Enerji Sözleşmelerinde Fiyat Uyarlama Davası Açılabilir mi? 2026 Güncel Hukuki Rehber

Elektrik ve enerji sözleşmelerinde aşırı fiyat artışı nedeniyle uyarlama davası açılabilir mi? TBK m.138, öngörülemeyen maliyet artışı, PTF, YEKDEM, döviz kuru, sabit fiyatlı sözleşmeler, mücbir sebep ve sözleşmeden dönme şartları hakkında 2026 güncel rehber.

Enerji piyasasında uzun süreli sözleşmelerin ekonomik dengesi, sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü gelişmeler nedeniyle ciddi şekilde değişebilir. Elektrik piyasası fiyatlarının beklenmedik ölçüde yükselmesi, döviz kurundaki sert hareketler, mevzuat değişiklikleri, yeni vergi veya kamu yükümlülükleri, tedarik maliyetlerindeki olağanüstü artışlar ya da enerji piyasasının yapısını etkileyen başka gelişmeler nedeniyle taraflardan biri sözleşmenin başlangıçtaki şartlarla sürdürülmesinin kendisi açısından katlanılamaz hâle geldiğini ileri sürebilir.

Bu noktada en önemli hukuki soru şudur: Enerji sözleşmesinin fiyatı mahkeme kararıyla değiştirilebilir mi?

Türk Borçlar Kanunu’nun 138. maddesinde düzenlenen aşırı ifa güçlüğünün şartları oluşmuşsa sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması talep edilebilir. Ancak enerji fiyatlarının yükselmesi, döviz kurunun artması veya sözleşmenin ekonomik olarak daha az kârlı hâle gelmesi tek başına fiyat uyarlaması için yeterli değildir. Özellikle enerji piyasasında profesyonel olarak faaliyet gösteren tacirler açısından öngörülebilirlik, üstlenilen ticari risk ve sözleşmedeki risk dağılımı son derece önemlidir.

Fiyat Uyarlama Davası Nedir?

Fiyat uyarlama davası, sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan olağanüstü değişiklikler nedeniyle sözleşmenin başlangıçtaki ekonomik dengesinin ciddi biçimde bozulması hâlinde sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasının talep edildiği davadır.

Amaç taraflardan birini sözleşmeden tamamen kurtarmak değil, şartları varsa sözleşmenin değişen koşullara uygun şekilde devam etmesini sağlamaktır.

Enerji sözleşmelerinde bu talep özellikle uzun süreli elektrik tedarik sözleşmeleri, enerji alım satım anlaşmaları, PPA’lar, EPC sözleşmeleri, O&M sözleşmeleri ve benzeri uzun vadeli ticari ilişkilerde gündeme gelebilir.

TBK 138 Enerji Sözleşmelerinde Uygulanabilir mi?

Prensip olarak evet.

Türk Borçlar Kanunu’nun 138. maddesine göre sözleşmenin kurulması sırasında taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin kurulduğu sıradaki olguları borçludan ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşürecek derecede değiştirirse uyarlama gündeme gelebilir.

Ancak bunun için kanundaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Uyarlama Davasının Temel Şartları Nelerdir?

Öncelikle sözleşmeden sonra olağanüstü bir değişiklik ortaya çıkmalıdır. Bu değişiklik sözleşme yapılırken öngörülmemiş veya makul olarak öngörülmesi beklenmemiş olmalıdır. Değişiklik borçludan kaynaklanmamalı ve sözleşmenin ekonomik dengesini ifanın aynı şartlarda istenmesini dürüstlük kuralına aykırı hâle getirecek derecede bozmalıdır.

Ayrıca borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş veya aşırı ifa güçlüğünden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması önemlidir.

Elektrik Fiyatlarının Artması Uyarlama Sebebi midir?

Her fiyat artışı uyarlama sebebi değildir.

Enerji piyasasında fiyatların değişken olduğu bilinen bir gerçektir. Özellikle elektrik ticareti yapan profesyonel şirketlerin belirli ölçüde fiyat dalgalanmasını öngörmesi beklenir.

Bu nedenle örneğin PTF’nin yüzde 10 veya yüzde 20 yükselmesi tek başına sözleşmenin uyarlanmasını gerektirmez.

