi incelemesine konu olabileceği dikkate alınmalıdır.

Due diligence yalnızca mevcut borç bakiyesine bakılarak tamamlanmamalıdır.

30. Satış Sözleşmesindeki Garanti ve Tazminat Mekanizması

Due diligence sırasında risk tespit edilmesi her zaman yatırımın iptal edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Risk sözleşmeyle yönetilebilir.

Örneğin hisse satın alma sözleşmesinde;

Representations & Warranties,

Indemnification,

Specific Indemnity,

Escrow,

Holdback,

Conditions Precedent

mekanizmaları kullanılabilir.

Örneğin devam eden 50 milyon TL’lik vergi uyuşmazlığı varsa satıcı bu risk için özel tazminat yükümlülüğü üstlenebilir.

Enerji Projesi Due Diligence Sürecinde Belgeler Nasıl Sınıflandırılmalıdır?

Enerji yatırımında belgelerin yalnızca mevcut olup olmadığına bakmak yeterli değildir.

Her belge;

Geçerli ve risksiz,

düzeltilebilir risk,

işlem öncesinde giderilmesi gereken risk,

yatırım bedelini etkileyen risk,

işlemi durdurabilecek kritik risk

şeklinde sınıflandırılabilir.

Özellikle yatırım komitesi açısından bu sınıflandırma uzun yüzlerce sayfalık rapordan daha işlevsel olabilir.

Red Flag Due Diligence Nedir?

Yatırımcı bazen çok kısa süre içerisinde ön karar vermek zorunda olabilir.

Bu durumda ilk aşamada Red Flag Legal Due Diligence yapılabilir.

Örneğin ilk incelemede şu 10 konu önceliklendirilebilir:

Lisans, bağlantı hakkı, arazi, ÇED, imar, proje finansmanı, pay rehinleri, PPA, önemli davalar ve change of control hükümleri.

Bu alanlardan birinde kritik problem bulunursa kapsamlı inceleme yapılmadan önce yatırım kararı yeniden değerlendirilebilir.

Enerji Projesi Satın Alırken Asset Deal mı Share Deal mı?

Bu ayrım son derece önemlidir.

Share Deal modelinde yatırımcı proje şirketinin hisselerini satın alır.

Bu durumda şirketin;

varlıkları,

sözleşmeleri,

borçları,

davaları,

geçmiş yükümlülükleri

kural olarak şirket bünyesinde kalmaya devam eder.

Asset Deal modelinde ise belirli proje varlıkları satın alınabilir.

Ancak enerji projelerinde lisans, izin, bağlantı ve sözleşmelerin devredilebilirliği nedeniyle asset deal her zaman kolay uygulanabilir değildir.

Bu nedenle işlem yapısı due diligence başlamadan önce hukuken planlanmalıdır.

Şirketin %100 Hissesini Satın Almak Bütün Riskleri Ortadan Kaldırır mı?

Hayır.

Tam tersine geçmiş dönem şirket riskleri önem kazanır.

Örneğin proje şirketinin;

eski vergi borcu,

işçi alacağı,

EPC uyuşmazlığı,

çevre cezası,

arazi davası

yatırım sonrasında ortaya çıkabilir.

Bu nedenle “SPV’nin başka faaliyeti yok, risk bulunmaz.” yaklaşımı doğru değildir.

Enerji Projesinin Değeri Hukuki Risk Nedeniyle Düşürülebilir mi?

Evet.

Due diligence yalnızca;

“alalım mı, almayalım mı?”

sorusuna cevap vermez.

Aynı zamanda;

“hangi fiyatla alalım?”

sorusuna da veri sağlar.

Örneğin yatırımcı 1 milyar TL değer biçilen bir GES projesinde;

100 milyon TL potansiyel vergi riski,

50 milyon TL arazi uyuşmazlığı,

80 milyon TL EPC tamamlama riski

tespit etmiş olabilir.

Bu riskler;

satış fiyatının düşürülmesi,

escrow,

holdback,

özel tazminat

mekanizmalarıyla yönetilebilir.

Enerji Projesi Satın Alırken Satıcının Beyanlarına Güvenmek Yeterli mi?

Hayır.

“Bütün izinlerimiz tamam.”

“Herhangi bir davamız yok.”

“Arazi konusunda hiçbir problem bulunmuyor.”

“Bankayla sorun yok.”

gibi açıklamalar belgeyle doğrulanmalıdır.

Due diligence’ın temel prensiplerinden biri;

Verify, Don’t Assume – Varsayma, Doğrula

yaklaşımıdır.

Enerji Yatırımında Data Room’da Hangi Belgeler Bulunmalıdır?

İdeal bir enerji projesi data room’unda en azından;

şirket belgeleri,

lisans ve ön lisans belgeleri,

EPDK yazışmaları,

bağlantı belgeleri,

arazi belgeleri,

tapu kayıtları,

kira ve irtifak sözleşmeleri,

ÇED belgeleri,

imar ve yapı izinleri,

EPC sözleşmesi,

O&M sözleşmesi,

ekipman tedarik sözleşmeleri,

PPA ve elektrik satış sözleşmeleri,

finansman belgeleri,

teminatlar,

sigorta poliçeleri,

davalar,

icra dosyaları,

vergi belgeleri,

önemli resmi yazışmalar

bulunmalıdır.

