Savunma Alınmadan Yapılan Performans Feshi Geçerli midir? 2026 Güncel Rehber

İşçinin savunması alınmadan düşük performans gerekçesiyle işten çıkarılması geçerli midir? İşe iade, tazminat ve itiraz yolları.

Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin performansı veya verimliliği gerekçe gösterilerek işten çıkarılmasından önce savunmasının alınması gerekir. Savunma alınmadan yapılan performans feshi, özellikle iş güvencesi kapsamındaki işçiler bakımından feshin geçersiz sayılmasına ve işe iadeye karar verilmesine neden olabilir.

Performans Feshinde Savunma Alınması Zorunlu mudur?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesine göre işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle belirsiz süreli iş sözleşmesi feshedilmeden önce işçinin savunması alınmalıdır. İş Kanunu’nun 25/II. maddesindeki haklı nedenle derhâl fesih hâlleri ise saklı tutulmuştur. (csgb.gov.tr)

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel açıklamasında da işçinin savunması alınmadan davranış veya verim gerekçesiyle fesih yapılamayacağı belirtilmektedir. (csgb.gov.tr)

Performans düşüklüğü kural olarak işçinin verimliliğiyle ilgili olduğundan, fesih kararı verilmeden önce savunma alınması gerekir.

Savunma Ne Zaman Alınmalıdır?

Savunma, fesih kararı verilmeden önce alınmalıdır. İşveren önce işten çıkarma kararı verip daha sonra şeklen savunma isterse savunma hakkının amacı gerçekleşmemiş olabilir.

Savunma talebinde şu hususlar açıkça bulunmalıdır:

• Düşük olduğu ileri sürülen performans dönemi
• Beklenen hedefler
• Gerçekleştiği iddia edilen sonuçlar
• Somut hata veya eksiklikler
• Savunmanın verileceği süre
• Savunmanın teslim edileceği kişi veya birim

“Performansınız yetersizdir, savunmanızı verin” şeklindeki soyut bir talep işçinin iddialara etkili şekilde cevap vermesini zorlaştırabilir.

Fesihten Sonra Savunma Alınması Eksikliği Giderir mi?

Kural olarak hayır. Savunmanın amacı, işverenin fesih kararı vermeden önce işçinin açıklamalarını değerlendirmesidir. Fesih bildirildikten sonra alınan savunma, önceden alınmayan savunmanın eksikliğini gidermeyebilir.

Aynı şekilde eski ve farklı bir olay için alınmış savunmanın yeni performans iddiaları bakımından kullanılması da tartışmalıdır. Savunma talebi feshe dayanak yapılacak somut iddialarla ilgili olmalıdır.

İşçi Savunma Vermeyi Reddederse Ne Olur?

İşçiye iddialar açıkça bildirilmiş ve makul bir süre verilmiş olmasına rağmen işçi savunma yapmayı reddederse işveren bu durumu tutanak altına alabilir. İşveren işçiye gerçek bir savunma imkânı verdiğini kanıtladığında, işçinin bu hakkı kullanmaması feshi tek başına geçersiz hâle getirmeyebilir.

İşçinin savunma vermekten tamamen kaçınması yerine şu noktalara cevap vermesi daha güvenlidir:

• Hedeflerin önceden bildirilip bildirilmediği
• Hedeflerin gerçekçi olup olmadığı
• Diğer çalışanlara uygulanan kriterler
• Eğitim ve araç desteğinin sağlanıp sağlanmadığı
• İş yükü ve personel eksikliği
• Teknik arızalar ve işveren kaynaklı gecikmeler
• Önceki başarılı performans kayıtları
• Sağlık veya izin dönemlerinin hesaba katılıp katılmadığı

Savunmanın bir örneği mutlaka saklanmalıdır.

Düşük Performans Fesih İçin Tek Başına Yeterli midir?

Her düşük hedef sonucu geçerli fesih nedeni oluşturmaz. Performans kriterlerinin objektif, önceden bilinebilir, işin niteliğine uygun ve benzer çalışanlara eşit şekilde uygulanmış olması gerekir.

Feshin geçerliliği değerlendirilirken özellikle şu hususlar incelenebilir:

• Performans düşüklüğünün süreklilik gösterip göstermediği
• Hedeflerin ulaşılabilir olup olmadığı
• İşçiye hedeflerin önceden bildirilip bildirilmediği
• Performansın hangi yöntemle ölçüldüğü
• İşçiye eğitim veya gelişim imkânı verilip verilmediği
• Düşüklüğün işveren kaynaklı nedenlerden doğup doğmadığı
• Benzer çalışanların performans sonuçları
• Daha hafif önlemlerin değerlendirilip değerlendirilmediği
• Feshin son çare olup olmadığı

Tek seferlik hedef sapması veya geçici verim düşüklüğü her durumda feshi geçerli hâle getirmez.

Performans Geliştirme Programı Zorunlu mudur?

Her iş ve sektör bakımından kanunda açıkça zorunlu tutulmuş standart bir performans geliştirme programı bulunmamaktadır. Bununla birlikte işçiye eksikliklerini düzeltmesi için makul süre, eğitim ve geri bildirim verilmesi feshin son çare olması ilkesi bakımından önem taşıyabilir.

İşverenin hiçbir uyarı yapmadan, performans hedeflerini açıklamadan ve gelişim fırsatı vermeden doğrudan feshe gitmesi uyuşmazlıkta işveren aleyhine değerlendirilebilir.

Performans Feshi Yazılı Yapılmalı mıdır?

İş güvencesi kapsamındaki fesih bildiriminin yazılı yapılması ve fesih nedeninin açık ve kesin şekilde gösterilmesi gerekir. “Görülen lüzum üzerine” veya yalnızca “performans yetersizliği” şeklindeki genel ifadeler yeterli olmayabilir.

Fesih bildiriminde hangi dönemde, hangi hedeflerin ne ölçüde gerçekleştirilemediği somut olarak açıklanmalıdır. İşveren yargılama sırasında fesih bildiriminde bulunmayan tamamen farklı bir gerekçeye dayanmakta zorlanabilir.

Savunma Alınmadan Çıkarılan İşçi Ne Yapmalıdır?

İşçi şu işlemleri gecikmeden yapmalıdır:

1. Fesih bildiriminin bir örneğini almalıdır.
2. Savunma istenmediğini yazılı olarak kayıt altına almalıdır.
3. Performans değerlendirmelerini ve hedefleri saklamalıdır.
4. Eski başarı, prim ve teşekkür belgelerini toplamalıdır.
5. E-posta ve mesajlarını korumalıdır.
6. SGK işten ayrılış kodunu kontrol etmelidir.
7. İşe iade şartları varsa bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
8. Kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacaklarını hesaplatmalıdır.

Fesih belgesi imzalanacaksa yalnızca teslim alındığı belirtilmeli; “Bütün haklarımı aldım” veya “Feshi kabul ediyorum” anlamına gelen ifadeler incelemeden imzalanmamalıdır.

İşe İade Talep Edilebilir mi?

İşyerinde en az 30 işçi çalışıyorsa, işçinin en az altı aylık kıdemi varsa ve sözleşme belirsiz süreliyse işe iade talebi gündeme gelebilir.

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde zorunlu arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılmalıdır. Bir aylık başvuru süresi İş Kanunu’nda açıkça düzenlenmiştir. (csgb.gov.tr)

Fesih geçersiz bulunur ve işçi süresinde başvurmasına rağmen işe başlatılmazsa dört ila sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ile en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti gündeme gelebilir.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Talep Edilebilir mi?

Performans düşüklüğü çoğunlukla haklı nedenle tazminatsız fesih değil, şartları varsa geçerli nedenle fesih kapsamında değerlendirilir. İşçinin en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı; bildirim süresi kullandırılmamışsa ihbar tazminatı talep edilebilir.

İşveren performans iddiasıyla İş Kanunu’nun 25/II. maddesine dayanmışsa fiilin gerçekten haklı fesih ağırlığında olup olmadığı ayrıca incelenir. Sadece hedeflerin tutmaması kural olarak ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık oluşturmaz.

2026 Güncel Mevzuat ve Uygulama

2026 yılı itibarıyla performans veya verim gerekçeli fesihlerde savunma alınmasına ilişkin temel kural devam etmektedir. Savunmanın fesih öncesinde alınması, iddiaların somutlaştırılması ve işçiye gerçek bir cevap imkânı verilmesi gerekir.

Yargısal değerlendirmede yalnızca savunma eksikliği değil; performans kriterlerinin objektifliği, feshin yazılı ve açık olması, ölçüm dönemi ve işçiye gelişim fırsatı tanınıp tanınmadığı da incelenir.

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere performans feshi uyuşmazlıklarında bir aylık işe iade süresi kaçırılmamalıdır. FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK ve Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından süreç somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Savunma alınmadan yapılan performans feshi kesin olarak geçersiz midir?

İş güvencesi kapsamındaki belirsiz süreli sözleşmelerde savunma eksikliği feshin geçersizliğine neden olabilir. Somut olay ve fesih türü ayrıca değerlendirilir.

2. Sözlü olarak açıklama yapmam savunma sayılır mı?

İşveren sözlü savunma alındığını iddia edebilir; ancak bunun içeriği ve zamanı ispat sorunu yaratabilir. Yazılı savunma daha güvenlidir.

3. İşçi savunma vermek zorunda mıdır?

İşçi savunma vermeye zorlanamaz; fakat cevap vermemek iddiaların açıklamasız kalmasına neden olabilir.

4. Savunma için aynı gün süre verilmesi yeterli midir?

İddiaların kapsamına göre işçiye belgeleri inceleyip cevap verebileceği makul bir süre tanınmalıdır.

5. Performans hedefleri önceden bildirilmemişse fesih geçerli olur mu?

Önceden bilinmeyen veya sonradan belirlenen hedeflere dayanan fesih hukuken tartışmalı hâle gelebilir.

6. Tek aylık düşük performans işten çıkarma nedeni midir?

Her durumda değildir. Performans düşüklüğünün sürekliliği, nedeni ve iş üzerindeki etkisi değerlendirilir.

7. Performans nedeniyle çıkarılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

En az bir yıllık kıdemi varsa ve tazminatı ortadan kaldıran haklı fesih nedeni bulunmuyorsa kıdem tazminatı talep edebilir.

8. İşe iade için süre ne kadardır?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde zorunlu arabulucuya başvurulmalıdır.

9. Fesihten sonra savunma alınması yeterli midir?

Kural olarak hayır. Savunmanın fesih kararı verilmeden önce alınması gerekir.

Müvekkil Odaklı Hukuki Destek

Savunması alınmadan performans gerekçesiyle işten çıkarılan işçinin fesih belgesini ve performans kayıtlarını koruyarak bir aylık başvuru süresini kaçırmaması gerekir. Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Bursa ve Türkiye genelindeki iş hukuku uyuşmazlıkları için FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK ile iletişime geçebilirsiniz.

Hemen Ara: 0312 434 22 22
Telefon ve WhatsApp: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, herhangi bir hak kaybına uğramamak adına kendi özel durumunuz için avukatınıza danışmanızı tavsiye ederiz.