Ancak olağan piyasa dalgalanmasının çok ötesinde, öngörülmesi makul olarak beklenemeyecek ve sözleşmenin ekonomik temelini ciddi biçimde ortadan kaldıracak gelişmeler varsa TBK m.138 kapsamında değerlendirme yapılabilir.

Sabit Fiyatlı Elektrik Sözleşmesinde Uyarlama İstenebilir mi?

En tartışmalı alanlardan biri budur.

Tarafların elektrik fiyatını belirli süre için sabitlemesi, gelecekteki piyasa fiyatı değişikliği riskinin belirli ölçüde sözleşmeyle paylaştırıldığı anlamına gelebilir.

Örneğin tedarikçi 24 ay boyunca belirli sabit fiyat üzerinden elektrik satmayı kabul etmişse piyasa fiyatının yükselmesi bu sözleşmenin doğasında bulunan ticari risklerden biri olarak değerlendirilebilir.

Bu nedenle tedarikçi yalnızca piyasa fiyatının yükseldiğini ileri sürerek otomatik olarak fiyat uyarlaması isteyemez.

Sabit Fiyat Sözleşmesi Uyarlama Davasını Tamamen Engeller mi?

Hayır.

Sabit fiyat kararlaştırılmış olması TBK m.138’in uygulanmasını kategorik olarak ortadan kaldırmaz. Ancak mahkemenin risk dağılımını değerlendirirken dikkate alacağı çok önemli bir unsurdur.

Esas soru şudur: Ortaya çıkan gelişme, tarafın sözleşmeyle bilinçli olarak üstlendiği normal fiyat riskinin gerçekleşmesi midir, yoksa sözleşmenin temelini olağanüstü biçimde değiştiren öngörülemez bir olay mıdır?

PTF Artışı Nedeniyle Fiyat Uyarlaması İstenebilir mi?

PTF artışı tek başına yeterli değildir.

Sözleşme zaten PTF’ye endeksliyse piyasa fiyatı hareketleri sözleşmenin fiyat mekanizmasının parçasıdır. Böyle bir durumda fiyatın değişmesi tarafların baştan kabul ettiği sistemin sonucu olabilir.

Sabit fiyatlı sözleşmede ise PTF artışının büyüklüğü, süresi, öngörülebilirliği ve sözleşmenin ekonomik dengesine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

YEKDEM Maliyetindeki Artış Uyarlama Sebebi Olabilir mi?

Sözleşmenin YEKDEM riskini hangi tarafa bıraktığı belirleyicidir.

Sözleşmede YEKDEM maliyetinin müşteriye ayrıca yansıtılacağı açıkça kararlaştırılmışsa maliyet artışı tedarikçinin üstlendiği risk olmayabilir.

Buna karşılık YEKDEM dahil sabit fiyat belirlenmişse tedarikçinin sonradan bu maliyeti müşteriye aktarması daha zor olabilir.

Olağanüstü ve öngörülemeyen düzenleyici değişikliklerde ise uyarlama ayrıca değerlendirilebilir.

Döviz Kurunun Artması Fiyat Uyarlaması İçin Yeterli midir?

Tek başına her durumda yeterli değildir.

Türkiye’de faaliyet gösteren ticari işletmeler açısından döviz kurunda dalgalanma tamamen bilinmeyen bir ekonomik risk değildir. Bu nedenle yalnızca kur artışına dayanarak sözleşmenin uyarlanacağı söylenemez.

Ancak kur hareketinin olağanüstü boyuta ulaşması, sözleşmenin yapısı ve tarafların risk dağılımıyla birlikte değerlendirilir.

Özellikle enerji ekipmanı, yakıt veya başka maliyetlerin döviz üzerinden oluştuğu sözleşmelerde bu konu daha önemli hâle gelir.

Enflasyon Fiyat Uyarlaması Sebebi midir?

Enflasyonun varlığı tek başına yeterli değildir.

Uzun süreli sözleşmelerde tarafların enflasyon riskini belirli ölçüde öngörmesi beklenebilir. Sözleşmede TÜFE, ÜFE veya başka endeksleme mekanizması bulunuyorsa riskin nasıl paylaştırıldığı daha da belirgin hâle gelir.

Buna karşılık olağanüstü ekonomik değişikliklerin sözleşmenin temelini ciddi biçimde sarsması durumunda TBK m.138 değerlendirmesi yapılabilir.

Mevzuat Değişikliği Uyarlama Sebebi Olabilir mi?