Eksik data room’un kendisi dahi yatırımcı açısından bir risk göstergesi olabilir.

Due Diligence Sonrasında Ne Yapılmalıdır?

İnceleme tamamlandıktan sonra tespitler doğrudan satın alma sözleşmesine aktarılmalıdır.

Örneğin;

Risk: Banka pay rehni bulunuyor.

Çözüm: Closing öncesinde rehin kaldırma yazısı alınması.

Risk: ÇED davası devam ediyor.

Çözüm: Satıcıdan özel indemnity alınması.

Risk: Arazi kira süresi kısa.

Çözüm: Closing condition olarak kira süresinin uzatılması.

Risk: EPC yüklenicisiyle uyuşmazlık var.

Çözüm: Satış bedelinin belirli kısmının escrow hesabında tutulması.

Due diligence raporu hazırlanıp rafa kaldırılmamalıdır.

Rapordaki riskler SPA hükümlerine dönüştürülmelidir.

Enerji Projesi Yatırımında En Kritik 10 Red Flag

Bir enerji yatırımında özellikle aşağıdaki durumlar ciddi alarm işareti olabilir:

1. Lisans veya ön lisansın geleceğini etkileyen eksiklik.
2. Kesinleşmemiş veya sorunlu bağlantı hakkı.
3. Arazi kullanım hakkının proje ömründen kısa olması.
4. ÇED veya imar kararına karşı ciddi iptal davası.
5. Paylar üzerinde açıklanmayan rehin.
6. Bankanın change of control onayının bulunmaması.
7. PPA’nın yatırım sonrası feshedilebilmesi.
8. Büyük tutarlı vergi veya idari ceza riski.
9. EPC yüklenicisinin projeyi tamamlayamaması.
10. Satıcının önemli belgeleri data room’a koymaması.

Bu risklerden birinin bulunması dahi işlemin fiyatını veya yapısını değiştirebilir.

Yabancı Yatırımcılar Enerji Projesi Satın Alabilir mi?

Türkiye’de yabancı yatırımcıların enerji sektörüne yatırım yapması mümkündür. Ancak yatırımın yapısına göre;

şirketler hukuku,

enerji piyasası mevzuatı,

rekabet hukuku,

taşınmaz edinimi,

uluslararası yatırım,

vergi,

kambiyo

düzenlemelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Özellikle yabancı yatırımcının doğrudan arazi satın alması ile Türk proje şirketinin hisselerini satın alması aynı hukuki sonuçları doğurmaz.

Rekabet Kurulu İzni Gerekebilir mi?

Büyük ölçekli enerji şirketi satın almalarında işlem, ilgili ciro eşiklerinin aşılması halinde birleşme ve devralma kontrolüne tabi olabilir.

Bu nedenle işlem imzalanmadan önce Rekabet Kurulu izni gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

İzin gerekiyorsa kapanışın gerekli iznin alınmasına bağlanması önemlidir.

EPDK Onayı veya Bildirimi Gerekebilir mi?

Enerji şirketlerinde pay devri sıradan şirket satın almalarından farklı sonuçlar doğurabilir.

Şirketin lisans türü, işlem yapısı, doğrudan veya dolaylı pay değişikliği ve güncel mevzuata göre EPDK nezdinde izin veya bildirim yükümlülükleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle hisse devri imzalanmadan önce düzenleyici onay haritası çıkarılmalıdır.

Enerji Projesi İçin Hukuki Due Diligence Ne Zaman Yapılmalıdır?

En doğru zaman;

bağlayıcı yatırım kararı verilmeden ve satın alma bedeli tamamen ödenmeden öncedir.

İdeal işlem sırası şöyledir:

NDA → Ön İnceleme → Term Sheet/LOI → Data Room → Legal Due Diligence → Risk Değerlemesi → SPA Müzakeresi → Regulatory Approvals → Closing

Satın alma gerçekleştikten sonra yapılan inceleme riskleri tespit edebilir ancak yatırımcının pazarlık gücü önemli ölçüde azalmış olur.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Enerji projesi satın almadan önce hukuki inceleme gerekli midir?

Özellikle GES, RES, depolama ve diğer yüksek değerli enerji yatırımlarında kapsamlı hukuki due diligence yapılması yatırım risklerinin tespit edilmesi açısından son derece önemlidir.

2. GES satın alırken ilk olarak ne kontrol edilmelidir?

Lisans veya lisanssız üretim statüsü, bağlantı hakkı, arazi, izinler, elektrik satış modeli, proje şirketi ve finansman belgeleri temel inceleme alanlarıdır.

3. Enerji projesindeki banka borçları yatırımcıya geçer mi?

Hisse satın alma modelinde borç proje şirketi üzerinde kalacağından şirketin ekonomik değerini doğrudan etkiler. Finansman belgeleri bu nedenle ayrıntılı incelenmelidir.

