Distribütörlük Sözleşmesinde Denkleştirme Tazminatı Talep Edilebilir mi? 2026 Güncel Rehber

Distribütörlük sözleşmesi sona erdiğinde distribütör denkleştirme tazminatı talep edebilir mi? Tek satıcılık, müşteri portföyü, TTK m.122, hakkaniyet, sözleşmenin feshi, tazminat hesabı ve dava şartlarını 2026 güncel düzenlemeleri kapsamında açıklıyoruz.

Distribütörlük sözleşmelerinde en önemli uyuşmazlıklardan biri, uzun yıllar boyunca bir markanın pazarını oluşturan, müşteri çevresini geliştiren ve satış ağını kuran distribütörün sözleşme sona erdikten sonra denkleştirme tazminatı talep edip edemeyeceğidir.

Distribütör, yıllarca kendi kaynaklarını kullanarak markanın Türkiye pazarındaki satışlarını artırmış, yeni müşteriler kazandırmış ve dağıtım organizasyonu oluşturmuş olabilir. Sözleşme sona erdiğinde ise üretici veya sağlayıcı bu müşteri portföyünden yararlanmaya devam edebilir.

Böyle bir durumda distribütörün oluşturduğu ekonomik değerin karşılıksız olarak sağlayıcıya bırakılması denkleştirme talebini gündeme getirebilir.

Ancak her distribütörlük sözleşmesinin sona ermesi otomatik olarak denkleştirme tazminatı hakkı doğurmaz.

Distribütörlük Sözleşmesinde Denkleştirme Tazminatı Nedir?

Denkleştirme tazminatının temelinde, sözleşme sona erdikten sonra taraflardan birinin diğer tarafın oluşturduğu müşteri çevresinden önemli ekonomik yarar sağlamaya devam etmesi düşüncesi bulunmaktadır.

Distribütör yıllarca faaliyet göstererek sağlayıcıya yeni müşteriler kazandırmış olabilir. Sözleşme bittikten sonra sağlayıcı aynı müşterilere doğrudan satış yapmaya veya yeni distribütörü aracılığıyla satışlarını sürdürmeye başlayabilir.

Bu durumda eski distribütör artık bu müşterilerden gelir elde edemediği hâlde sağlayıcı oluşturulan müşteri çevresinin ekonomik değerinden yararlanmaya devam eder.

Denkleştirme talebi bu ekonomik dengesizliğin belirli şartlarda giderilmesini amaçlar.

TTK m.122 Distribütörlere de Uygulanabilir mi?

Türk Ticaret Kanunu m.122 doğrudan acentelik ilişkilerindeki denkleştirme istemini düzenlemektedir.

Ancak düzenlemenin son fıkrası, hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ve benzeri diğer sürekli borç ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de denkleştirme isteminin ileri sürülebilmesine imkân tanımaktadır.

Bu nedenle distribütörlük ilişkisinin hukuki ve ekonomik özellikleri önemlidir.

Sözleşmenin başlığında yalnızca “Distribütörlük Sözleşmesi” yazması tek başına yeterli değildir. Tarafların fiilen nasıl çalıştıkları, distribütörün müşteri çevresini kimin adına ve hangi ekonomik yapı içerisinde oluşturduğu ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

Her Distribütör Denkleştirme Tazminatı İsteyebilir mi?

Hayır.

Distribütörlük sözleşmesinin sona ermiş olması tek başına denkleştirme talebi için yeterli değildir.

Distribütörün sağlayıcıya yeni müşteriler kazandırması veya mevcut müşteri ilişkilerini önemli ölçüde geliştirmesi, sağlayıcının sözleşme sona erdikten sonra bu müşteri çevresinden önemli menfaat sağlamaya devam etmesi ve distribütörün sözleşmenin sona ermesi nedeniyle bu müşterilerden elde edeceği ekonomik avantajı kaybetmesi gibi hususlar önem taşır.

Bunların yanında tazminat ödenmesinin hakkaniyete uygun olması gerekir.

Distribütörün Yeni Müşteri Kazandırması Neden Önemlidir?

Denkleştirme talebinin temel noktalarından biri müşteri çevresinin geliştirilmesidir.

Örneğin yabancı bir üretici Türkiye’de daha önce çok sınırlı satış yaparken distribütör Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere geniş bir bayi ve müşteri ağı oluşturmuş olabilir.

Distribütörün faaliyetleri sonucunda marka önemli bir müşteri portföyüne ulaşmışsa ve üretici sözleşme bittikten sonra bu müşterilere satış yapmaya devam ediyorsa denkleştirme talebi bakımından önemli bir unsur ortaya çıkabilir.

Ancak müşterilerin zaten sağlayıcının mevcut müşterileri olması durumunda değerlendirme farklılaşabilir.

Mevcut Müşterilerle Satışların Artırılması Yeterli Olabilir mi?

Her olayda yalnızca tamamen yeni müşterilerin bulunması aranmaz. Mevcut müşteri ilişkilerinin ekonomik açıdan önemli ölçüde geliştirilmesi de değerlendirmeye konu olabilir.

Örneğin distribütör göreve başladığında bir müşteriye yıllık çok düşük miktarda satış yapılırken distribütörün çalışmaları sonucunda bu müşteri markanın en büyük alıcılarından biri hâline gelmiş olabilir.

Burada müşteri ilişkisinin ne ölçüde geliştirildiği ve sağlayıcının bu gelişmeden sözleşme sonrasında yararlanmaya devam edip etmediği incelenir.

Sağlayıcının Müşteri Çevresinden Yararlanmaya Devam Etmesi Şart mı?

Denkleştirme talebinin en önemli unsurlarından biri budur.

Distribütörün oluşturduğu müşteri portföyünün sözleşme bittikten sonra sağlayıcı açısından ekonomik değer taşımaya devam etmesi gerekir.

Sağlayıcı eski distribütörün müşterilerine doğrudan satış yapmaya başlayabilir veya bu müşterileri yeni distribütöre aktarabilir.

Her iki durumda da eski distribütörün oluşturduğu müşteri çevresinden yararlanılmaya devam edilip edilmediği araştırılabilir.

Yeni Distribütör Aynı Müşterilerle Çalışmaya Devam Ederse Tazminat İstenebilir mi?

Şartların oluşması hâlinde bu durum denkleştirme talebini destekleyebilir.

Örneğin A Distribütörü on yıl boyunca bir markanın Türkiye dağıtımını yapmış ve önemli bir müşteri portföyü oluşturmuş olsun. Üretici sözleşmeyi sona erdirdikten sonra B Distribütörü ile anlaşır ve A’nın oluşturduğu müşteriler B üzerinden aynı markayı satın almaya devam eder.

Bu durumda sağlayıcının eski distribütör tarafından oluşturulan müşteri çevresinden ekonomik fayda sağlamayı sürdürüp sürdürmediği incelenebilir.

Distribütör Müşteri Portföyünü Sağlayıcıya Aktarmamışsa Ne Olur?

Bu konu özellikle distribütörlük sözleşmelerinde önemlidir.

Distribütör bağımsız tacir olarak ürünleri kendi adına satınıp kendi müşterilerine yeniden satıyor olabilir. Sağlayıcının müşteriler hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmadığı bazı dağıtım modelleri de bulunabilir.

Denkleştirme talebinde sağlayıcının oluşturulan müşteri çevresinden sözleşme sonrasında gerçekten yararlanabilecek durumda olup olmadığı önemlidir.

Dolayısıyla müşteri verilerinin ve ticari ilişkilerin sağlayıcı tarafından kullanılabilirliği somut olayda araştırılmalıdır.

Tek Satıcılık Sözleşmelerinde Denkleştirme Talep Edilebilir mi?

Evet, şartları varsa mümkündür.

TTK m.122’de tek satıcılık ve benzeri sürekli borç ilişkilerinin sona ermesi bakımından açık bir düzenleme bulunmaktadır.

Ancak tek satıcının yalnızca ürün satın alıp yeniden satması yeterli görülmemelidir. İlişkinin yapısı, müşteri çevresinin oluşturulması, sağlayıcının bu çevreden yararlanmaya devam etmesi ve hakkaniyet koşulları birlikte değerlendirilir.

Münhasır Distribütör Olmak Tazminat Hakkını Güçlendirir mi?

Münhasırlık önemli bir değerlendirme unsuru olabilir ancak tek başına tazminat hakkı doğurmaz.

Distribütöre belirli bir bölge veya Türkiye’nin tamamı için münhasır satış hakkı verilmiş olabilir. Distribütör de bu bölgede markanın satış organizasyonunu oluşturmuş olabilir.

Bu yapı müşteri çevresinin distribütör tarafından geliştirildiğinin gösterilmesinde önem taşıyabilir.

Ancak yine de diğer denkleştirme şartlarının bulunması gerekir.

Münhasır Olmayan Distribütör Denkleştirme İsteyebilir mi?

Sırf sözleşmenin münhasır olmaması nedeniyle denkleştirme talebinin otomatik olarak reddedileceği söylenemez.

Asıl değerlendirme taraflar arasındaki ilişkinin gerçek ekonomik niteliğine göre yapılmalıdır.

Distribütörün sağlayıcıya kalıcı müşteri çevresi kazandırıp kazandırmadığı ve sağlayıcının bu çevreden sözleşme sonrasında önemli menfaat elde edip etmediği önem taşır.

Distribütörlük Sözleşmesinin Süresi Dolarsa Denkleştirme İstenebilir mi?

Belirli süreli sözleşmenin süresinin sona ermesi de sürekli borç ilişkisinin sona ermesine yol açabilir.

Ancak sürenin sona ermesi tek başına tazminat hakkı oluşturmaz.

Müşteri portföyü, sağlayıcının devam eden menfaati, distribütörün kaybettiği ekonomik avantaj ve hakkaniyet şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Sağlayıcı Sözleşmeyi Feshederse Distribütör Tazminat İsteyebilir mi?

Fesih nedeni son derece önemlidir.

Sağlayıcı distribütörün kusuru bulunmaksızın sözleşmeyi sona erdirmiş olabilir. Bu durumda diğer şartların da bulunması hâlinde denkleştirme talebi gündeme gelebilir.

Buna karşılık distribütörün sözleşmeye ağır aykırılığı nedeniyle sağlayıcının haklı nedenle sözleşmeyi feshetmesi durumunda denkleştirme talebinin şartları farklı değerlendirilir.

Bu nedenle yalnızca “sözleşmeyi hangi taraf feshetti?” sorusu değil, neden feshettiği de incelenmelidir.

Distribütör Sözleşmeyi Kendisi Feshederse Denkleştirme İsteyebilir mi?

Distribütörün kendi iradesiyle sözleşmeyi sona erdirmesi denkleştirme talebi açısından önemli sonuç doğurabilir.

Ancak fesih sağlayıcıya yüklenebilecek bir nedenden kaynaklanıyorsa veya somut olayda kanunda öngörülen istisnai durumlar mevcutsa değerlendirme farklılaşabilir.

Bu nedenle distribütörün fesih bildirimindeki gerekçeler özellikle önemlidir.

Distribütörün Ağır Sözleşme İhlali Varsa Ne Olur?

Distribütörün kusurlu davranışı nedeniyle sözleşmenin haklı sebeple sona erdirilmesi denkleştirme talebini ciddi biçimde etkileyebilir.

Örneğin distribütör sürekli ödeme yükümlülüklerini ihlal ediyor, rekabet yasağına aykırı davranıyor veya sağlayıcı açısından sözleşmenin devamını çekilmez hâle getiren ağır ihlaller gerçekleştiriyorsa sona ermenin nedeni ayrıca değerlendirilmelidir.

Her sözleşme ihlali otomatik olarak denkleştirme hakkını ortadan kaldırmaz; ihlalin niteliği ve sona erme üzerindeki etkisi önemlidir.

Satış Hedeflerinin Tutmaması Denkleştirme Hakkını Ortadan Kaldırır mı?

Her zaman değil.

Distribütörlük sözleşmelerinde yıllık veya dönemsel satış hedefleri bulunabilir.

Distribütörün hedefi tutturamaması sözleşmenin feshi açısından önem taşıyabilir ancak bunun denkleştirme hakkına etkisi sözleşme hükümleri, hedefin niteliği, piyasa koşulları ve fesih gerekçesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Sağlayıcının Türkiye Pazarından Tamamen Çekilmesi Durumunda Ne Olur?

Sağlayıcı Türkiye pazarından tamamen çıkmış ve eski müşteri çevresinden artık hiçbir ekonomik menfaat elde etmiyorsa denkleştirme talebinin temel şartlarından biri bakımından önemli sorun ortaya çıkabilir.

Çünkü denkleştirmenin temelinde sağlayıcının distribütörün oluşturduğu müşteri çevresinden sözleşme sonrasında yararlanmaya devam etmesi bulunmaktadır.

Buna karşılık marka başka bir şirket veya yeni distribütör aracılığıyla aynı müşterilere satış yapmayı sürdürüyor olabilir. Bu durumda değerlendirme farklıdır.

Markanın Başka Bir Şirkete Satılması Durumunda Ne Olur?

Marka, işletme veya dağıtım organizasyonu başka bir şirkete devredilmiş olabilir.

Bu durumda eski distribütörün oluşturduğu müşteri çevresinin ekonomik değerinin yeni yapı içerisinde kullanılmaya devam edip etmediği incelenmelidir.

Devir işleminin yapısı ve sözleşmenin tarafları tazminat talebinin kime yöneltileceğinin belirlenmesi açısından da önemlidir.

Distribütörlük Sözleşmesinde “Denkleştirme Talep Edilemez” Yazıyorsa Ne Olur?

TTK m.122 kapsamında denkleştirme isteminden önceden vazgeçilemeyeceğine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Bu nedenle sözleşmenin başlangıcında veya devamı sırasında distribütörün gelecekte doğabilecek denkleştirme talebinden peşinen vazgeçtiğini belirten hükümlerin geçerliliği ayrıca incelenmelidir.

Sözleşmede böyle bir hükmün bulunması, distribütörün hiçbir koşulda talepte bulunamayacağı sonucunu otomatik olarak doğurmaz.

Yabancı Hukuk Seçilmişse Ne Olur?

Uluslararası distribütörlük sözleşmelerinde taraflar Alman, İsviçre, İngiliz veya başka bir ülke hukukunu seçmiş olabilir.

Bu durumda uygulanacak hukuk meselesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Tarafların hukuk seçimi, sözleşmenin Türkiye ile bağlantısı, milletlerarası özel hukuk kuralları ve uyuşmazlığın niteliği birlikte ele alınmalıdır.

Bu nedenle yabancı üreticiyle yapılan distribütörlük sözleşmesinde doğrudan Türk hukukundaki sonucu varsaymak doğru olmayabilir.

Tahkim Şartı Varsa Türk Mahkemesinde Dava Açılabilir mi?

Distribütörlük sözleşmelerinde tahkim şartlarına sık rastlanmaktadır.

Özellikle uluslararası markalar sözleşmelerinde İstanbul, Paris, Londra, Cenevre veya başka bir yerde tahkim öngörebilir.

Geçerli bir tahkim anlaşmasının bulunması hâlinde uyuşmazlığın hangi merci önünde çözüleceği buna göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle denkleştirme talebi ileri sürülmeden önce sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm maddesi mutlaka incelenmelidir.

Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

Tahkim anlaşması bulunmayan uyuşmazlıklarda görev ve yetki kuralları somut sözleşmeye göre belirlenir.

Distribütörlük ilişkisinin ticari niteliği nedeniyle uyuşmazlığın ticaret hukuku boyutu bulunmaktadır.

Ancak tarafların yetki sözleşmesi yapıp yapmadığı ve uluslararası unsur bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Dava Açmadan Önce Arabuluculuk Gerekir mi?

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk hükümleri gündeme gelebilir.

Denkleştirme talebi para alacağı niteliğinde ileri sürüldüğünde dava açılmadan önce uygulanması gereken usul adımları kontrol edilmelidir.

Denkleştirme Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Denkleştirme tazminatının hesabı basit şekilde:

“Son yıl cirosunun belirli yüzdesi”

olarak yapılamaz.

Öncelikle distribütörün oluşturduğu veya önemli ölçüde geliştirdiği müşteri çevresi belirlenir. Sağlayıcının bu müşterilerden sözleşme sonrasında elde edeceği ekonomik avantaj ve distribütörün kaybettiği kazanç imkânı değerlendirilir.

Daha sonra hakkaniyet değerlendirmesi yapılır.

Son olarak kanundaki üst sınır dikkate alınır.

Ciro Üzerinden mi Kâr Üzerinden mi Hesaplama Yapılır?

Bu konu somut olayda ekonomik inceleme gerektirir.

Distribütörün satış cirosu tek başına onun elde ettiği gerçek ekonomik kazancı göstermeyebilir.

Örneğin yıllık 100 milyon TL satış yapan distribütörün marjı %5 olabilir. Başka bir distribütörün cirosu daha düşük olmasına rağmen marjı çok daha yüksek olabilir.

Bu nedenle denkleştirme hesabında sözleşmenin ekonomik modeli ve distribütörün kaybettiği menfaat dikkate alınmalıdır.

Denkleştirme Tazminatının Üst Sınırı Var mı?

Evet.

TTK m.122 denkleştirme istemi bakımından bir üst sınır öngörmektedir.

Bu üst sınır, son beş yıllık faaliyet sonucunda elde edilen ücret ve diğer karşılıkların ortalaması üzerinden belirlenen yıllık karşılık esasına bağlanmıştır. Sözleşme ilişkisi beş yıldan kısa sürmüşse faaliyetin devam ettiği süre içindeki ortalama esas alınır.

Distribütörlük ilişkilerinde bu sınırın somut ekonomik modele nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Önemli nokta şudur: Üst sınır, otomatik olarak ödenecek tazminat miktarı değildir.

Önce gerçek denkleştirme miktarı belirlenir, ardından kanuni üst sınır kontrol edilir.

Beş Yıllık Ortalama Nasıl Hesaplanır?

Sözleşme beş yıldan uzun sürmüşse kanunda belirtilen dönem dikkate alınır.

Ancak distribütörlük ilişkilerinde hangi gelir kalemlerinin hesaba esas alınacağı konusunda sözleşmenin ekonomik yapısı önemlidir.

Distribütör acente gibi komisyon almıyor, ürünü satın alıp üzerine marj koyarak satıyor olabilir.

Bu nedenle acentelik hükmünün distribütörlük ilişkisine uygulanmasında mekanik hesaplamadan kaçınılmalıdır.

Distribütörün Reklam Harcamaları Ayrıca İstenebilir mi?

Reklam ve pazarlama harcamaları denkleştirme tazminatıyla aynı hukuki talep değildir.

Distribütörün sözleşmenin sona ermesi nedeniyle başka zararları ortaya çıkmış olabilir.

Örneğin sağlayıcının sözleşmeye aykırı feshi nedeniyle henüz amorti edilmemiş yatırımlar, stoklar veya belirli masraflar bakımından başka tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Bunların denkleştirme talebinden ayrı hukuki temelleri bulunabilir.

Distribütörün Elinde Kalan Stoklar Ne Olur?

Sözleşmenin sona ermesi sırasında distribütörün önemli miktarda ürünü elinde kalmış olabilir.

Stokların sağlayıcı tarafından geri alınmasına ilişkin sözleşme hükmü bulunup bulunmadığı öncelikle incelenmelidir.

Stok sorunu ile denkleştirme tazminatı aynı değildir.

Distribütör bazı durumlarda hem denkleştirme talebini hem de stoklara ilişkin sözleşmesel taleplerini ayrı ayrı ileri sürebilir.

Yapılan Yatırımlar İçin Tazminat İstenebilir mi?

Distribütör depo, showroom, personel, araç filosu, teknik servis veya satış organizasyonu için ciddi yatırımlar yapmış olabilir.

Sözleşmenin beklenmedik şekilde sona erdirilmesi sonucunda bu yatırımların bir kısmı ekonomik değerini kaybedebilir.

Bu zararların hangi hukuki temelde talep edilebileceği sözleşmenin sona erme biçimine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Bunlar otomatik olarak denkleştirme tazminatının içine dahil edilmemelidir.

Denkleştirme ile Haksız Fesih Tazminatı Aynı Anda İstenebilir mi?

Bunlar farklı hukuki taleplerdir.

Denkleştirme, esas olarak oluşturulan müşteri çevresinin sözleşme sonrasındaki ekonomik değerine ilişkindir.

Haksız fesih nedeniyle zarar ise sözleşmenin hukuka aykırı şekilde sona erdirilmesinden kaynaklanan zararlara dayanabilir.

Şartları oluşmuşsa farklı taleplerin birlikte ileri sürülmesi mümkün olabilir; ancak aynı zararın iki kez tazmin edilmemesi gerekir.

Müşteri Listesi Denkleştirme Davasında Önemli midir?

Son derece önemlidir.

Distribütörün hangi müşterileri ilişkiye kazandırdığını ortaya koyabilmesi gerekir.

Sadece:

“Ben bu markayı Türkiye’de büyüttüm.”

demek çoğu zaman yeterli değildir.

Hangi müşterilerin distribütörlük döneminde kazanıldığı, satışların nasıl geliştiği ve sözleşme bittikten sonra bu müşterilerin sağlayıcıyla çalışmaya devam edip etmediği mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.

Hangi Belgeler Delil Olarak Kullanılabilir?

Distribütörlük sözleşmesi ve eklerinin yanı sıra geçmiş satış kayıtları, faturalar, müşteri listeleri, siparişler, satış raporları, yazışmalar, bayi kayıtları, kampanya belgeleri, CRM verileri, yıllık satış tabloları ve sözleşme sonrasındaki müşteri hareketleri önem taşıyabilir.

Denkleştirme talebinde yalnızca sözleşmenin değil, yıllar boyunca gerçekleşen ticari ilişkinin de ispatlanması gerekir.

Sağlayıcı Müşteri Listesini Vermiyorsa Ne Yapılabilir?

Distribütör sözleşme sona erdikten sonra müşterilerin sağlayıcıyla çalışmaya devam ettiğini biliyor ancak satış miktarlarını bilmiyor olabilir.

Uyuşmazlık yargıya taşındığında tarafların ticari kayıtları, faturalar ve diğer deliller uyuşmazlığın ispatı bakımından gündeme gelebilir.

Ancak belirsiz şekilde karşı tarafın bütün ticari kayıtlarının incelenmesini istemek yerine hangi müşteriler ve hangi dönem bakımından inceleme yapılmasının gerektiği somutlaştırılmalıdır.

Bilirkişi İncelemesi Yapılabilir mi?

Denkleştirme tazminatının hesaplanması ekonomik ve mali değerlendirme gerektirebildiğinden bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.

Bilirkişinin yalnızca toplam ciroyu alıp sabit bir oran uygulaması yerine sözleşmenin ekonomik modelini, müşteri portföyünü ve kanuni kriterleri dikkate alan hesaplama yapması önemlidir.

Hukuki nitelendirme ise mahkemeye aittir.

Denkleştirme Talebi İçin Süre Var mı?

Evet ve bu süre son derece önemlidir.

TTK m.122 kapsamında denkleştirme isteminin, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmesi gerekir.

Bu nedenle distribütörün:

“Önce birkaç yıl bekleyelim, sonra tazminat davası açarız.”

şeklinde hareket etmesi ciddi hak kaybına yol açabilir.

Sözleşmenin hangi tarihte ve hangi hukuki işlemle sona erdiği mümkün olduğunca erken belirlenmelidir.

Bir Yıllık Süre İçinde Dava Açılması Şart mı?

Kanundaki ifade istemin sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmesine ilişkindir.

Bu nedenle talebin hangi yöntemle ve ne zaman ileri sürüldüğünün ispatı önemlidir.

Bunun yanında dava zamanaşımı ve dava şartı arabuluculuk gibi diğer usul meseleleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Sürelerin korunması bakımından sözleşmenin sona ermesinden hemen sonra hukuki işlem yapılması daha güvenlidir.

Distribütörlük Sözleşmesinde Denkleştirme Tazminatı Talep Edilebilir mi?

Evet. Distribütörlük, tek satıcılık veya benzeri sürekli ticari ilişkiler sona erdiğinde somut ilişkinin özelliklerine göre denkleştirme tazminatı talep edilmesi mümkün olabilir. Ancak sözleşmenin sona ermesi tek başına tazminat hakkı doğurmaz.

Distribütörün oluşturduğu veya önemli ölçüde geliştirdiği müşteri çevresi, sağlayıcının bu müşterilerden sözleşme sonrasında önemli ekonomik menfaat elde etmeye devam edip etmediği, distribütörün kaybettiği ekonomik avantaj, sözleşmenin neden sona erdiği ve hakkaniyet koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle uzun yıllar boyunca Türkiye pazarını oluşturan distribütörlerin yalnızca son yıl cirosuna bakarak tazminat hesabı yapması doğru değildir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, distribütörlük sözleşmesinin sona ermesi üzerine yapılacak incelemede sözleşme metni kadar müşteri portföyünün nasıl oluşturulduğunun, sağlayıcının bu portföyden sözleşme sonrasında nasıl yararlandığının ve distribütörün kaybettiği ekonomik menfaatin somut verilerle ortaya konulmasının önemli olduğunu vurgulamaktadır.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK ile Distribütörlük Uyuşmazlıkları

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa başta olmak üzere Türkiye genelinde distribütörlük, tek satıcılık ve bayilik ilişkilerinin sona ermesi önemli ticari uyuşmazlıklara neden olabilmektedir. Özellikle yabancı üreticiler ile Türkiye’deki distribütörler arasındaki uzun süreli sözleşmelerde müşteri portföyünün ekonomik değeri ve sözleşme sonrası kullanımı yüksek tutarlı denkleştirme taleplerinin ortaya çıkmasına yol açabilir.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, distribütörlük sözleşmelerinin feshi, denkleştirme tazminatı, tek satıcılık uyuşmazlıkları, müşteri portföyünün değerlendirilmesi, haksız fesih zararları ve uluslararası ticari sözleşmeler konusunda hukuki destek sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Distribütör denkleştirme tazminatı isteyebilir mi?
Evet. Distribütörlük ilişkisinin özellikleri TTK m.122 kapsamındaki şartları karşılıyorsa ve hakkaniyet gerektiriyorsa denkleştirme talebi gündeme gelebilir.

2. Sözleşmenin sona ermesi tek başına tazminat için yeterli midir?
Hayır. Müşteri çevresinin oluşturulması veya önemli ölçüde geliştirilmesi ve sağlayıcının bundan sözleşme sonrasında önemli menfaat elde etmeye devam etmesi gibi şartlar değerlendirilmelidir.

3. Münhasır distribütör olmak zorunlu mudur?
Münhasırlık önemli olabilir ancak tek başına belirleyici değildir. Fiili ticari ilişkinin yapısı esas alınmalıdır.

4. Sağlayıcı sözleşmeyi feshederse mutlaka tazminat öder mi?
Hayır. Fesih nedeni ve diğer denkleştirme şartları birlikte değerlendirilir.

5. Distribütör sözleşmeyi kendisi feshederse denkleştirme isteyebilir mi?
Kural ve istisnalar fesih sebebine göre değerlendirilmelidir. Özellikle sağlayıcıya yüklenebilecek bir neden bulunup bulunmadığı önemlidir.

6. Denkleştirme tazminatı son yıl cirosunun yüzde kaçı olarak hesaplanır?
Kanunda bu şekilde sabit bir yüzde bulunmamaktadır. Müşteri portföyü, kaybedilen ekonomik menfaat, sağlayıcının devam eden avantajı ve hakkaniyet kriterleri dikkate alınır.

7. Sözleşmede denkleştirme istenemeyeceği yazıyorsa hak tamamen kaybedilir mi?
TTK m.122’de istemden önceden vazgeçilemeyeceği düzenlendiğinden sözleşmedeki böyle bir hükmün geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir.

8. Denkleştirme talebi için süre nedir?
İstem sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir.

9. Distribütör elinde kalan stoklar için ayrıca talepte bulunabilir mi?
Sözleşme ve sona ermenin koşullarına göre stokların geri alınması veya stok zararlarına ilişkin ayrı talepler gündeme gelebilir.

10. Haksız fesih tazminatı ile denkleştirme aynı şey midir?
Hayır. Hukuki dayanakları farklıdır. Şartları oluştuğunda farklı talepler birlikte değerlendirilebilir ancak aynı zarar iki kez tazmin edilemez.

Uzman Hukuki Destek

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Bursa ve Türkiye genelinde hizmet veren FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, distribütörlük ve tek satıcılık sözleşmelerinin sona ermesinden kaynaklanan ticari uyuşmazlıklarda hukuki destek sunmaktadır.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, distribütörlük sözleşmesinde denkleştirme tazminatı, müşteri portföyünün değerinin belirlenmesi, sözleşmenin haksız feshi, distribütör yatırımlarından kaynaklanan zararlar, stok uyuşmazlıkları ve yabancı üretici ile Türk distribütör arasındaki ticari uyuşmazlıkların çözümü süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.

Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara
Hemen Ara: +90 532 769 22 22
Ofis: +90 312 434 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr