
Evlenme, Ölüm ve Doğum İzinleri İş Kanununda Nasıl Düzenlenmiştir?
10 Nisan 2025
Yıllık İzin Ücretinin Ödenmemesi Durumunda Yapılabilecekler?
10 Nisan 20251. Yıllık Ücretli İzin Hakkının Temel Niteliği
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesi, yıllık ücretli izin hakkını işçinin vazgeçilmez ve devredilemez temel sosyal haklarından biri olarak düzenlemiştir. Bu hak, sadece çalışanın dinlenmesini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği perspektifinden de değerlendirilir. İşverenin bu hakkı kullandırma sorumluluğu, sadece yasal zorunluluk değil, aynı zamanda anayasal bir yükümlülük niteliğindedir. İşverenin, işçinin yıllık izin hakkından feragat ettiğini ileri sürmesi ya da bu hakkı “yoğunluk” gibi gerekçelerle ertelemesi mümkün değildir. Yıllık izin, işçiye sadece tanınan bir hak değil; işverenin aktif olarak kullandırmakla yükümlü olduğu bir yükümlülüktür.
2. İşverenin İzin Kullandırma Zorunluluğu
İşveren, yıllık izni yalnızca işçinin talebi halinde değil, aynı zamanda süresi dolan işçilere proaktif biçimde kullandırmakla da sorumludur. Yargıtay kararları da bu yöndedir; yıllık izin kullandırılmayan durumlarda işçi işten ayrılırken izin alacaklarını talep edebilir. Bu nedenle işverenin, yıllık izin planlamasını zamanında yapması ve çalışanlara izin hakkını kullandırması zorunludur. Uygulamada sıkça karşılaşılan, “çalışan istemedi, ben de kullandırmadım” savunması hukuken geçerli kabul edilmemektedir. Bu hakkın işçiye hatırlatılması, zamanı geldiğinde yazılı bildirimle izne çıkarılması, işverenin yıllık izin yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösterecek en önemli uygulamadır.
3. İzin Planlamasında İşverenin Organize Etme Yetkisi
Her ne kadar yıllık izin hakkı işçiye ait bir hak olsa da, bu hakkın ne zaman kullanılacağına ilişkin planlama işverenin yönetim hakkı çerçevesinde değerlendirilir. İşveren, işin devamlılığını göz önünde bulundurarak çalışanlara yıllık izin çizelgesi sunabilir. Ancak bu takvimin makul süre öncesinden ilan edilmesi ve işçilerin kişisel durumları dikkate alınarak yapılması gerekir. İşçinin izne çıkmak istediği tarihin tamamen reddedilmesi ya da izin taleplerinin sürekli ötelenmesi, keyfi uygulamalar olarak değerlendirilebilir. Yıllık izin planlaması yapılırken işverenin hem işin sürekliliğini hem de çalışanların sosyal ihtiyaçlarını dengelemesi yasal ve etik sorumluluğudur.
4. Yıllık İzin Kayıtlarının Tutulması Zorunluluğu
İşveren, yıllık izinlerin doğru şekilde kullanıldığını belgelemekle yükümlüdür. Bu amaçla işyerlerinde yıllık izin kayıt belgesi düzenlenmeli ve işçi izne çıkarken bu belgeyi imzalamalıdır. Bu kayıtlar, SGK ve Çalışma Bakanlığı müfettişleri tarafından yapılacak denetimlerde istenebilir. Aynı zamanda işten ayrılan işçilerle yaşanabilecek olası uyuşmazlıklarda da delil niteliği taşır. Eğer işveren, işçinin yıllık izin kullandığını ispat edemezse, işçi bu izinleri hiç kullanmamış sayılarak, işveren izin ücreti ödeme yükümlülüğü altına girer. Bu nedenle yıllık izin uygulamasının sözlü değil, yazılı olarak yürütülmesi ve kayıtların en az 5 yıl boyunca saklanması gereklidir.
5. Ücretli İzin Süresince Ücretin Ödenmesi
Yıllık izin süresince işçiye çalışmadığı halde ücretinin tam olarak ödenmesi zorunludur. Bu ödeme, işçinin normal çalışma ücretine ek olarak varsa sürekli ödenen prim ve yan hakları da kapsar. Ayrıca İş Kanunu’nun 57. maddesine göre, işveren işçiye izin süresine ilişkin ücretini izne çıkmadan önce peşin olarak ödemelidir. Uygulamada bazı işverenler, izne çıkan işçiye maaşını daha sonra ödemektedir; bu ise açıkça yasa ihlalidir. İzin süresi boyunca işçinin SGK primi tam yatırılır ve maaş bordrosu düzenlenir. İzinli işçiye geçici ya da uzaktan iş verilmesi, “izin hakkını fiilen ortadan kaldırmak” anlamına gelir ve bu da işvereni tazminat yükümlülüğü altına sokabilir.
6. Kullanılmayan İzinlerin Ücret Olarak Ödenmesi
Yıllık izin hakkı, iş ilişkisi devam ettiği sürece ücrete çevrilemez. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan tüm izinler ücret olarak ödenmek zorundadır. İşverenin bu ödeme yükümlülüğü, iş sözleşmesinin ister işçi ister işveren tarafından feshedilmiş olmasına bakılmaksızın geçerlidir. Ödenecek izin ücretinin hesaplanmasında, işçinin işten ayrıldığı tarihteki brüt ücreti esas alınır. Bu ücret yalnızca çıplak maaşı değil, varsa prim ve sosyal yardımları da içermelidir. İşverenin bu ödemeyi yapmaması halinde işçi alacak davası açabilir ve bu alacak yasal faiziyle birlikte tahsil edilir.
7. Yıllık İznin Parça Parça Kullanımı ve İşverenin Rolü
Yıllık izin süreleri kural olarak bir bütün halinde kullandırılır. Ancak tarafların anlaşması hâlinde izin süresi 10 günden az olmamak kaydıyla bölünebilir. Geriye kalan günler, yıl içinde birden fazla defa kullanılabilir. Bu noktada işverenin, çalışanların bu hakkı nasıl kullanacağını belirlerken eşitlik ve objektiflik ilkelerine dikkat etmesi gerekir. Bazı işverenler, yıllık izinleri “her ay 1 gün” gibi uygulamalarla bölmeye çalışmakta; bu ise İş Kanunu’na açıkça aykırıdır. İşçinin iznini parça parça kullanmak istemesi halinde, işverenin bu isteği değerlendirmesi gerekir; ancak zorunlu hâllerde reddetme hakkı da bulunmaktadır. Buradaki denge, yazılı izin talepleri ve işin gereklilikleri doğrultusunda kurulmalıdır.
8. Tatil Günlerinin İzin Süresine Dahil Edilmemesi
İşveren, işçinin yıllık iznini planlarken bu sürenin içine denk gelen ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerini izin süresinden sayamaz. Örneğin 14 günlük izne çıkan işçinin izni süresine denk gelen bir resmi tatil varsa, bu gün yıllık izinden düşülmez. Bu konuda işverenin hassas davranması gerekir; çünkü eksik izin kullandırmak, ileride hem ücret taleplerine hem de dava açılmasına sebep olabilir. SGK ve Bakanlık denetimlerinde bu tür hatalı uygulamalar, işveren hakkında idari para cezası ile sonuçlanabilir. Bu nedenle yıllık izin çizelgesi hazırlanırken takvim detaylı şekilde incelenmeli ve resmi tatiller dışarıda tutulmalıdır.
9. İzin Süresince İşçiye İş Yükü Yüklenmemesi
Yıllık izne çıkan işçinin, bu süre zarfında tam anlamıyla dinlenmesi ve çalışmaması gerekir. İşverenin “e-postalara bak”, “uzaktan destek ol”, “telefonu açık tut” gibi beklentileri, işçinin izin hakkını fiilen ortadan kaldırır. Bu durum hem İş Kanunu’na aykırıdır hem de işçinin tazminat talep etmesine neden olabilir. Yargıtay içtihatlarında da izin süresi boyunca işçiye dolaylı yollarla iş verilmesi, izin hakkının ihlali olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla işverenin bu süreçte işçiye hiçbir iş yükü yüklememesi, sağlıklı bir iş ilişkisi ve hukuka uygunluk açısından önemlidir.
10. İzin Haklarının Denetlenmesi ve Resmi Başvuru Yolları
Yıllık izin uygulamaları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından denetlenir. İşçiler, haklarının ihlal edildiğini düşünüyorsa ALO 170 hattı üzerinden veya yazılı olarak Bakanlığa başvurarak denetim talebinde bulunabilir. Ayrıca, yıllık izin hakkının kullandırılmaması, eksik ödenmesi veya belgeyle ispatlanamaması durumlarında iş mahkemelerinde dava açılması mümkündür. İşverenin bu gibi davalarda aleyhine karar çıkması durumunda yıllık izin ücreti, faizi ve yargılama giderleri ile sorumluluğu artar. Aşağıda bu süreçlerde başvurulabilecek resmi kurumların bağlantıları yer almaktadır:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: https://www.csgb.gov.tr
- ALO 170 İletişim Merkezi: https://www.alo170.gov.tr
- SGK Resmi Sitesi: https://www.sgk.gov.tr
- Adalet Bakanlığı Mevzuat Portalı: https://mevzuat.adalet.gov.tr
Daha detaylı bilgi almak ve hukuki destek almak için FFK Partner Hukuk olarak sizlere profesyonel destek sağlıyoruz!