4. Tapunun şirket adına olması yeterli midir?

Hayır. Tapu üzerindeki ipotek, haciz, irtifak, şerh, dava ve diğer takyidatlar da incelenmelidir.

5. ÇED kararı bulunan projede yine de risk olabilir mi?

Evet. Karara karşı dava açılmış olabilir veya proje daha sonra değiştirilmiş olabilir. Mevcut kararın güncel proje kapsamını karşılayıp karşılamadığı kontrol edilmelidir.

6. PPA enerji projesinin değerini etkiler mi?

Evet. Uzun vadeli elektrik satış sözleşmesi projenin gelir tahminlerini ve finansman kabiliyetini önemli ölçüde etkileyebilir.

7. Enerji şirketi hisseleri rehinli olabilir mi?

Evet. Özellikle proje finansmanı bulunan şirketlerde pay rehni yaygın bir teminat türüdür.

8. Due diligence sırasında risk bulunursa projeden vazgeçmek gerekir mi?

Her zaman değil. Risk satış fiyatı indirimi, escrow, holdback, garanti, özel tazminat veya kapanış ön koşullarıyla yönetilebilir.

9. Yabancı yatırımcı Türkiye’de GES veya RES satın alabilir mi?

Uygun işlem ve şirket yapısı oluşturularak mümkündür. Enerji mevzuatı yanında yabancı yatırım, taşınmaz ve şirketler hukuku düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir.

10. Enerji projesi satın alırken avukat hangi belgeleri inceler?

Lisanslar, şirket kayıtları, arazi, bağlantı, ÇED, imar, EPC, O&M, PPA, finansman, teminatlar, sigorta, vergi, dava ve resmi kurum yazışmaları başlıca inceleme alanlarıdır.

100 Milyon Dolarlık Projeyi 100 Sayfalık Data Room’a Bakarak Satın Almayın

Enerji yatırımlarında en büyük hatalardan biri, teknik fizibilite olumlu olduğu için hukuki yapının da güvenli olduğunun varsayılmasıdır.

Oysa enerji projesinin gerçek değeri;

üretim kapasitesi + bağlantı hakkı + arazi güvenliği + izinler + sözleşmeler + finansman + gelir modeli

birlikte değerlendirilerek ortaya çıkar.

Örneğin teknik olarak kusursuz bir GES’in arazi kira sözleşmesinin üç yıl sonra sona ermesi yatırımın değerini tamamen değiştirebilir.

Aynı şekilde yüksek üretimli bir RES projesinin PPA’sı kontrol değişikliği nedeniyle feshedilebiliyorsa yatırımcının satın aldığı gelir modeli işlem sonrasında ortadan kalkabilir.

Bu nedenle yatırım kararı verilmeden önce yalnızca Legal Due Diligence Report değil, yatırımcıya karar aldıracak bir Legal Risk Matrix hazırlanması önemlidir.

Her risk için;

risk seviyesi,

muhtemel mali etkisi,

gerçekleşme ihtimali,

closing öncesinde çözülüp çözülemeyeceği,

SPA’da nasıl korunacağı

ayrı ayrı belirlenmelidir.

Enerji Projesi Satın Almadan Önce Hukuki Risk Analizi

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelindeki enerji yatırımlarında FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, GES, RES, depolamalı elektrik üretim projeleri ve enerji şirketlerinin satın alınması veya bu şirketlere ortak olunması süreçlerinde hukuki due diligence desteği sunmaktadır.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından enerji yatırım süreçlerinde özellikle;

EPDK lisans incelemesi,

şirket ve pay yapısı,

arazi ve tapu incelemesi,

bağlantı hakları,

ÇED ve imar,

EPC ve O&M sözleşmeleri,

PPA ve elektrik satış sözleşmeleri,

proje finansmanı,

pay ve varlık rehinleri,

dava ve icra riskleri,

SPA garanti ve tazminat hükümleri

birlikte değerlendirilmektedir.

Enerji Projesine Para Aktarmadan Önce Hukuki Due Diligence Yapın

Enerji yatırımlarında bazı hukuki riskler yatırım tamamlandıktan sonra düzeltilebilir.

Bazıları ise düzeltilemez.

Özellikle lisans, bağlantı hakkı, arazi, ÇED, finansman ve change of control sorunları yatırımın ekonomik temelini etkileyebilir.

Bu nedenle yatırımcı açısından en güvenli yöntem;

önce projeyi hukuken incelemek,

sonra riskleri fiyatlandırmak,

ardından satın alma sözleşmesini bu risklere göre hazırlamak

ve en son yatırım bedelini ödemektir.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, yerli ve yabancı yatırımcıların GES, RES, enerji depolama ve diğer enerji projelerindeki satın alma, ortaklık, yatırım ve proje finansmanı işlemlerinde hukuki destek sunmaktadır.

Enerji projesine yatırım yapmadan önce Legal Due Diligence, Red Flag Report ve Legal Risk Matrix hazırlanması için Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve hukuk ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara