Karbon Piyasası Nedir? Hukuki Boyutu | 2026 Güncel Enerji ve İklim Hukuku Rehberi

Karbon piyasası nedir? Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), karbon kredisi, gönüllü karbon piyasası, İklim Kanunu, şirket yükümlülükleri ve karbon piyasasının hukuki boyutu hakkında 2026 yılı güncel kapsamlı rehber.

İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında karbon emisyonlarının azaltılması artık yalnızca çevre politikalarının değil, aynı zamanda ticaret, enerji ve yatırım hukukunun da temel konularından biri hâline gelmiştir. Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), küresel karbon ticaretinin büyümesi ve Türkiye’de yürürlüğe giren 7552 sayılı İklim Kanunu, karbon piyasalarının hukuki önemini önemli ölçüde artırmıştır. Kanun; Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), gönüllü karbon piyasaları ve denkleştirme mekanizmaları için yasal çerçeveyi oluşturmuştur.

Enerji şirketleri, sanayi kuruluşları, elektrik üretim tesisleri, GES ve RES yatırımcıları ile ihracat yapan işletmeler açısından karbon piyasasına uyum artık yalnızca çevresel bir tercih değil, hukuki ve ekonomik bir zorunluluk hâline gelmektedir.

Bu rehberde karbon piyasasının çalışma sistemi, hukuki altyapısı, şirketlerin yükümlülükleri, olası yaptırımlar ve 2026 yılı itibarıyla Türkiye’deki güncel gelişmeler ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

---

Karbon Piyasası Nedir?

Karbon piyasası; sera gazı emisyonlarının ekonomik araçlar kullanılarak azaltılmasını amaçlayan ve karbon emisyon haklarının veya karbon kredilerinin alınıp satılmasına imkân veren piyasa sistemidir.

Bu sistem sayesinde;

• Karbon salımı yapan işletmeler
• Emisyon azaltımı gerçekleştiren şirketler
• Yenilenebilir enerji yatırımcıları
• Karbon azaltım projeleri geliştiren kuruluşlar

karbon piyasasında işlem yapabilmektedir.

Temel amaç, sera gazı emisyonlarının maliyetini görünür hâle getirerek daha düşük karbonlu üretimi teşvik etmektir.

---

Hukuki Dayanak

Türkiye’de karbon piyasasının hukuki altyapısını başlıca şu düzenlemeler oluşturmaktadır:

• 7552 sayılı İklim Kanunu
• Paris Anlaşması
• Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
• İkincil karbon piyasası düzenlemeleri
• Emisyon Ticaret Sistemi düzenlemeleri
• Karbon kredilendirme ve denkleştirme düzenlemeleri

2025 yılında yürürlüğe giren İklim Kanunu ile Türkiye’de ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve gönüllü karbon piyasalarına ilişkin temel hukuki çerçeve oluşturulmuştur.

---

Karbon Piyasası Nasıl Çalışır?

Karbon piyasasında temel prensip;

“Daha fazla emisyon yapan daha fazla maliyet üstlenir.”

İşleyiş genel olarak şu şekildedir:

• Emisyon üst sınırları belirlenir.
• İşletmelere emisyon tahsisatı verilir.
• Emisyonunu azaltan işletmeler fazla tahsisatını satabilir.
• Emisyon sınırını aşan işletmeler ilave tahsisat satın alır.
• Böylece karbon salımı ekonomik bir maliyet unsuruna dönüşür.

---

Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)

ETS;

sera gazı emisyonları için belirlenen üst sınır kapsamında tahsisatların alınıp satıldığı piyasa mekanizmasıdır.

7552 sayılı İklim Kanunu ETS’yi, net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda çalışan piyasa temelli bir sistem olarak tanımlamaktadır.

---

Gönüllü Karbon Piyasası Nedir?

Gönüllü karbon piyasasında şirketler;

• sürdürülebilirlik hedefleri,
• ESG politikaları,
• kurumsal sosyal sorumluluk,
• karbon nötr olma taahhütleri

kapsamında karbon kredileri satın alabilir.

Türkiye’de gönüllü karbon piyasaları da İklim Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.

---

Karbon Kredisi Nedir?

Karbon kredisi;

belirli miktarda sera gazı emisyonunun azaltıldığını veya atmosferden uzaklaştırıldığını gösteren doğrulanabilir bir çevresel varlıktır.

Karbon kredileri;

• GES projeleri
• RES projeleri
• Biyokütle tesisleri
• Atık yönetimi projeleri
• Ormanlaştırma projeleri
• Karbon yakalama projeleri

gibi faaliyetlerden elde edilebilir.

---

Türkiye’de Karbon Piyasası

Türkiye’de karbon piyasası son yıllarda önemli ölçüde gelişmiştir.

İklim Kanunu ile;

• Emisyon Ticaret Sistemi,
• gönüllü karbon piyasaları,
• denkleştirme mekanizmaları,
• karbon kredileri,
• piyasa gözetimi

yasal güvence altına alınmıştır. Kanun ayrıca İklim Değişikliği Başkanlığına önemli görev ve yetkiler vermektedir.

---

Şirketleri Bekleyen Hukuki Yükümlülükler

Özellikle;

• enerji şirketleri,
• çimento fabrikaları,
• demir-çelik sektörü,
• çimento üreticileri,
• alüminyum üreticileri,
• gübre üreticileri,
• elektrik üretim tesisleri,
• büyük sanayi kuruluşları

karbon piyasası bakımından önemli yükümlülüklerle karşılaşabilecektir.

Bu kapsamda;

• emisyon raporlaması,
• doğrulama süreçleri,
• karbon envanteri,
• iç denetim,
• uyum programları

giderek daha önemli hâle gelmektedir.

---

İhracat Yapan Şirketler Açısından Önemi

Avrupa Birliği’ne ihracat yapan şirketler bakımından karbon yönetimi yalnızca çevresel değil ticari bir zorunluluktur.

Karbon yoğun üretim yapan işletmeler;

• rekabet avantajı kaybı,
• ilave maliyetler,
• tedarik zinciri sorunları,
• sözleşmesel yükümlülükler

ile karşılaşabilir.

---

Karbon Piyasasında Sözleşmeler

Karbon projelerinde sıklıkla aşağıdaki sözleşmeler kullanılmaktadır:

• Karbon kredi satış sözleşmesi
• Emisyon azaltım sözleşmesi
• Doğrulama sözleşmeleri
• Danışmanlık sözleşmeleri
• Proje geliştirme sözleşmeleri
• Karbon sertifikasyonu sözleşmeleri
• Finansman sözleşmeleri
• Ortak girişim sözleşmeleri

---

Hukuki Riskler

Karbon piyasasında en sık karşılaşılan hukuki riskler şunlardır:

• Yanlış emisyon raporlaması
• Doğrulama eksiklikleri
• Karbon kredilerinin geçersizliği
• Mevzuata aykırı bildirimler
• Yanıltıcı sürdürülebilirlik beyanları (greenwashing)
• Sözleşmeye aykırılık
• İdari yaptırımlar
• Uluslararası ticaret uyuşmazlıkları

---

Delil Olarak Kullanılabilecek Belgeler

Uyuşmazlıklarda önem taşıyan belgeler:

• Emisyon raporları
• Karbon envanteri
• Doğrulama raporları
• Karbon kredisi kayıtları
• ETS kayıtları
• Denetim raporları
• Çevresel etki raporları
• Sertifikalar
• Sözleşmeler
• Yazışmalar

---

Şirketler İçin Pratik Öneriler

Karbon piyasasına hazırlık amacıyla şirketlerin;

• karbon ayak izi hesaplaması yaptırması,
• emisyon envanteri oluşturması,
• iç uyum programı hazırlaması,
• ESG politikalarını güncellemesi,
• karbon raporlamasını dijital hâle getirmesi,
• sözleşmelerini gözden geçirmesi,
• karbon projeleri için hukuki danışmanlık alması,
• mevzuat değişikliklerini düzenli takip etmesi

önem taşımaktadır.

---

Karbon Piyasasında Uzman Hukuki Danışmanlığın Önemi

Karbon piyasası; enerji hukuku, çevre hukuku, ticaret hukuku ve uluslararası yatırım hukukunun kesişiminde yer alan yeni ve hızla gelişen bir alandır. Özellikle enerji şirketleri ve ihracatçı işletmeler açısından karbon yükümlülüklerinin doğru yönetilmesi, idari yaptırımların önlenmesi ve yatırım güvenliğinin sağlanması bakımından profesyonel hukuki danışmanlık büyük önem taşımaktadır.

---

2026 Güncel Değerlendirme

2026 yılı itibarıyla Türkiye, İklim Kanunu ile oluşturulan çerçeve doğrultusunda ulusal Emisyon Ticaret Sistemi’ni uygulamaya alma çalışmalarını sürdürmektedir. İklim Değişikliği Başkanlığının yayımladığı resmî belgelerde ETS’nin 2026 yılında devreye alınmasının planlandığı ve karbon kredilendirme ile denkleştirme mekanizmalarına ilişkin ikincil düzenlemelerin geliştirildiği belirtilmektedir. Bu süreçte özellikle enerji sektörü, ağır sanayi ve ihracatçı işletmeler için karbon yönetimi ve hukuki uyum kritik önem taşımaktadır.

---

Resmî Kurumlara Dış Bağlantı Önerileri

• İklim Değişikliği Başkanlığı
• Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)
• Mevzuat Bilgi Sistemi
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• UYAP
• Türkiye Barolar Birliği

Karbon piyasası nedir?

Karbon piyasası, sera gazı emisyonlarının azaltılmasını teşvik etmek amacıyla karbon tahsisatları ve karbon kredilerinin alınıp satıldığı piyasa mekanizmasıdır.

Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) nedir?

ETS, belirlenen emisyon üst sınırı kapsamında tahsisatların alınıp satıldığı piyasa temelli karbon fiyatlandırma sistemidir.

Gönüllü karbon piyasası ile ETS arasındaki fark nedir?

ETS yasal yükümlülüklere dayanırken, gönüllü karbon piyasası şirketlerin isteğe bağlı karbon denkleştirme faaliyetlerine yöneliktir.

Karbon kredisini kimler alabilir?

Mevzuata uygun karbon azaltım projeleri geliştiren veya karbon denkleştirme ihtiyacı bulunan şirketler karbon kredisi kullanabilir.

Türkiye’de karbon piyasasının hukuki temeli nedir?

7552 sayılı İklim Kanunu ve bu Kanun kapsamında çıkarılan veya çıkarılacak ikincil düzenlemelerdir.

Karbon piyasası hangi şirketleri etkiler?

Başta enerji, çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre ve ihracat yapan sanayi işletmeleri olmak üzere birçok sektörü etkiler.

Karbon piyasasına uyulmamasının sonuçları nelerdir?

İlgili mevzuata aykırılık hâlinde idari yaptırımlar, sözleşmesel uyuşmazlıklar ve ticari riskler doğabilir.

Enerji hukuku alanında uzman avukatla çalışmanın avantajı nedir?

Karbon piyasası, enerji mevzuatı ve uluslararası yükümlülüklerin birlikte değerlendirilmesini gerektirdiğinden profesyonel hukuki destek uyum sürecini kolaylaştırır.

---

Uzman Hukuki Destek

Karbon piyasası, Emisyon Ticaret Sistemi, karbon kredileri, enerji yatırımları ve iklim hukuku kaynaklı uyuşmazlıklarda Arb. Av. Fırat Fesih Kaya liderliğindeki FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, Ankara merkezli olarak İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelinde enerji hukuku, karbon piyasası uyum süreçleri ve şirketlere yönelik hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

Hemen Ara: 0312 434 22 22

WhatsApp: 0532 769 22 22

E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr

---

Uyarı

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.