Evet, şartları oluştuğunda olabilir.

Enerji sektörü yoğun düzenlemeye tabi olduğu için yeni bir mevzuat düzenlemesi taraflardan birinin maliyetlerini önemli ölçüde artırabilir.

Yeni vergi, piyasa yükümlülüğü, lisans maliyeti veya başka düzenleyici yükümlülük sözleşmenin ekonomik dengesini değiştirebilir.

Ancak önce sözleşmedeki “mevzuat değişikliği” hükmüne bakılmalıdır.

Sözleşmede Change in Law Maddesi Varsa TBK 138 Uygulanır mı?

Sözleşmede mevzuat değişikliğinin ekonomik sonuçlarının hangi tarafça üstlenileceği açıkça düzenlenmişse bu risk dağılımı son derece önemlidir.

Taraflar belirli bir riskin sonuçlarını açıkça bir tarafa yüklemişse o tarafın risk gerçekleştiğinde TBK m.138’e dayanması daha güç hâle gelebilir.

Ancak sözleşme hükmünün kapsamı dışında kalan olağanüstü gelişmeler bakımından uyarlama tartışması devam edebilir.

Mücbir Sebep ile Aşırı İfa Güçlüğü Aynı Şey midir?

Hayır.

Mücbir sebep çoğunlukla borcun ifasını imkânsızlaştıran veya ciddi biçimde engelleyen olağanüstü olaylarla ilgilidir. Aşırı ifa güçlüğünde ise ifa hâlen mümkündür ancak değişen şartlar nedeniyle borçludan aynı şartlarda ifanın istenmesi dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaşmıştır.

Örneğin elektrik sağlamak teknik olarak mümkün olabilir ancak maliyetin olağanüstü artması sözleşmenin ekonomik dengesini tamamen değiştirmiş olabilir.

Bu durumda imkânsızlıktan ziyade uyarlama tartışması ortaya çıkabilir.

Ekonomik Olarak Zarar Etmek Uyarlama İçin Yeterli midir?

Hayır.

Bir ticari sözleşmenin sonradan zarar ettirmesi veya beklenen kârı sağlamaması tek başına TBK m.138 kapsamında uyarlama hakkı doğurmaz.

Ticari sözleşmeler doğal olarak ekonomik risk içerir.

Özellikle tacirler bakımından mahkemeler tarafın ticari riskleri değerlendirme ve öngörme yükümlülüğünü dikkate alabilir.

Tedarikçi “Artık Bu Fiyattan Elektrik Satamıyorum” Diyebilir mi?

Tedarikçi ekonomik olarak zorlandığını ileri sürebilir ancak bu açıklama sözleşme fiyatını kendiliğinden değiştirmez.

Sözleşmede fiyat revizyon mekanizması varsa öncelikle o mekanizma uygulanmalıdır.

Böyle bir hüküm bulunmuyorsa ve TBK m.138 şartlarının oluştuğu düşünülüyorsa mahkemeden uyarlama talep edilmesi gündeme gelebilir.

Tedarikçi Mahkeme Kararı Olmadan Fiyatı Tek Taraflı Artırabilir mi?

Kural olarak sözleşmede böyle bir yetkisi yoksa yalnızca TBK m.138’e dayanarak tek taraflı yeni fiyat belirleyemez.

Uyarlama hakkının bulunması ile tarafın istediği fiyatı tek taraflı uygulaması aynı şey değildir.

Sözleşmesel bir fiyat revizyon yetkisi bulunmuyorsa uyuşmazlığın anlaşma veya yargısal süreçle çözülmesi gerekir.

Müşteri de Fiyat Uyarlaması Talep Edebilir mi?

Evet.

Uyarlama yalnızca elektrik tedarikçisinin başvurabileceği bir yol değildir.

Örneğin uzun vadeli alım taahhüdü bulunan müşteri açısından olağanüstü değişiklikler sözleşmedeki fiyatı ekonomik olarak katlanılamaz hâle getirmiş olabilir.

TBK m.138’in şartları oluşuyorsa tüketici veya ticari işletme de uyarlama talebinde bulunabilir.

Enerji Alım Sözleşmelerinde Uyarlama Mümkün müdür?

Evet.

Uzun vadeli enerji alım sözleşmeleri değişen piyasa koşullarından ciddi şekilde etkilenebilir.

Ancak uzun vadeli sözleşmelerde tarafların fiyat riskini bilerek üstlenmiş olma ihtimali daha yüksektir. Bu nedenle sözleşmedeki endeksleme, yeniden müzakere ve fiyat revizyon hükümleri özellikle önemlidir.

PPA Sözleşmelerinde Fiyat Uyarlaması Gündeme Gelebilir mi?

Uzun vadeli enerji alım sözleşmelerinde fiyat uyarlaması önemli bir konudur.

PPA kapsamında fiyat uzun süre için sabitlenmiş veya belirli bir endekse bağlanmış olabilir.

Döviz kuru, mevzuat değişikliği, vergi yükleri, piyasa yapısındaki değişiklikler veya üretim maliyetleri sözleşmenin ekonomik dengesini etkileyebilir.

Ancak önce PPA’nın risk dağılımı incelenmelidir.

EPC Sözleşmesinde Maliyet Artışı Nedeniyle Uyarlama İstenebilir mi?

Şartları oluştuğunda gündeme gelebilir.

Özellikle güneş ve rüzgâr enerjisi projelerinde panel, inverter, türbin, kablo, trafo ve diğer ekipman maliyetlerinin önemli bölümü döviz veya uluslararası emtia fiyatlarından etkilenebilir.

Sabit bedelli EPC sözleşmesinde yüklenicinin maliyet artışını ne ölçüde üstlendiği belirleyicidir.

Panel ve İnverter Fiyatlarının Artması Uyarlama Sebebi Olabilir mi?

Tek başına fiyat artışı yeterli değildir.

EPC yüklenicisinin ekipman fiyatlarında belirli dalgalanmaları öngörmesi beklenebilir.

Ancak olağanüstü ve öngörülemeyen gelişmeler nedeniyle ekipman maliyetlerinin sözleşmenin ekonomik temelini sarsacak ölçüde artması hâlinde TBK m.138 değerlendirmesi gündeme gelebilir.

O&M Sözleşmelerinde Uyarlama İstenebilir mi?

Uzun süreli işletme ve bakım sözleşmelerinde personel, yedek parça, sigorta, ulaşım ve başka işletme maliyetleri ciddi şekilde değişebilir.

Sözleşmede yıllık fiyat artışı veya endeksleme mekanizması bulunuyorsa öncelikle bu hükümler uygulanır.

Böyle bir mekanizmanın yetersiz kaldığı olağanüstü durumlarda uyarlama talebi ayrıca değerlendirilebilir.

Sözleşmede Fiyat Revizyon Maddesi Varsa Uyarlama Davası Açılabilir mi?

Sözleşmesel fiyat revizyon mekanizması son derece önemlidir.

Taraflar belirli ekonomik değişikliklerin nasıl karşılanacağını önceden düzenlemişse mahkeme bu risk dağılımını dikkate alacaktır.

Örneğin fiyatın her yıl TÜFE oranında artırılacağı kararlaştırılmışsa tarafın normal enflasyon artışına dayanarak ayrıca uyarlama istemesi daha güç olabilir.

Ancak sözleşme mekanizmasının öngörmediği olağanüstü gelişmeler farklı değerlendirilebilir.

Yeniden Müzakere Maddesi Bulunması Faydalı mıdır?

Evet.

Özellikle uzun vadeli enerji sözleşmelerinde “hardship” veya yeniden müzakere hükümleri son derece faydalıdır.

Taraflar belirli maliyet veya piyasa göstergesinin belli eşiği aşması hâlinde yeniden müzakere yapılacağını kararlaştırabilir.

Örneğin belirli maliyet kaleminin yüzde 30’dan fazla değişmesi hâlinde tarafların fiyatı yeniden görüşeceği düzenlenebilir.

Yeniden Müzakere Başarısız Olursa Ne Olur?

Sözleşmede sonraki aşama belirlenmiş olabilir.

Taraflar müzakere başarısız olursa uzman belirlemesi, tahkim, fesih veya başka çözüm mekanizması öngörebilir.

Böyle bir hüküm bulunmuyorsa TBK m.138 kapsamında uyarlama veya sözleşmenin sona erdirilmesi seçenekleri değerlendirilebilir.

Uyarlama Davası Açmadan Önce İhtar Gönderilmeli mi?

Her olayda dava şartı niteliğinde olmasa da uygulamada son derece önemlidir.

Değişen koşulların karşı tarafa bildirilmesi, fiyat uyarlaması talebinin açıklanması ve yeniden müzakere teklif edilmesi daha sonraki uyuşmazlıkta delil oluşturabilir.

Özellikle tacirler arasında KEP veya noter aracılığıyla yapılacak bildirim ispat açısından önemlidir.

Sözleşme İfa Edildikten Sonra Uyarlama İstenebilir mi?

TBK m.138 bakımından kritik konulardan biridir.

Kanun, borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş veya aşırı ifa güçlüğünden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olmasını aramaktadır.

Bu nedenle tarafın uzun süre hiçbir çekince koymadan sözleşmeyi aynen uygulaması sonradan uyarlama talebini zorlaştırabilir.

İhtirazi Kayıt Neden Önemlidir?

Taraf değişen koşullara rağmen sözleşmeyi yerine getirmek zorunda kalıyorsa haklarını saklı tuttuğunu açıkça belirtmesi gerekebilir.

Örneğin yüksek fiyat üzerinden ödeme yapan şirket, uyarlama ve iade haklarını saklı tuttuğunu yazılı şekilde bildirebilir.

İhtirazi kaydın içeriği ve zamanlaması somut olay açısından dikkatle hazırlanmalıdır.

Uyarlama Davası Açılırken İhtiyati Tedbir İstenebilir mi?

Şartları oluştuğunda geçici hukuki koruma talebi gündeme gelebilir.

Ancak mahkemenin henüz esas uyuşmazlığı çözmeden sözleşmenin fiyatını geçici olarak değiştirmesi önemli hukuki ve ekonomik sonuçlar doğuracağından tedbir şartlarının somut şekilde ortaya konulması gerekir.

Telafisi güç zarar ve yaklaşık ispat unsurları özellikle önemlidir.

Mahkeme Yeni Fiyatı Nasıl Belirler?

Mahkeme yalnızca taraflardan birinin istediği rakamı kabul etmek zorunda değildir.

Sözleşmenin başlangıçtaki ekonomik dengesi, maliyet yapısı, piyasa verileri, tarafların üstlendiği riskler ve olağanüstü değişikliğin etkisi değerlendirilir.

Enerji sözleşmelerinde bilirkişi incelemesi bu nedenle büyük önem taşıyabilir.

Bilirkişi İncelemesinde Hangi Veriler Kullanılabilir?

Sözleşmenin niteliğine göre PTF verileri, maliyet tabloları, tüketim miktarları, üretim maliyetleri, döviz kurları, endeksler, enerji piyasası göstergeleri, tedarik maliyetleri ve sözleşmenin imzalandığı tarihteki ekonomik koşullar incelenebilir.

Resmî piyasa verileri bakımından EPİAŞ ve düzenleyici çerçeve bakımından EPDK verileri önem taşıyabilir.

Mahkeme Sözleşmeyi Feshedebilir mi?

TBK m.138 kapsamında öncelikli çözüm sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasıdır.

Uyarlama mümkün değilse borçlu sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir. Sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak dönme yerine fesih hakkı gündeme gelir.

Elektrik tedarik sözleşmeleri çoğunlukla sürekli edimli nitelikte olduğundan bu ayrım önemlidir.

Uyarlama Yerine Sözleşmenin Feshi İstenebilir mi?

Şartları oluştuğunda mümkündür.

Ancak sözleşmenin uyarlanarak sürdürülmesi mümkünse öncelikle uyarlama değerlendirilir.

Sözleşmenin ekonomik dengesi hiçbir makul uyarlamayla kurulamayacak durumdaysa sona erdirme gündeme gelebilir.

Uyarlama Davası Açılması Erken Fesih Cezasını Durdurur mu?

Otomatik olarak hayır.

Sözleşmedeki erken fesih veya cezai şart hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Taraf sözleşmeyi yanlış yöntemle sona erdirirse haklı bir uyarlama iddiası bulunmasına rağmen cezai şart uyuşmazlığıyla karşılaşabilir.

Bu nedenle uyarlama talebi ile fesih stratejisi birlikte planlanmalıdır.

Tacirlerin Uyarlama Davası Açması Daha mı Zordur?

Tacirlerin uyarlama davası açmasına engel yoktur. Ancak tacirlerden faaliyet alanlarındaki ekonomik ve ticari riskleri daha yüksek ölçüde öngörmeleri beklenebilir.

Enerji piyasasında profesyonel olarak faaliyet gösteren bir tedarikçinin elektrik fiyatlarının değişebileceğini bilmediğini ileri sürmesi doğal olarak daha sıkı değerlendirmeye tabi olabilir.

Aynı şekilde sanayi işletmesinin de olağan ekonomik dalgalanmaları tamamen öngörülemez olay olarak ileri sürmesi her durumda yeterli olmayacaktır.

Sözleşmede “Uyarlama Talep Edilemez” Yazıyorsa Ne Olur?

Bu tür hükümler somut sözleşmenin niteliği ve emredici hukuk kuralları bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle tarafların belirli riskleri açık şekilde üstlenmiş olması uyarlama talebinin değerlendirilmesinde önem taşır.

Ancak her türlü olağanüstü gelişmeye karşı TBK m.138’in peşinen ve mutlak biçimde bertaraf edildiği sonucuna otomatik olarak varılmamalıdır.

Enerji Sözleşmelerinde Uyarlama Davasında Hangi Deliller Kullanılmalıdır?

Sözleşmenin aslı, ek protokoller, fiyat teklifleri, maliyet hesapları, faturalar, tüketim ve üretim kayıtları, PTF verileri, YEKDEM etkileri, döviz kuru kayıtları, mali tablolar, tedarikçi teklifleri, taraflar arasındaki yazışmalar, KEP bildirimleri ve yeniden müzakere talepleri önemli olabilir.

En önemli husus yalnızca maliyetin arttığını değil, sözleşmenin başlangıçtaki ekonomik dengesinin olağanüstü şekilde bozulduğunu ortaya koyabilmektir.

Örnek Olay: Sabit Fiyatlı Elektrik Tedarikçisi Büyük Zarar Ediyor

Bir tedarikçi sanayi işletmesiyle 24 ay süreli sabit fiyatlı elektrik sözleşmesi yapmıştır. Sözleşmeden birkaç ay sonra piyasa fiyatları önemli ölçüde yükselmiştir.

Tedarikçi artık zarar ettiğini belirterek fiyatın iki katına çıkarılmasını istemektedir.

Burada yalnızca zarar oluşması yeterli değildir. Sabit fiyatla sözleşme yapmanın doğası gereği tedarikçinin belirli fiyat riskini üstlenmiş olup olmadığı ve meydana gelen artışın olağan piyasa riskinin ötesinde bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Örnek Olay: EPC Sözleşmesinde Ekipman Maliyetleri Olağanüstü Artıyor

GES projesi için sabit bedelli EPC sözleşmesi imzalanmıştır. Sonrasında uluslararası gelişmeler nedeniyle panel, inverter ve diğer kritik ekipmanların tedarik maliyetleri olağanüstü şekilde yükselmiştir.

Yüklenici projenin aynı bedelle tamamlanmasının ekonomik açıdan son derece ağır hâle geldiğini ileri sürmektedir.

Bu durumda ekipman fiyat artışının öngörülebilirliği, sözleşmedeki fiyat riskinin kime ait olduğu, döviz ve eskalasyon hükümleri ile TBK m.138 şartları birlikte değerlendirilmelidir.

Örnek Olay: Yeni Düzenleme Projenin Maliyetini Artırıyor

Uzun süreli enerji sözleşmesinden sonra yürürlüğe giren yeni bir düzenleme taraflardan birine önemli ve öngörülmemiş mali yük getirmiştir.

Sözleşmede bu değişikliği kapsayan açık bir mevzuat değişikliği hükmü bulunmuyorsa taraf fiyatın yeniden müzakere edilmesini talep edebilir.

Anlaşma sağlanamazsa şartları oluştuğunda uyarlama davası gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Enerji sözleşmelerinde fiyat uyarlama davası açılabilir mi?
Evet. TBK m.138’deki aşırı ifa güçlüğü şartları oluşmuşsa sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması talep edilebilir.

Elektrik fiyatının yükselmesi tek başına yeterli midir?
Hayır. Normal ticari ve piyasa dalgalanmalarının ötesinde, sözleşmenin ekonomik dengesini ciddi biçimde bozan şartların bulunması gerekir.

Sabit fiyatlı elektrik sözleşmesi uyarlanabilir mi?
Prensip olarak tamamen imkânsız değildir. Ancak sabit fiyat tarafların fiyat riskini bilinçli olarak paylaştırdığını gösterebileceğinden uyarlama daha sıkı değerlendirilir.

PTF yükselirse tedarikçi fiyatı artırabilir mi?
Sözleşmedeki fiyat mekanizmasına bağlıdır. PTF artışı tedarikçiye kendiliğinden sınırsız fiyat artırma hakkı vermez.

Döviz kuru artışı uyarlama sebebi midir?
Her kur artışı yeterli değildir. Artışın olağanüstü niteliği, öngörülebilirliği ve sözleşmeye etkisi değerlendirilir.

Mevzuat değişikliği nedeniyle fiyat uyarlanabilir mi?
Şartları oluştuğunda mümkündür. Öncelikle sözleşmedeki mevzuat değişikliği hükümleri incelenmelidir.

Tedarikçi mahkeme kararı olmadan fiyatı değiştirebilir mi?
Sözleşmede geçerli bir fiyat revizyon yetkisi yoksa TBK m.138 tek başına tedarikçiye istediği fiyatı tek taraflı uygulama hakkı vermez.

Uyarlama davasından önce ihtar gerekir mi?
Somut olaya göre değişmekle birlikte yazılı uyarlama ve yeniden müzakere talebi ispat ve hakların korunması açısından önemlidir.

Uyarlama mümkün değilse sözleşme sona erdirilebilir mi?
TBK m.138 kapsamında uyarlama mümkün değilse dönme; sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak fesih gündeme gelebilir.

Tacirler fiyat uyarlama davası açabilir mi?
Evet. Ancak profesyonel tacirin öngörmesi ve üstlenmesi gereken ticari riskler değerlendirmede özellikle dikkate alınır.

Sonuç: Enerji Fiyatının Artması Değil, Sözleşmenin Ekonomik Temelinin Olağanüstü Değişmesi Önemlidir

Enerji sözleşmelerinde fiyat uyarlama davası açılması mümkündür. Ancak “elektrik fiyatları yükseldi, sözleşme artık kârlı değil” şeklindeki gerekçe tek başına yeterli değildir. TBK m.138 kapsamında olağanüstü durumun sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkması, makul olarak öngörülememesi, borçludan kaynaklanmaması ve sözleşmenin ekonomik dengesini dürüstlük kuralı bakımından aynı şartlarda ifanın beklenemeyeceği ölçüde değiştirmesi gerekir.

Özellikle sabit fiyatlı elektrik tedarik sözleşmelerinde mahkemenin en önemli inceleme alanlarından biri riskin sözleşmeyle hangi tarafa bırakıldığıdır. Taraf belirli piyasa riskini açık biçimde üstlenmişse daha sonra aynı risk gerçekleştiği için uyarlama istemesi güçleşebilir. Buna karşılık normal ticari risk sınırlarını aşan olağanüstü gelişmeler farklı değerlendirmeye tabi tutulabilir.

Enerji sektöründe bu nedenle uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra yalnızca TBK m.138’e dayanmak yerine sözleşmenin fiyat revizyonu, hardship, mevzuat değişikliği, mücbir sebep, yeniden müzakere, fesih ve cezai şart hükümlerinin tamamı birlikte incelenmelidir.

Özellikle yüksek tutarlı elektrik tedarik sözleşmeleri, uzun vadeli PPA’lar ve büyük ölçekli EPC sözleşmelerinde fiyat uyarlama uyuşmazlığının sonucu milyonlarca liralık ekonomik etki yaratabileceğinden sözleşmenin risk dağılımı ile mali verilerin birlikte analiz edilmesi kritik önem taşımaktadır.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık – Enerji Sözleşmelerinde Fiyat Uyarlama Uyuşmazlıkları

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık; elektrik ve enerji tedarik sözleşmeleri, fiyat uyarlama talepleri, TBK m.138 kapsamında aşırı ifa güçlüğü, sabit fiyatlı enerji sözleşmeleri, PTF ve YEKDEM kaynaklı uyuşmazlıklar, PPA ve EPC sözleşmeleri, fiyat revizyonu ve hardship hükümleri, yeniden müzakere süreçleri, sözleşmenin feshi ve enerji sözleşmelerinden kaynaklanan ticari uyuşmazlıklarda hukuki destek sunmaktadır.

Telefon: 0312 434 22 22 / 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara