Franchise Sisteminde Beklenen Ciroya Ulaşılamaması Halinde Hukuki Sorumluluk Var mı? 2026 Güncel Rehber

Franchise alan işletme beklenen ciroya ulaşamazsa franchise veren sorumlu olur mu? Ciro garantisi, fizibilite raporu, yanlış satış tahmini, franchise bedelinin iadesi, sözleşmenin feshi ve tazminat taleplerini 2026 güncel hukuk uygulaması kapsamında açıklıyoruz.

Franchise sözleşmelerinde en sık yaşanan uyuşmazlıklardan biri, franchise alan yatırımcının kendisine sunulan satış ve kârlılık beklentilerinin gerçekleşmediğini ileri sürmesidir. Özellikle franchise görüşmeleri sırasında aylık ciro, yatırımın geri dönüş süresi, müşteri sayısı veya şubenin beklenen kârlılığı hakkında güçlü açıklamalar yapılmışsa işletmenin açılmasından birkaç ay sonra taraflar arasında ciddi bir uyuşmazlık ortaya çıkabilir.

Franchise alan kişi, “Bana aylık belirli bir ciro yapacağım söylendi ancak bunun yarısına bile ulaşamadım” diyebilir. Franchise veren ise “Biz hiçbir zaman gelir garantisi vermedik, yalnızca geçmiş şubelerin performansını ve tahmini rakamları paylaştık” şeklinde savunma yapabilir.

Bu noktada yalnızca gerçekleşen cironun düşük olması yeterli değildir. Franchise verenin hukuki sorumluluğunun doğup doğmayacağı belirlenirken sözleşmenin içeriği, görüşmeler sırasında yapılan açıklamalar, yatırımcıya sunulan fizibilite ve finansal projeksiyonlar, lokasyon seçimi, markanın desteği ve cironun neden beklenen seviyeye ulaşamadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Franchise İşletmesinin Beklenen Ciroya Ulaşamaması Tek Başına Tazminat Sebebi midir?

Kural olarak hayır.

Ticari faaliyetin doğası gereği gelecekte elde edilecek cironun kesin olarak önceden bilinmesi mümkün değildir. Ekonomik koşullar, işletmenin bulunduğu lokasyon, rekabet, işletmecinin performansı, personel kalitesi, fiyat politikası ve tüketici tercihleri satışları doğrudan etkileyebilir.

Bu nedenle franchise işletmesinin beklenenden düşük ciro yapması tek başına franchise verenin hukuki sorumluluğunu doğurmaz.

Ancak franchise veren yatırımcıya gerçeğe aykırı bilgiler vermiş, belirli bir cironun kesin olarak elde edileceğini taahhüt etmiş veya yatırım kararını etkileyen önemli bilgileri saklamışsa durum değişebilir.

Franchise Veren Ciro Garantisi Verebilir mi?

Taraflar sözleşme özgürlüğü kapsamında belirli ekonomik taahhütlerde bulunabilir. Ancak gerçekten bir ciro garantisinin bulunup bulunmadığı kullanılan ifadelerden ve sözleşmenin bütününden belirlenmelidir.

Örneğin “Bu mağaza kesinlikle aylık 3 milyon TL ciro yapacaktır” şeklindeki açık bir taahhüt ile “Benzer lokasyonlardaki mağazalarımız ortalama 3 milyon TL civarında ciro yapmaktadır” açıklaması aynı hukuki sonucu doğurmayabilir.

Birinci ifade belirli koşullarda garanti niteliğinde değerlendirilebilecek daha güçlü bir açıklamayken ikinci ifade geçmiş performansa ilişkin bilgilendirme veya tahmin niteliğinde olabilir.

Bu nedenle uyuşmazlıkta kullanılan kelimeler son derece önemlidir.

Sözleşmede Ciro Garantisi Varsa Ne Olur?

Franchise sözleşmesinde açık şekilde asgari ciro garantisi verilmişse bu taahhüdün kapsamı incelenmelidir.

Örneğin sözleşmede işletmenin ilk yıl sonunda belirli bir satış hacmine ulaşacağı ve aksi durumda franchise bedelinin belirli bölümünün iade edileceği kararlaştırılmış olabilir.

Böyle bir düzenleme varsa gerçekleşen cironun sözleşmedeki rakamın altında kalması sözleşmesel hakları gündeme getirebilir.

Ancak garantiye bağlanan şartların da incelenmesi gerekir. Franchise alanın belirlenen işletme standartlarına uyması, önerilen personel sayısını koruması veya belirli reklam faaliyetlerini gerçekleştirmesi garanti bakımından şart olarak düzenlenmiş olabilir.

Sözlü Ciro Garantisi Hukuken Geçerli Olabilir mi?

Franchise görüşmelerinde verilen sözlerin hukuki değeri somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Sözleşmede yazılı bir ciro garantisi bulunmamasına rağmen görüşmeler sırasında açık vaatlerde bulunulmuş olabilir.

Bu durumda ispat sorunu ön plana çıkar.

E-postalar, mesajlaşmalar, sunumlar, fizibilite raporları, yatırımcıya gönderilen tablolar ve diğer hukuka uygun deliller yapılan açıklamaların içeriğini ortaya koyabilir.

Ancak yalnızca “Bana yüksek ciro yapacağımı söylemişlerdi” şeklindeki soyut iddia çoğu uyuşmazlıkta yeterli olmayacaktır.

Franchise Satış Sunumunda Gösterilen Ciro Rakamları Garanti Sayılır mı?

Her zaman değil.

Franchise verenler yatırımcı adaylarına mevcut şubelerin performansını, ortalama satış miktarlarını veya örnek finansal projeksiyonları gösterebilir.

Bunların hukuki niteliği sunumun nasıl yapıldığına bağlıdır.

Rakamların tahmini olduğu açıkça belirtilmişse garanti iddiası daha zor olabilir. Buna karşılık gerçek dışı veriler kullanılmış, başarısız şubeler gizlenmiş veya belirli lokasyon için gerçekçi olmadığı bilinen rakamlar kesin sonuç gibi sunulmuşsa hukuki sorumluluk gündeme gelebilir.

Gerçeğe Aykırı Ciro Bilgisi Verilmesi Hukuki Sorumluluk Doğurur mu?

Doğurabilir.

Franchise yatırımının yapılması için yatırımcıya bilerek yanlış bilgi verilmesi veya yatırım kararını etkileyen önemli gerçeklerin saklanması sözleşme öncesi sorumluluk ve sözleşmenin geçerliliği bakımından değerlendirmeye konu olabilir.

Örneğin franchise veren, benzer mağazaların aylık ortalama cirosunun 5 milyon TL olduğunu söylüyor ancak gerçekte ortalama ciro 1,5 milyon TL civarında bulunuyorsa aradaki ciddi farklılığın nedeni araştırılabilir.

Burada franchise alanın bu bilgiye güvenerek yatırım yapıp yapmadığı da önemlidir.

Başarısız Franchise Şubelerinin Gizlenmesi Sorumluluk Doğurabilir mi?

Somut olayın şartlarına göre doğurabilir.

Franchise veren yalnızca başarılı şubeleri örnek gösterip aynı konseptte çok sayıda şubenin kısa sürede kapandığını bilinçli şekilde gizlemiş olabilir.

Her ticari olumsuzluğun yatırımcı adayına kendiliğinden açıklanması gerektiği söylenemez. Ancak yatırım kararını esaslı biçimde etkileyebilecek ve franchise verenin bildiği önemli bilgilerin kasıtlı şekilde saklanması dürüstlük kuralı ve sözleşme öncesi sorumluluk bakımından tartışılabilir.

Fizibilite Raporunun Yanlış Çıkması Halinde Franchise Veren Sorumlu mudur?

Fizibilite raporunun kim tarafından ve hangi amaçla hazırlandığı belirleyicidir.

Rapor yalnızca tahmini bir çalışma olabilir. Böyle bir rapordaki her tahminin gerçekleşmemesi otomatik olarak hukuki sorumluluk doğurmaz.

Buna karşılık raporda gerçeğe aykırı müşteri sayıları kullanılmış, bölgedeki kira ve işletme maliyetleri bilinçli şekilde düşük gösterilmiş veya gerçek dışı satış verileri üzerinden yatırımın geri dönüş süresi hesaplanmışsa durum farklı değerlendirilebilir.

“Yatırımınızı 18 Ayda Çıkarırsınız” Sözü Garanti midir?

Tek başına bu cümlenin hangi hukuki sonucu doğuracağı bağlamına bağlıdır.

Bir yatırım sunumunda tahmini geri dönüş süresinin 18 ay olduğu belirtilmiş olabilir. Bu, her zaman kesin bir garanti anlamına gelmez.

Ancak franchise veren bunu yatırımcının tereddütlerini gidermek amacıyla kesin ve tartışmasız bir sonuç olarak sunmuş ve hesaplamanın gerçeğe aykırı veriler üzerine kurulduğu ortaya çıkmışsa hukuki değerlendirme değişebilir.

Lokasyon Franchise Veren Tarafından Seçilmişse Sorumluluk Artar mı?

Lokasyon seçimi franchise işletmesinin başarısını doğrudan etkileyebilir.

Franchise veren lokasyonu bizzat analiz etmiş, yatırımcıya bu lokasyonda belirli bir performans elde edileceğini söylemiş ve mağazanın açılmasını özellikle teşvik etmiş olabilir.

Bu durum tek başına ciro garantisi oluşturmaz. Ancak lokasyonun uygun olmadığı franchise veren tarafından bilindiği hâlde yatırımcıya aksi yönde bilgi verilmişse sorumluluk bakımından önemli olabilir.

Franchise Veren Lokasyonu Onayladıysa Cirodan Sorumlu Olur mu?

Her zaman değil.

Lokasyon onayı çoğu franchise sisteminde marka standartları açısından verilen bir onaydır. Bu onayın doğrudan gelir garantisi anlamına gelip gelmediği sözleşmeye göre belirlenmelidir.

Örneğin franchise veren yalnızca mağazanın metrekare, görünürlük ve teknik kriterlere uygun olduğunu onaylamış olabilir.

Bu durumda “Lokasyonu onayladınız, dolayısıyla düşük cironun tamamından siz sorumlusunuz” sonucuna otomatik olarak ulaşılamaz.

AVM’deki Franchise Şubesi Beklenen Ciroyu Yapamazsa Kim Sorumlu Olur?

AVM işletmelerinde kira gideri ve ortak alan giderleri yüksek olabilir. Ayrıca ziyaretçi sayısının beklenenden düşük olması işletmenin performansını ciddi biçimde etkileyebilir.

Franchise verenin sorumluluğu değerlendirilirken yatırımcıya AVM ziyaretçi sayıları, geçmiş satış verileri veya tahmini gelirler hakkında ne söylendiği araştırılmalıdır.

Franchise alanın AVM yönetimiyle yaptığı kira sözleşmesi de ayrıca önemlidir.

Franchise Veren Reklam Desteğini Sağlamazsa Ne Olur?

Franchise sözleşmesinde franchise verenin ulusal veya yerel reklam desteği sağlama yükümlülüğü bulunabilir.

Franchise alan düzenli reklam katkı payı ödediği hâlde taahhüt edilen reklam faaliyetlerinin yapılmadığını ileri sürebilir.

Düşük cironun reklam desteğinin verilmemesinden kaynaklandığı somut delillerle ortaya konulabiliyorsa sözleşmeye aykırılık ve zarar arasındaki nedensellik bağı bakımından değerlendirme yapılabilir.

Franchise Veren Eğitim Vermediyse Düşük Cirodan Sorumlu Olabilir mi?

Sözleşmede eğitim ve operasyon desteği yükümlülüğü varsa bu yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediği incelenebilir.

Örneğin franchise alan personeline verilmesi gereken eğitimler hiç verilmemiş ve işletme standartları bu nedenle uygulanamamış olabilir.

Ancak eğitim eksikliğinin varlığı tek başına bütün ticari zararın franchise verene yüklenmesini sağlamaz. Zarar ile ihlal arasında bağlantı kurulması gerekir.

Ürün Tedarik Edilmemesi Ciro Kaybına Yol Açarsa Ne Olur?

Franchise veren veya belirlediği tedarikçi gerekli ürünleri zamanında sağlayamamış olabilir.

Özellikle restoran, perakende veya hızlı tüketim sektörlerinde ürün bulunmaması doğrudan satış kaybına yol açabilir.

Sözleşmede tedarik yükümlülüğü franchise verene aitse ve ciddi tedarik kesintileri yaşanmışsa franchise alanın zarar ve sözleşmeye aykırılık iddiaları gündeme gelebilir.

Franchise Veren Aynı Bölgede İkinci Şube Açarsa Ne Olur?

Franchise sözleşmesinde münhasır bölge koruması bulunuyorsa aynı bölgede yeni şube açılması önemli bir sözleşme ihlali oluşturabilir.

Örneğin franchise alana belirli ilçede tek şube hakkı verilmiş ancak birkaç ay sonra franchise veren aynı bölgede başka franchise açmış olabilir.

İlk işletmenin cirosunun bu nedenle ciddi biçimde düşmesi hâlinde sözleşme hükümleri ve zarar arasındaki bağlantı incelenebilir.

Ancak sözleşmede bölge münhasırlığı bulunmuyorsa değerlendirme farklı olabilir.

Online Satışlar Franchise Şubesinin Cirosunu Düşürürse Ne Olur?

Günümüzde franchise uyuşmazlıklarının önemli konularından biri çevrim içi satışlardır.

Franchise veren internet sitesi veya mobil uygulama üzerinden franchise bölgesindeki müşterilere doğrudan satış yapıyor olabilir.

Sözleşmede çevrim içi satışların nasıl paylaşılacağı düzenlenmişse bu hükümler uygulanır.

Düzenleme bulunmuyorsa franchise sisteminin yapısı, bölge koruması ve tarafların karşılıklı yükümlülükleri değerlendirilmelidir.

Yakına Başka Franchise Verilmesi Nedeniyle Ciro Düşerse Tazminat İstenebilir mi?

Sözleşmede bölgesel koruma bulunması hâlinde bu ihtimal güçlenebilir.

Örneğin franchise alana beş kilometrelik bölgede başka şube açılmayacağı açıkça taahhüt edilmiş ve buna rağmen bir kilometre mesafede yeni franchise verilmiş olabilir.

Yeni şube açıldıktan sonra cironun ciddi biçimde düşmesi hâlinde sözleşme ihlali ve zarar arasındaki bağlantı araştırılabilir.

Franchise Alan Kötü İşletmecilik Yapmışsa Ne Olur?

Franchise verenin en önemli savunmalarından biri düşük cironun franchise sisteminden değil franchise alanın işletme hatalarından kaynaklandığı iddiasıdır.

Örneğin franchise alan sürekli personel değiştiriyor, çalışma saatlerine uymuyor, ürün kalitesini düşürüyor veya markanın belirlediği standartları uygulamıyor olabilir.

Bu durumda düşük cironun franchise verenin davranışından kaynaklandığını ispatlamak zorlaşabilir.

Ekonomik Kriz Nedeniyle Ciro Düşerse Franchise Veren Sorumlu Olur mu?

Kural olarak genel ekonomik koşullardan franchise veren otomatik olarak sorumlu tutulamaz.

Enflasyon, tüketici talebindeki daralma, döviz hareketleri, kira artışları veya sektörel krizler ticari risk kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak sözleşmede belirli risklerin franchise veren tarafından üstlenildiği özel düzenlemeler bulunabilir.

Franchise Alan Ticari Riski Kendisi mi Üstlenir?

Franchise alan bağımsız bir işletmeci olarak önemli ölçüde ticari risk üstlenir.

Franchise sistemi başarılı bir marka, işletme modeli ve know-how sunabilir ancak her franchise işletmesinin aynı ekonomik sonucu elde edeceği garanti değildir.

Bu nedenle yatırımın başarısız olması tek başına franchise verenin kusurlu olduğu anlamına gelmez.

Franchise Veren “Hiçbir Gelir Garantisi Vermiyoruz” Maddesine Dayanabilir mi?

Sözleşmelerde bu tür hükümler bulunabilir.

Örneğin franchise alanın yatırım riskini kendisinin değerlendirdiği ve franchise verenin belirli bir gelir veya kâr garantisi vermediği yazılabilir.

Bu hükümler uyuşmazlıkta önemlidir.

Ancak sözleşmedeki genel bir sorumsuzluk ifadesinin, görüşmeler sırasında kasıtlı olarak verilen gerçeğe aykırı bilgilerin bütün hukuki sonuçlarını her durumda ortadan kaldıracağı söylenemez.

Sözleşmede “Tahmini Cirodur” Yazıyorsa Dava Açılamaz mı?

Hayır, bu ifade tek başına bütün talepleri engellemez.

Gerçekten objektif verilere dayanan bir tahmin yapılmış ancak piyasa koşulları nedeniyle sonuç gerçekleşmemişse franchise verenin sorumluluğu doğmayabilir.

Buna karşılık tahmini olduğu belirtilen rakamların dahi bilerek gerçek dışı veriler kullanılarak oluşturulduğu ileri sürülüyorsa durum ayrıca incelenmelidir.

Franchise Sözleşmesi Feshedilebilir mi?

Franchise verenin sözleşmeden doğan önemli yükümlülüklerini ihlal etmesi hâlinde sözleşmenin feshi gündeme gelebilir.

Ancak yalnızca cironun düşük olması her durumda haklı fesih sebebi değildir.

Fesih hakkının bulunup bulunmadığı sözleşmenin hükümlerine, ihlalin ağırlığına, varsa ihbar ve düzeltme sürelerine ve somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.

Düşük Ciro Nedeniyle Franchise Bedeli Geri Alınabilir mi?

Otomatik olarak hayır.

Franchise giriş bedeli genellikle markaya, işletme modeline, eğitim ve know-how’a erişim karşılığında ödenmektedir.

İşletmenin beklenen performansa ulaşamaması tek başına giriş bedelinin tamamının iadesini sağlamaz.

Ancak sözleşmenin geçersizliği, haklı fesih, yanıltıcı bilgilendirme veya sözleşmeye aykırılık gibi başka hukuki sebepler varsa franchise bedelinin tamamen veya kısmen iadesi talebi değerlendirilebilir.

Royalty Ödemeleri Durdurulabilir mi?

Franchise alanın tek taraflı olarak:

“Ciro düşük, bundan sonra royalty ödemiyorum.”

şeklinde hareket etmesi risklidir.

Royalty yükümlülüğü sözleşmeden doğuyorsa sözleşme yürürlükte olduğu sürece ödeme borcu devam edebilir.

Franchise verenin ihlali bulunduğu düşünülüyorsa ödeme yükümlülüğünün hukuki durumu sözleşme ve somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.

Franchise Veren Zarar Eden Şubeyi Kapatmaya Zorlayabilir mi?

Bu konuda franchise sözleşmesindeki performans hükümleri önemlidir.

Sözleşmede asgari satış hedefleri veya performans kriterleri bulunabilir.

Ancak franchise verenin yalnızca düşük ciro gerekçesiyle hangi haklara sahip olduğu sözleşmede açıkça belirlenmelidir.

Keyfî şekilde işletmenin kapatılması veya sözleşmenin sona erdirilmesi ayrı bir uyuşmazlık doğurabilir.

Asgari Ciro Taahhüdünü Franchise Alan Vermişse Ne Olur?

Bazı sözleşmelerde ciro beklentisi franchise verenin garantisi değil, franchise alanın performans yükümlülüğü olarak düzenlenir.

Örneğin franchise alan yıllık belirli miktarda ürün satın almayı veya belirli satış hacmine ulaşmayı taahhüt etmiş olabilir.

Bu durumda hedefin gerçekleşmemesi franchise alan açısından sözleşmesel sonuç doğurabilir.

Ancak asgari performans şartının içeriği, ölçüm yöntemi ve yaptırımı ayrıca incelenmelidir.

Franchise Sözleşmesindeki Ağır Cezai Şart Geçerli midir?

Franchise sözleşmelerinde sözleşmenin erken sona erdirilmesi veya performans yükümlülüklerinin ihlali için cezai şartlar bulunabilir.

Cezai şartın uygulanabilirliği tarafların tacir olup olmadığı, sözleşmenin niteliği, hükmün içeriği ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Bu nedenle yüksek tutarlı cezai şart içeren sözleşmelerde fesih kararı verilmeden önce mali sonuçların hesaplanması önemlidir.

Franchise Verenin Kusuru Nasıl İspatlanabilir?

İspat bakımından yalnızca sözleşme değil, sözleşme öncesindeki belgeler de önem taşıyabilir.

Örneğin yatırımcıya gönderilen e-postalarda “bu lokasyonda aylık 2 milyon TL’nin altına düşmezsiniz” şeklinde açıklamalar bulunabilir. Aynı dönemde gönderilen fizibilite tablosunda da aynı rakam kullanılmış olabilir.

Bu belgeler, tarafların sözleşme kurulurken hangi bilgiler üzerinden hareket ettiğinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

WhatsApp Yazışmaları Delil Olabilir mi?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş mesajlaşmalar somut uyuşmazlıkta delil olarak ileri sürülebilir.

Ancak ekran görüntüsünün kimler arasında gerçekleştiği, bütün konuşmayı gösterip göstermediği, mesajların bağlamı ve içeriğin değiştirilip değiştirilmediğine ilişkin itirazlar önem taşıyabilir.

Bu nedenle franchise görüşmelerine ilişkin yazışmaların yalnızca seçilmiş ekran görüntüleriyle değil mümkün olduğunca bütünlüğü korunarak muhafaza edilmesi yararlı olabilir.

Franchise Tanıtım Sunumları Saklanmalı mı?

Evet.

Özellikle uyuşmazlık beklenen ciro veya yatırımın geri dönüş süresiyle ilgiliyse ilk yatırım sunumları önemli delil niteliği taşıyabilir.

Sunumda belirtilen tahmini satışlar ile gerçek şube verilerinin karşılaştırılması gerekebilir.

Eski Franchise Alanların Ciro Bilgileri Önemli midir?

Somut olayda önemli olabilir.

Franchise veren yatırımcıya belirli şubelerin performansını örnek göstermişse bu bilgilerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı araştırılabilir.

Ancak diğer franchise işletmelerinin ticari sırları ve kişisel veya ticari verileri bakımından hukuki sınırlar dikkate alınmalıdır.

Franchise Davasında Bilirkişi İncelemesi Yapılabilir mi?

Uyuşmazlığın teknik ve mali yönleri bakımından bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.

Örneğin gerçekleşen ciro, işletme giderleri, yatırım maliyeti, iddia edilen zarar ve belirli ihlallerin mali sonuçları incelenebilir.

Ancak franchise verenin hukuken sorumlu olup olmadığına ilişkin nihai hukuki değerlendirme mahkemeye aittir.

Beklenen Kâr ile Gerçekleşen Zarar Aynı Şey midir?

Hayır.

Franchise alanın sunumlarda gördüğü tahmini kâr ile hukuken talep edilebilecek zarar aynı kavram değildir.

Örneğin yatırımcı “Beş yılda 20 milyon TL kazanacaktım” diyerek bütün tahmini gelecekteki geliri otomatik olarak tazminat olarak isteyemez.

Zararın hukuki niteliği, gerçekleşme ihtimali ve sözleşmeye aykırılıkla bağlantısı ayrıca ortaya konulmalıdır.

Yatırım Masrafları Tazminat Olarak İstenebilir mi?

Şartları varsa belirli yatırım giderleri zarar hesabında gündeme gelebilir.

Dekorasyon, ekipman, franchise giriş bedeli, kira yatırımları ve açılış giderleri gibi kalemler incelenebilir.

Ancak yapılan bütün harcamaların otomatik olarak franchise verenden tahsil edilebileceği söylenemez.

Her zarar kaleminin hukuki sebebi ve nedensellik bağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Franchise Veren “Yatırımcı Araştırmasını Kendisi Yapmalıydı” Diyebilir mi?

Bu savunma somut olayda önem taşıyabilir.

Franchise alan da tacir veya ticari işletme sahibi olarak yatırım kararı verirken belirli ölçüde araştırma yapmakla yükümlü olabilir.

Ancak yatırımcının araştırma yükümlülüğü, franchise verenin bilerek yanlış bilgi vermesini otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.

Tarafların davranışları birlikte değerlendirilir.

Franchise Uyuşmazlığında Arabuluculuk Gerekir mi?

Franchise uyuşmazlığının tarafları ve ileri sürülen talebin ticari niteliğine göre dava şartı arabuluculuk hükümleri gündeme gelebilir.

Özellikle para alacağı ve tazminat taleplerinde dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir.

Sözleşmede tahkim veya özel uyuşmazlık çözüm hükmü bulunup bulunmadığı da ayrıca incelenmelidir.

Franchise Sözleşmesinde Tahkim Şartı Varsa Mahkemeye Dava Açılabilir mi?

Geçerli bir tahkim anlaşması bulunuyorsa uyuşmazlığın devlet mahkemesi yerine tahkim yoluyla çözülmesi gerekebilir.

Bu nedenle dava hazırlığı yapılmadan önce franchise sözleşmesindeki uyuşmazlık çözüm maddesi mutlaka incelenmelidir.

Yetkili mahkeme veya tahkim yeri bakımından yapılan düzenlemeler de önemlidir.

Yabancı Franchise Markalarında Durum Değişir mi?

Uluslararası franchise sözleşmelerinde uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme ve tahkim hükümleri ayrıca önem kazanır.

Örneğin yabancı marka Türkiye’deki franchise alanla yaptığı sözleşmede yabancı hukuk seçmiş veya uluslararası tahkim şartı koymuş olabilir.

Buna rağmen Türkiye’deki emredici hukuk kurallarının uygulanması gereken alanlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa gibi büyük ticaret merkezlerinde faaliyet gösteren uluslararası franchise işletmelerinde bu tür uyuşmazlıklar özellikle sözleşmenin ilk aşamasında ayrıntılı incelenmelidir.

Franchise Alan Dava Açmadan Önce Ne Yapmalı?

İlk olarak yalnızca düşük ciroya değil, düşük cironun hukuken kime yüklenebileceğine odaklanılmalıdır.

Franchise sözleşmesi, ek protokoller, yatırım sunumları, fizibilite raporları, e-postalar, mesajlaşmalar, gerçek ciro kayıtları, reklam katkıları, tedarik kayıtları ve lokasyon değerlendirmeleri birlikte incelenmelidir.

Örneğin işletmenin beklenen cironun yalnızca yüzde 40’ına ulaştığının tespit edilmesi tek başına yeterli değildir. Bu farkın neden ortaya çıktığının da açıklanması gerekir.

Franchise Veren Dava Açılmadan Önce Ne Yapmalı?

Franchise veren açısından da sözleşme öncesinde kullanılan satış materyallerinin incelenmesi önemlidir.

Satış ekibinin yatırımcıya sözleşmede bulunmayan garantiler verip vermediği araştırılmalıdır.

Ayrıca franchise alanın operasyon standartlarına uyup uymadığı, eğitimleri tamamlayıp tamamlamadığı, çalışma saatleri ve ürün standartlarına riayet edip etmediği belgeler üzerinden ortaya konulmalıdır.

Franchise Sisteminde Beklenen Ciroya Ulaşılamaması Halinde Hukuki Sorumluluk Var mı?

Franchise işletmesinin beklenen ciroya ulaşamaması tek başına franchise verenin hukuki sorumluluğunu doğurmaz. Franchise alan bağımsız bir işletmeci olarak ticari risk üstlenir ve gelecekteki satışların kesin biçimde garanti edilmesi olağan değildir.

Buna karşılık franchise veren açık bir ciro garantisi vermişse, yatırımcıya bilerek gerçeğe aykırı finansal veriler sunmuşsa, yatırım kararını esaslı şekilde etkileyen önemli bilgileri saklamışsa veya reklam, eğitim, tedarik, bölge koruması gibi sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemişse hukuki sorumluluk gündeme gelebilir.

Bu nedenle uyuşmazlıkta yalnızca “beklenen ciro ile gerçekleşen ciro arasındaki fark” hesaplanmamalıdır. Bu farkın hangi nedenle ortaya çıktığı ve franchise verenin davranışıyla zarar arasında hukuken kurulabilir bir bağlantı bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, franchise uyuşmazlıklarında özellikle sözleşme imzalanmadan önce yatırımcıya sunulan belgelerin önem taşıdığını; satış sunumları, fizibilite raporları ve yazışmalar ile nihai franchise sözleşmesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK ile Franchise Uyuşmazlıkları

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, franchise sözleşmelerinin hazırlanması ve incelenmesi, ciro ve kârlılık vaatlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, franchise bedelinin iadesi, royalty anlaşmazlıkları, bölge koruması, haksız fesih ve tazminat talepleri konusunda hukuki destek sunmaktadır.

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere Türkiye genelinde franchise alan ve franchise veren şirketler bakımından uyuşmazlığın yalnızca sözleşme hükümleri üzerinden değil, sözleşme öncesi görüşmeler ve tarafların fiili uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Franchise işletmem beklenen ciroyu yapmadı, franchise verene dava açabilir miyim?
Yalnızca cironun düşük olması yeterli değildir. Ciro garantisi, yanlış bilgilendirme veya sözleşmeye aykırılık gibi hukuki bir sebebin bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

2. Franchise veren belirli bir aylık ciroyu garanti etmişse ne olur?
Gerçekten bağlayıcı bir ciro garantisi varsa garantinin şartları ve gerçekleşen sonuç karşılaştırılarak sözleşmeden doğan haklar değerlendirilebilir.

3. Sözlü olarak verilen ciro sözü geçerli olabilir mi?
Somut olayda dikkate alınabilir ancak ispatı önemlidir. Yazışmalar, e-postalar, sunumlar ve diğer hukuka uygun deliller belirleyici olabilir.

4. Fizibilite raporundaki ciro gerçekleşmezse franchise veren sorumlu olur mu?
Her tahminin gerçekleşmemesi sorumluluk doğurmaz. Raporun gerçeğe aykırı verilerle veya yanıltıcı biçimde hazırlanıp hazırlanmadığı önemlidir.

5. Düşük ciro nedeniyle franchise giriş bedelini geri alabilir miyim?
Otomatik olarak hayır. İade için sözleşmenin hükümleri ve fesih, geçersizlik veya sözleşmeye aykırılık gibi hukuki sebepler incelenmelidir.

6. Franchise veren yakınıma başka şube açarsa tazminat isteyebilir miyim?
Sözleşmede münhasır bölge koruması bulunuyorsa yeni şube açılması sözleşme ihlali oluşturabilir ve zarar şartları ayrıca değerlendirilebilir.

7. Franchise veren reklam desteğini sağlamadıysa ne olur?
Sözleşmede reklam yükümlülüğü bulunuyor ve yerine getirilmemesi zarara yol açıyorsa sözleşmeye aykırılık nedeniyle talepler gündeme gelebilir.

8. Beklenen kârın tamamını tazminat olarak isteyebilir miyim?
Tahmini kâr ile hukuken tazmin edilebilir zarar aynı değildir. Zararın ve nedensellik bağının ayrıca ortaya konulması gerekir.

9. Franchise sözleşmesini düşük ciro nedeniyle feshedebilir miyim?
Düşük ciro tek başına her zaman haklı fesih sebebi değildir. Sözleşmedeki fesih hükümleri ve franchise verenin ihlali incelenmelidir.

10. Franchise davasında en önemli belgeler nelerdir?
Franchise sözleşmesi, ek protokoller, yatırım ve satış sunumları, fizibilite raporları, yazışmalar, gerçek ciro kayıtları, reklam ve tedarik belgeleri uyuşmazlığın niteliğine göre önemli olabilir.

Uzman Hukuki Destek

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Bursa ve Türkiye genelinde hizmet veren FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, franchise alan ve franchise verenler arasında ortaya çıkan sözleşmesel ve ticari uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek sunmaktadır.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, özellikle franchise sisteminde gerçeğe aykırı ciro vaatleri, yatırımın geri dönüş süresine ilişkin uyuşmazlıklar, franchise giriş bedelinin iadesi, sözleşmenin feshi, bölge koruması, royalty uyuşmazlıkları ve tazminat taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin süreçlerde hukuki destek sunmaktadır.

Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara
Hemen Ara: +90 532 769 22 22
Ofis: +90 312 434 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr