GES paneli veya inverter arızalanırsa üretici, satıcı, EPC firması veya bakım şirketi sorumlu olur mu? Garanti, performans kaybı, ayıplı ürün, üretim kaybı ve tazminat haklarını 2026 güncel hukukuyla inceleyin.

GES yatırımlarında panel ve inverterler santralin ekonomik performansını doğrudan belirleyen en kritik ekipmanlar arasındadır.

Bir güneş enerjisi santrali teknik olarak kurulmuş ve işletmeye alınmış olsa bile;

panel hücrelerinde arıza,

hot spot oluşumu,

mikro çatlaklar,

PID kaynaklı performans kaybı,

junction box arızası,

inverter kart arızası,

MPPT problemi,

inverterin sürekli devreden çıkması,

haberleşme hatası,

DC/AC dönüşüm verimliliğinin düşmesi

gibi nedenlerle beklenen elektrik üretimi gerçekleştirilemeyebilir.

Bu durumda yatırımcı açısından asıl mesele yalnızca arızalı ekipmanın değiştirilmesi değildir.

Asıl soru çoğu zaman şudur:

Arıza nedeniyle kaybedilen elektrik üretiminin ve ekonomik zararın bedelini kim ödeyecek?

Üretici mi?

Ekipmanı satan şirket mi?

EPC yüklenicisi mi?

O&M bakım firması mı?

İthalatçı mı?

Yoksa yatırımcı zararı kendisi mi üstlenecek?

Bu soruya tek bir cevap vermek mümkün değildir.

Sorumluluğun belirlenmesinde arızanın nedeni, ekipmanın garanti koşulları, satış ve EPC sözleşmeleri, kurulumun doğru yapılıp yapılmadığı, bakım yükümlülükleri ve üretim kaybıyla arıza arasındaki illiyet bağı birlikte değerlendirilmelidir.

GES Paneli Arızalanırsa Kim Sorumludur?

Öncelikle panel arızasının kaynağı belirlenmelidir.

Arıza;

imalat hatasından,

tasarım kusurundan,

nakliye hasarından,

yanlış montajdan,

uygunsuz konstrüksiyondan,

bakım eksikliğinden,

dış etkiden

kaynaklanabilir.

İmalat kaynaklı bir problem varsa panel üreticisinin veya tedarik zincirindeki diğer kişilerin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Buna karşılık panelin EPC firması tarafından hatalı monte edilmesi sonucu zarar meydana gelmişse üreticiden ziyade EPC yüklenicisinin sorumluluğu tartışılabilir.

Bu nedenle arıza ortaya çıktığında ilk yapılması gereken işlem doğrudan üreticiye tazminat talebi göndermek değil, kök neden analizidir.

İnverter Arızalanırsa Kim Sorumludur?

Aynı yaklaşım inverter arızalarında da geçerlidir.

İnverter;

üretim hatası,

elektronik kart problemi,

yazılım sorunu,

hatalı tasarım,

yanlış kapasite seçimi,

uygunsuz havalandırma,

montaj hatası,

yüksek sıcaklık,

gerilim problemi

nedeniyle arızalanabilir.

Sorunun imalat hatasından kaynaklandığı tespit edilirse inverter üreticisi veya satıcısının sorumluluğu gündeme gelebilir.

Ancak yanlış inverter seçimi EPC firmasından kaynaklanıyorsa yüklenicinin de sorumluluğu doğabilir.

Üreticinin Garanti Vermesi Ne Anlama Gelir?

GES ekipmanlarında genellikle birden fazla garanti türü bulunur.

Özellikle güneş panellerinde;

ürün garantisi

ve

performans garantisi

birbirinden ayrılmalıdır.

İnverterlerde ise belirli yıl süreli ürün garantileri ve ek garanti paketleri görülebilir.

Garanti belgesi yatırımcı açısından önemli olmakla birlikte, garanti belgesinin bulunması üreticinin her türlü üretim kaybından sınırsız sorumlu olduğu anlamına gelmez.

Garanti kapsamının dikkatle incelenmesi gerekir.

Ürün Garantisi Nedir?

Ürün garantisi ekipmanın belirli bir süre boyunca malzeme ve üretim hatalarına karşı güvence altında olmasını ifade eder.

Örneğin panel üreticisi belirli yıl boyunca;

malzeme kusuru,

işçilik hatası,

üretim kusuru

bakımından garanti sağlayabilir.

Garanti şartları oluşmuşsa üretici paneli;

onarabilir,

değiştirebilir

veya garanti metninde öngörülen başka çözümü uygulayabilir.

Ancak arızalı panelin değiştirilmesi ile yatırımcının üretim kaybının tazmin edilmesi aynı konu değildir.

Panel Performans Garantisi Nedir?

Güneş panellerinde uzun dönemli performans garantileri yaygın olarak kullanılmaktadır.

Üretici panelin belirli yıllar sonunda başlangıç kapasitesinin belirli oranının altında performans göstermeyeceğini taahhüt edebilir.

Örneğin panelin 25 veya 30 yıl sonunda belirli bir minimum performans oranını koruyacağı garanti edilmiş olabilir.

Panel bu seviyenin altında kalırsa garanti hakkı gündeme gelebilir.

Ancak performans garantisinin nasıl uygulanacağı üreticinin garanti koşullarına göre değişir.

Panelin Gücü Garanti Değerinin Altına Düşerse Ne Yapılabilir?

Öncelikle performans düşüşünün doğru şekilde ölçülmesi gerekir.

Panel gücü;

laboratuvar veya saha testi,

I-V curve ölçümü,

termal kamera incelemesi,

elektrolüminesans testi,

flash test

gibi teknik yöntemlerle incelenebilir.

Performans kaybının garanti limitinin üzerinde olduğu ortaya konulursa üreticiye garanti talebi yöneltilebilir.

Ancak ölçümün hangi standarda göre yapıldığı önemlidir.

Panel Degradasyonu Her Zaman Arıza mıdır?

Hayır.

Güneş panellerinde zaman içinde belirli ölçüde doğal performans düşüşü beklenebilir.

Bu nedenle panelin ilk günkü güç değerinden daha düşük üretim yapması otomatik olarak ayıp veya arıza anlamına gelmez.

Önemli olan düşüşün üreticinin garanti ettiği degradasyon eğrisinin içinde kalıp kalmadığıdır.

PID Nedeniyle Panel Performansı Düşerse Kim Sorumlu Olur?

Potential Induced Degradation (PID) panel performansını ciddi biçimde düşürebilen teknik sorunlardan biridir.

Ancak PID’nin oluşmasının nedeni;

panel tasarımı,

sistem gerilimi,

topraklama,

inverter yapısı,

çevre koşulları

gibi birçok faktör olabilir.

Dolayısıyla PID tespit edildiğinde doğrudan panel üreticisinin sorumlu olduğu sonucuna gidilmemelidir.

Teknik kök neden analizi yapılmalıdır.

Hot Spot Oluşan Panel Ayıplı Sayılır mı?

Hot spot panel hücrelerinde lokal aşırı ısınmaya yol açabilir.

Sebebi;

hücre kusuru,

gölgeleme,

bypass diyot problemi,

mikro çatlak,

kirlenme

olabilir.

İmalat kusurundan kaynaklanan hot spot üretici sorumluluğunu gündeme getirebilir.

Ancak bakım eksikliği veya dış etken kaynaklı sorunlarda sorumluluk farklı olabilir.

Mikro Çatlaklı Paneller İçin Tazminat Talep Edilebilir mi?

Mikro çatlağın kaynağı belirlenmelidir.

Panel;

fabrikadan kusurlu çıkmış,

nakliye sırasında zarar görmüş,

sahada yanlış taşınmış,

montaj sırasında üzerine basılmış

olabilir.

Bu dört ihtimalde sorumlu kişi aynı değildir.

Bu nedenle elektrolüminesans testleri ve teslim/kurulum kayıtları önemlidir.

Panel Camı Kırılırsa Üretici Sorumlu mu?

Her durumda değil.

Kırılma;

imalat kusuru,

taşıma hasarı,

dolu,

taş,

mekanik darbe,

yanlış montaj

nedeniyle ortaya çıkabilir.

Üreticinin sorumluluğu ancak arızanın kendi sorumluluk alanındaki bir kusurdan kaynaklanması halinde gündeme gelir.

İnverter Sürekli Arıza Veriyorsa Ne Yapılmalı?

İnverter hata kodları düzenli şekilde kaydedilmelidir.

Özellikle;

SCADA kayıtları,

inverter logları,

arıza kodları,

uzaktan izleme kayıtları,

servis müdahale kayıtları

saklanmalıdır.

İnverterin sürekli olarak aynı nedenle devreden çıkması ekipmanın kronik kusurlu olduğu iddiasını destekleyebilir.

İnverter Garanti Süresi İçindeyse Üretici Değiştirmek Zorunda mı?

Garanti şartları oluşmuşsa üreticinin garanti kapsamında onarım veya değişim yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Ancak garanti metninde üreticiye;

onarım,

yedek parça sağlama,

refurbished cihaz verme,

değiştirme

gibi alternatif haklar tanınmış olabilir.

Bu nedenle üreticinin mutlaka sıfır inverter vermek zorunda olduğu yönünde genel bir kural bulunduğu varsayılmamalıdır.

Üretici Arızalı İnverteri Aylarca Değiştirmezse Ne Olur?

Bu durum üretim kaybını büyütebilir.

Örneğin inverter arızalanmış ve üretici garanti talebini kabul etmiş olabilir.

Ancak yeni inverterin temini üç ay sürmüşse santral önemli miktarda üretim kaybetmiş olabilir.

Bu durumda yalnızca cihazın ücretsiz değiştirilmesi yatırımcının bütün zararını karşılamayabilir.

Üreticinin veya diğer sorumlu tarafın üretim kaybından sorumluluğu sözleşme ve genel sorumluluk hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Üretici “Sadece Cihazı Değiştiririm, Üretim Kaybını Ödemem” Diyebilir mi?

Garanti şartlarında üreticinin sorumluluğunu sınırlayan hükümler bulunabilir.

Örneğin garanti metninde;

üretim kaybı,

kâr kaybı,

dolaylı zarar,

iş durması

teminat veya sorumluluk kapsamı dışında bırakılmış olabilir.

Ancak sözleşmedeki sorumluluk sınırlamasının her durumda geçerli olduğu düşünülmemelidir.

Kusurun niteliği, tarafların tacir olup olmadığı, Türk Borçlar Kanunu’nun emredici hükümleri ve somut sözleşme yapısı birlikte değerlendirilmelidir.

Üretici Ağır Kusurluysa Sorumluluğunu Sınırlayabilir mi?

Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde sorumluluğun önceden kaldırılması veya sınırlandırılması bakımından kusurun derecesi önem taşır.

Özellikle ağır kusura ilişkin sorumluluğun önceden ortadan kaldırılmasına yönelik hükümler ayrıca hukuki denetime tabidir.

Bu nedenle üretici sözleşmesinde;

“Hiçbir durumda hiçbir zarardan sorumlu değiliz.”

yazması her olayda üreticiyi tamamen sorumluluktan kurtarmayabilir.

Panel Üreticisi Türkiye’de Değilse Kime Başvurulur?

GES projelerinde panellerin veya inverterlerin yabancı üreticilerden satın alınması yaygındır.

Bu durumda;

Türkiye’deki distribütör,

ithalatçı,

satıcı,

EPC yüklenicisi,

doğrudan yabancı üretici

arasındaki sözleşme zinciri incelenmelidir.

Hangi şirkete karşı talep ileri sürülebileceği satın alma modeline ve sözleşmelere göre belirlenir.

İthalatçı Sorumlu Olabilir mi?

Somut olayın hukuki niteliğine göre ithalatçının sorumluluğu gündeme gelebilir.

Özellikle ürün güvenliği, piyasaya arz ve teknik düzenlemelere uygunluk bakımından üretici ve ithalatçılar açısından özel yükümlülükler bulunabilir.

Ancak ticari GES yatırımında ayıplı ekipmana ilişkin sözleşmesel tazminat talebi bakımından satış zincirinin ayrıca incelenmesi gerekir.

Satıcı Şirket Sorumlu Olabilir mi?

Evet.

Yatırımcı panel veya inverteri doğrudan bir satıcıdan satın almış olabilir.

Malın sözleşmede vaat edilen özellikleri taşımaması halinde satıcının ayıptan sorumluluğu gündeme gelebilir.

Ancak tacirler arasındaki ticari satışlarda ayıp ihbarı ve inceleme yükümlülükleri özellikle önem taşır.

Ayıp İhbarı Neden Önemlidir?

GES ekipmanlarında arıza ortaya çıktığında yatırımcının ayıbı zamanında bildirmesi gerekir.

Özellikle ticari satışlarda;

açık ayıp,

gizli ayıp,

inceleme,

ihbar

kuralları önemlidir.

Yatırımcının arızayı tespit ettikten sonra aylarca hiçbir yazılı bildirim yapmaması bazı hakların kullanılmasını zorlaştırabilir.

Bu nedenle panel veya inverter arızası ortaya çıktığında üretici/satıcıya mümkün olduğunca hızlı ve yazılı bildirim yapılmalıdır.

Ayıp Bildirimi KEP ile Yapılmalı mı?

Tacirler arasındaki işlemlerde ispat ve şekil bakımından güvenli yöntemlerin kullanılması önemlidir.

Somut hukuki ilişkinin niteliğine göre KEP, noter veya diğer ispatlanabilir yazılı bildirim yöntemleri değerlendirilebilir.

Telefonla;

“İnverter bozuk, gelip bakın.”

denilmesi daha sonra ciddi ispat sorunu yaratabilir.

EPC Firması Panel Arızasından Sorumlu Olabilir mi?

Evet.

Özellikle EPC firması ekipman seçimini kendisi yaptıysa veya ekipmanı kendisi tedarik ettiyse sorumluluğu gündeme gelebilir.

Örneğin sözleşmede yüklenici;

belirli marka ve kalite standartlarında panel sağlama,

performans garantisi verme,

üretici garantilerini yatırımcıya devretme

yükümlülüğü üstlenmiş olabilir.

Bu durumda yatırımcı doğrudan üreticiyle uğraşmak yerine EPC yüklenicisine karşı da talepte bulunabilir.

EPC Firması İnverter Arızasından Sorumlu Olabilir mi?

Arıza yanlış inverter seçimi, hatalı kurulum veya yanlış sistem tasarımından kaynaklanıyorsa EPC yüklenicisinin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Örneğin inverter kapasitesinin DC tarafıyla yanlış oranlanması sistem performansını düşürebilir.

Aynı şekilde;

yanlış kablolama,

yetersiz havalandırma,

uygunsuz saha yerleşimi

inverter arızalarına yol açabilir.

EPC Firması “Üretici Garantisi Var, Bize Başvuramazsınız” Diyebilir mi?

Her durumda değil.

Üretici garantisinin bulunması EPC yüklenicisinin kendi sözleşmesel yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

EPC sözleşmesinde ekipman tedariği ve sistemin performansı yüklenicinin sorumluluğundaysa yatırımcı yükleniciye karşı da hak ileri sürebilir.

Üretici ile yüklenicinin sorumlulukları birbirinden ayrı değerlendirilebilir.

O&M Şirketi Panel veya İnverter Arızasından Sorumlu Olabilir mi?

Arıza bakım veya işletme eksikliğinden kaynaklanıyorsa evet.

Örneğin O&M şirketi;

inverter fanlarını temizlememiş,

termal kontrolleri yapmamış,

kritik alarmı fark etmemiş,

arıza uyarısına günlerce müdahale etmemiş

olabilir.

Bu durumda arızanın oluşması veya büyümesinde bakım şirketinin kusuru bulunabilir.

O&M Şirketinin Geç Müdahalesi Üretim Kaybını Artırırsa Ne Olur?

Bu durumda ilk arızanın nedeni üretici olsa bile üretim kaybının bir kısmından O&M şirketi sorumlu olabilir.

Örneğin inverter üretim hatası nedeniyle durmuş ancak bakım şirketi arızayı üç hafta fark etmemiş olabilir.

Bu durumda sorumluluğun paylaştırılması gündeme gelebilir.

Birden Fazla Şirket Aynı Zarardan Sorumlu Olabilir mi?

Evet.

GES ekipman uyuşmazlıklarında sıkça karşılaşılır.

Örneğin;

panel üretim hatalı,

EPC montajı kusurlu,

O&M müdahalesi gecikmiş

olabilir.

Bu durumda zararın hangi kısmının hangi davranıştan kaynaklandığının teknik olarak ayrıştırılması gerekir.

Panel veya İnverter Arızası Üretim Kaybı Tazminatı Doğurur mu?

Şartların oluşması halinde evet.

Ancak yatırımcının üç unsuru ortaya koyması gerekir:

Arıza

Ekipmanın gerçekten kusurlu olduğu.

Nedensellik

Arızanın üretim kaybına neden olduğu.

Zarar

Kaç kWh/MWh elektrik üretilemediği ve bunun ekonomik karşılığı.

Bu unsurlardan biri ispatlanamazsa tazminat talebi zayıflayabilir.

Üretim Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Örneğin bir inverter 10 gün devre dışı kalmış olabilir.

Ancak;

“İnverter 1 MW, 10 gün çalışmadı, dolayısıyla 240 MWh kayıp vardır.”

şeklinde hesap yapılması doğru değildir.

Güneş enerjisi üretimi günün her saati aynı değildir.

Hesaplamada;

ışınım,

sıcaklık,

mevsim,

santral performansı,

emsal inverterlerin üretimi,

SCADA verileri

dikkate alınmalıdır.

Aynı Santraldeki Diğer İnverterler Emsal Alınabilir mi?

Evet, çoğu durumda oldukça yararlı olabilir.

Örneğin santralde aynı kapasitede 20 inverter bulunuyor ve yalnızca biri arızalanmışsa diğer inverterlerin aynı dönemdeki üretimi karşılaştırma için güçlü veri sağlayabilir.

Ancak;

string sayısı,

panel yönlenmesi,

gölgeleme,

DC kapasite

farklılıkları varsa düzeltme yapılmalıdır.

Arızalı Panel Dizisi Nasıl Karşılaştırılır?

Aynı santralde benzer konfigürasyondaki sağlıklı stringler emsal alınabilir.

Ayrıca;

ışınım verileri,

I-V curve ölçümleri,

termal görüntüler,

string akımları

kullanılabilir.

Üretim kaybı teknik uzman tarafından hesaplanmalıdır.

SCADA Kayıtları Delil Olur mu?

Evet.

Panel ve inverter arızalarında SCADA kayıtları en önemli teknik deliller arasındadır.

SCADA;

arıza saatini,

üretim düşüşünü,

inverter devreden çıkışını,

alarm kayıtlarını,

yeniden devreye giriş zamanını

gösterebilir.

Bu nedenle uyuşmazlık ortaya çıktığında kayıtlar hemen yedeklenmelidir.

İnverter Logları Silinmeden Korunmalı mı?

Kesinlikle.

İnverterler belirli süre sonra eski logların üzerine yeni kayıt yazabilir.

Bu nedenle arıza sonrasında;

error log,

event log,

alarm kayıtları,

firmware bilgileri

yedeklenmelidir.

Sonradan bilirkişi incelemesinde bu kayıtlar kritik olabilir.

Panel Arızasında Termal Kamera Raporu Kullanılabilir mi?

Evet.

Termal görüntüleme özellikle;

hot spot,

bypass diyot problemi,

string dengesizliği,

bağlantı sorunları

bakımından önemli delil olabilir.

Ancak testin uygun hava koşullarında ve teknik standartlara uygun yapılması gerekir.

Elektrolüminesans Testi Delil Olabilir mi?

Evet.

Elektrolüminesans testi mikro çatlak ve hücre hasarlarının tespitinde kullanılabilir.

Özellikle üretici;

“Panelde üretim kusuru yok.”

diyorsa bağımsız laboratuvar veya uzman raporu önemli hale gelebilir.

Flash Test Sonuçları Kullanılabilir mi?

Panelin gerçek güç değerinin belirlenmesinde uygun koşullarda yapılan flash testler önemli olabilir.

Garanti talebinde üreticinin kendi test yöntemiyle yatırımcının bağımsız test sonuçları arasında farklılık çıkması halinde bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.

Üretici Kendi Testini Dayatabilir mi?

Garanti prosedüründe belirli test yöntemleri öngörülebilir.

Ancak yatırımcı yalnızca üreticinin tek taraflı test sonucunu kabul etmek zorunda olduğunu varsaymamalıdır.

Özellikle yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda bağımsız teknik inceleme yaptırılması değerlendirilmelidir.

Arızalı Panel veya İnverter Hemen Değiştirilirse Delil Kaybolur mu?

Kaybolabilir.

Üretim kaybını azaltmak için ekipmanın hızlı değiştirilmesi gerekir ancak dava ihtimali varsa arızalı parçanın durumu belgelenmelidir.

Değişimden önce;

fotoğraf,

video,

seri numarası,

SCADA kayıtları,

teknik rapor,

arıza kodu,

test sonuçları

korunmalıdır.

Mümkünse arızalı ekipmanın muhafaza edilmesi değerlendirilebilir.

Mahkemeden Delil Tespiti İstenebilir mi?

Evet, şartların bulunması halinde delil tespiti önemli bir araç olabilir.

Özellikle arızalı ekipmanın hızla değiştirilmesi gerekiyorsa veya mevcut teknik durumun sonradan ortadan kalkacağı düşünülüyorsa mahkeme aracılığıyla delil tespiti değerlendirilmelidir.

Bu yöntem yüksek bedelli GES uyuşmazlıklarında ciddi önem taşıyabilir.

Özel Teknik Rapor Alınabilir mi?

Evet.

Bağımsız elektrik veya güneş enerjisi uzmanlarından teknik rapor alınabilir.

Ancak özel rapor ile mahkeme bilirkişi raporunun usul hukuku bakımından aynı konumda olmadığı unutulmamalıdır.

Yine de özel teknik rapor dava stratejisinin oluşturulmasında son derece yararlı olabilir.

Panel Garantisinde “Nakliye Hariç” Hükmü Varsa Ne Olur?

Garanti metinlerinde üreticinin yalnızca ürünün kendisini değiştireceği;

söküm,

nakliye,

yeniden montaj,

işçilik,

vinç,

lojistik

giderlerinden sorumlu olmayacağı yazabilir.

Bu durumda ekipman ücretsiz değiştirilse bile yatırımcı önemli ek maliyete katlanabilir.

Bu nedenle garanti belgesi panel satın alınmadan önce incelenmelidir.

İnverter Garantisinde İşçilik Hariç Tutulabilir mi?

Evet, bazı garanti metinlerinde üreticinin yalnızca parçayı sağladığı görülmektedir.

Bu durumda;

servis,

söküm,

montaj,

nakliye,

devreye alma

giderleri yatırımcı üzerinde kalabilir.

EPC veya O&M sözleşmelerinin bu boşluğu kapatacak şekilde düzenlenmesi önemlidir.

Yedek İnverter Bulundurulmaması Zararın Artmasına Neden Olur mu?

Özellikle büyük GES tesislerinde kritik ekipmanlar için yedek parça stratejisi önemlidir.

Bir inverterin değişimi aylar sürebiliyorsa santral sahibi makul zarar azaltma tedbirlerini almakla yükümlü tutulabilir.

Bu nedenle tazminat davasında;

“Yatırımcı zararı azaltmak için makul önlemleri aldı mı?”

sorusu da gündeme gelebilir.

Üretici Yedek Parça Bulundurmuyorsa Sorumlu Olur mu?

Sözleşme ve garanti hükümlerine göre değerlendirilebilir.

Örneğin üretici 10 yıl servis ve yedek parça desteği taahhüt etmiş ancak üçüncü yılda ilgili parçayı sağlayamamış olabilir.

Bu durumda sözleşmeye aykırılık gündeme gelebilir.

Üretici Türkiye Pazarından Çekilirse Ne Olur?

Bu risk özellikle yabancı inverter ve panel markalarında önemlidir.

Üretici Türkiye’deki faaliyetlerini durdurmuş veya distribütörünü değiştirmiş olabilir.

Bu nedenle ekipman satın alınırken;

garantinin kim tarafından verildiği,

Türkiye’deki muhatabın kim olduğu,

yedek parça yükümlülüğü,

üreticinin iflası veya pazardan çıkması halinde çözüm

değerlendirilmelidir.

Üretici İflas Ederse Garanti Hakkı Ne Olur?

Garanti hakkının fiilen kullanılabilmesi zorlaşabilir.

Bu nedenle yüksek bedelli GES yatırımlarında yalnızca ürün kalitesi değil üretici ve garantörün finansal gücü de önemlidir.

Bazı projelerde ana şirket garantisi veya ek teminat mekanizmaları değerlendirilebilir.

EPC Firması Üretici Garantisini Yatırımcıya Devretmek Zorunda mı?

Bu husus EPC sözleşmesinde açıkça düzenlenmelidir.

Yüklenicinin;

panel garantilerini,

inverter garantilerini,

trafo garantilerini,

diğer üretici belgelerini

yatırımcıya teslim etmesi ve gerektiğinde garanti taleplerinin kullanılmasında destek vermesi önemlidir.

Aksi halde yatırımcı arıza sonrasında üreticiyle doğrudan muhatap olmakta zorlanabilir.

Garanti Belgesi Kaybolursa Hak Kaybedilir mi?

Tek başına fiziksel garanti belgesinin kaybolması her durumda hakkın ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Satın alma, seri numarası, fatura, sözleşme ve üretici kayıtlarıyla ürün ve garanti ilişkisi ispatlanabilir.

Ancak proje dokümantasyonunun düzenli saklanması uyuşmazlıkları önemli ölçüde kolaylaştırır.

Seri Numaraları Neden Önemlidir?

Panel ve inverter garanti taleplerinde seri numaraları kritik öneme sahiptir.

Özellikle binlerce panel bulunan GES’te hangi panellerin;

hangi partiden geldiği,

ne zaman üretildiği,

hangi stringe monte edildiği

takip edilebilmelidir.

Bu nedenle EPC teslim dosyasındaki seri numarası listeleri mutlaka saklanmalıdır.

Aynı Seride Çok Sayıda Panel Arızalanırsa Ne Olur?

Bu durum münferit arızadan farklı değerlendirilmelidir.

Örneğin aynı üretim partisindeki binlerce panelde aynı teknik kusur ortaya çıkıyorsa sistematik üretim hatası iddiası güçlenebilir.

Bu durumda;

parti numarası,

üretim tarihi,

seri numaraları,

test sonuçları

birlikte değerlendirilmelidir.

Aynı Model İnverterlerde Sürekli Arıza Varsa Ne Yapılabilir?

Santraldeki aynı model inverterlerin benzer hata kodlarıyla sürekli devreden çıkması tasarım veya üretim problemi ihtimalini güçlendirebilir.

Yatırımcı yalnızca arızalanan cihazları tek tek değiştirmek yerine kronik kusur olup olmadığını araştırmalıdır.

Bütün İnverterlerin Değiştirilmesi Talep Edilebilir mi?

Somut teknik bulgulara göre mümkün olabilir.

Ancak yalnızca birkaç inverter arızalandığı için bütün filonun değiştirilmesi otomatik olarak talep edilemez.

Sistematik üretim kusuru veya aynı seride ciddi risk bulunduğu teknik olarak ortaya konulmalıdır.

Panel veya İnverter Arızası Sigorta Kapsamında Olabilir mi?

Poliçe kapsamına göre mümkün olabilir.

GES sigortasında;

makine kırılması,

elektronik cihaz,

yangın,

doğal afet,

iş durması

teminatları bulunabilir.

Ancak üretim veya tasarım kusurları bazı poliçelerde istisna olabilir.

Bu nedenle üretici garantisi ile sigorta teminatı birbirine alternatif değil, bazen birbirini tamamlayan mekanizmalardır.

Üretici ile Sigorta Şirketine Aynı Anda Başvurulabilir mi?

Somut olay bakımından mümkün olabilir.

Ancak aynı zarar iki defa tahsil edilemez.

Sigortacının ödeme sonrasında sorumlu kişiye karşı halefiyet hakları gündeme gelebilir.

Bu nedenle üretici, EPC ve sigorta taleplerinin koordineli yürütülmesi önemlidir.

Üretim Kaybı İçin Ne Kadar Tazminat İstenebilir?

Bu soru teknik ve finansal hesaplama gerektirir.

Tazminat hesabında;

arızalı ekipmanın devre dışı kaldığı süre,

üretilemeyen enerji miktarı,

elektriğin ekonomik değeri,

öz tüketim kaybı,

ihtiyaç fazlası satış geliri,

onarım ve değiştirme giderleri,

söküm ve montaj maliyetleri

dikkate alınabilir.

Ancak aynı zararın birden fazla kalemde iki kez talep edilmemesi gerekir.

Panel Değişim İşçilik Bedeli Talep Edilebilir mi?

Sorumluluğun şartları oluşmuşsa ve garanti/sözleşme bu giderleri karşılamıyorsa söküm ve yeniden montaj maliyetleri zarar kalemi olarak gündeme gelebilir.

Örneğin üretici ücretsiz 2.000 yeni panel göndermiş olabilir fakat eski panellerin sökülmesi ve yenilerin kurulması ciddi işçilik maliyeti yaratabilir.

Bu giderin kimin üzerinde kalacağı sözleşmeye göre değerlendirilmelidir.

Vinç ve Nakliye Giderleri Talep Edilebilir mi?

Aynı şekilde arıza nedeniyle zorunlu olarak yapılan makul giderler tazminat hesabında gündeme gelebilir.

Ancak garanti hükümlerinde bazı giderler açıkça hariç tutulmuş olabilir.

Bu hükümlerin geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Üretim Kaybı Yoksun Kalınan Kâr Sayılır mı?

Somut olayda evet.

Arıza olmasaydı santral elektrik üretip ekonomik fayda sağlayacaktı.

Ancak yoksun kalınan kârın varsayımsal değil, makul ölçüde hesaplanabilir olması gerekir.

Bu nedenle santralin geçmiş üretimi ve teknik verileri önemlidir.

Sözleşmede “Dolaylı Zararlar Talep Edilemez” Yazıyorsa Ne Olur?

Üretim kaybının sözleşmede doğrudan veya dolaylı zarar olarak nasıl tanımlandığı önemlidir.

Uluslararası EPC ve ekipman sözleşmelerinde;

loss of profit,

loss of revenue,

loss of production,

consequential loss

gibi kavramlar sıklıkla ayrı ayrı düzenlenmektedir.

Türkçe sözleşmelerde bu ifadelerin belirsiz bırakılması ciddi uyuşmazlık yaratabilir.

Yabancı Üreticiyle Sözleşmede Yabancı Hukuk Seçilmişse Ne Olur?

Panel veya inverter doğrudan yabancı üreticiden alınmış olabilir.

Sözleşmede;

İsviçre hukuku,

Alman hukuku,

İngiliz hukuku

gibi yabancı hukuk seçilmiş olabilir.

Ayrıca uyuşmazlık çözümü için uluslararası tahkim öngörülebilir.

Bu durumda Türk hukuku hükümlerinin otomatik olarak uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Sözleşmenin uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm maddeleri ayrıca incelenmelidir.

Tahkim Şartı Varsa Türkiye’de Dava Açılabilir mi?

Geçerli bir tahkim anlaşması bulunması halinde uyuşmazlığın mahkeme yerine tahkimde çözülmesi gerekebilir.

Özellikle yabancı panel ve inverter üreticileriyle yapılan büyük ölçekli tedarik sözleşmelerinde;

ICC,

ISTAC,

VIAC,

SIAC

gibi tahkim kurumlarına ilişkin hükümler bulunabilir.

Bu nedenle tazminat talebi yöneltilmeden önce uyuşmazlık çözüm maddesi kontrol edilmelidir.

Panel ve İnverter Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Gerekir mi?

Uyuşmazlığın tarafları ve niteliğine göre ticari dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanabilir.

Özellikle Türkiye’deki iki ticari şirket arasındaki para ve tazminat talebinde dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk gündeme gelebilir.

Tahkim anlaşması bulunan dosyalarda ise farklı değerlendirme yapılması gerekebilir.

Zamanaşımı Ne Kadardır?

Tek bir süre vermek doğru değildir.

Talebin;

satım sözleşmesindeki ayıptan,

eser sözleşmesinden,

garantiden,

haksız fiilden,

ürün sorumluluğundan

kaynaklanmasına göre süreler değişebilir.

Ayrıca garanti sözleşmesinde özel ihbar süreleri bulunabilir.

Bu nedenle arıza ortaya çıktıktan sonra dosyanın uzun süre bekletilmemesi gerekir.

Panel veya İnverter Arızalandığında İlk 24 Saatte Ne Yapılmalı?

Yüksek tutarlı bir GES yatırımında ilk müdahale daha sonra açılabilecek davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Yatırımcı mümkün olduğunca;

1. Arıza zamanını kaydetmeli.
2. SCADA verilerini yedeklemeli.
3. İnverter loglarını korumalı.
4. Seri numaralarını tespit etmeli.
5. Fotoğraf ve video kaydı almalı.
6. EPC/O&M firmasına yazılı bildirim yapmalı.
7. Üretici veya satıcıya garanti bildirimi göndermeli.
8. Arızalı parçayı mümkünse muhafaza etmeli.
9. Üretim kaybını günlük olarak kayıt altına almalı.
10. Yüksek tutarlı uyuşmazlıkta bağımsız teknik inceleme yaptırmalıdır.

Panel ve İnverter Arızalarında En Sık Yapılan 15 Hukuki Hata

1. Üreticiye yalnızca telefonla bildirim yapmak.
2. Arızalı ekipmanı hemen çöpe atmak.
3. SCADA kayıtlarını yedeklememek.
4. Seri numaralarını saklamamak.
5. EPC sözleşmesini incelememek.
6. Üretici garantisinin her zararı kapsadığını düşünmek.
7. Üretim kaybını teknik olarak hesaplamamak.
8. Panel performans kaybını doğal degradasyondan ayırmamak.
9. O&M firmasının kusurunu araştırmamak.
10. Garanti dışı giderleri gözden kaçırmak.
11. Sigorta poliçesini kontrol etmemek.
12. Ayıp ihbar sürelerini kaçırmak.
13. Sorumluluk sınırı hükümlerini incelememek.
14. Yabancı hukuk ve tahkim maddelerini gözden kaçırmak.
15. Teknik delil tespiti yapılmadan ekipmanı değiştirmek.

Panel ve İnverter Arızasında 7 Aşamalı Hukuki Strateji

1. Arızanın Kaynağını Belirleyin

İmalat, montaj, bakım veya dış etken ayrımı yapılmalıdır.

2. Delilleri Koruyun

SCADA, loglar, seri numaraları ve arızalı ekipman muhafaza edilmelidir.

3. Sözleşmeleri İnceleyin

Satış, EPC, O&M ve garanti metinleri birlikte değerlendirilmelidir.

4. Sorumlu Tarafları Belirleyin

Üretici, satıcı, ithalatçı, EPC ve O&M şirketlerinin rollerine ayrı ayrı bakılmalıdır.

5. Teknik Üretim Kaybını Hesaplayın

Arıza olmasaydı üretilebilecek elektrik miktarı teknik olarak belirlenmelidir.

6. Ekonomik Zararı Hesaplayın

Öz tüketim kaybı, satış geliri, söküm, montaj ve diğer zararlar ayrıştırılmalıdır.

7. Doğru Uyuşmazlık Yolunu Seçin

Garanti başvurusu, ihtar, arabuluculuk, dava veya tahkim seçenekleri dosyaya göre belirlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. GES paneli arızalanırsa üretici sorumlu olur mu?

Arıza üretim veya malzeme kusurundan kaynaklanıyorsa üreticinin sorumluluğu gündeme gelebilir. Yanlış montaj veya bakım hatasında başka taraflar sorumlu olabilir.

2. İnverter arızasında üretim kaybı istenebilir mi?

Şartların oluşması halinde yalnızca inverter değişimi değil, arıza nedeniyle oluşan üretim ve gelir kaybı da talep konusu olabilir.

3. Panel performans garantisi ne demektir?

Üreticinin panelin belirli süre sonunda belirli minimum performans seviyesinin altına düşmeyeceğini taahhüt etmesidir.

4. Üretici paneli değiştirdiyse ayrıca tazminat istenebilir mi?

Panel değişimi üretim kaybı, söküm-montaj veya başka zararları otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Bu talepler sözleşme hükümlerine göre ayrıca değerlendirilebilir.

5. EPC firması arızalı panel veya inverterden sorumlu olur mu?

Ekipman seçimi, tedariki veya montajı EPC firmasının sorumluluğundaysa ve kusur bu alandan kaynaklanıyorsa sorumluluk doğabilir.

6. O&M firmasının geç müdahalesinden dolayı üretim kaybı istenebilir mi?

Sözleşmedeki müdahale süreleri ihlal edilmiş ve bu gecikme zararı artırmışsa tazminat talebi gündeme gelebilir.

7. Arızalı panelin üretim kaybı nasıl hesaplanır?

SCADA, string üretimleri, ışınım, sıcaklık, emsal paneller ve teknik ölçümler birlikte değerlendirilir.

8. Üretici garanti sözleşmesiyle bütün sorumluluğunu kaldırabilir mi?

Her durumda hayır. Sorumluluk sınırlamalarının geçerliliği kusurun niteliği ve uygulanacak hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

9. Yabancı panel üreticisine Türkiye’de dava açılabilir mi?

Sözleşmedeki uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm hükümleri belirleyicidir. Tahkim veya yabancı mahkeme şartı bulunabilir.

10. Panel veya inverter arızasında en önemli deliller nelerdir?

SCADA kayıtları, inverter logları, seri numaraları, teknik testler, garanti belgeleri, servis raporları ve arızalı ekipmanın fiziksel durumu en önemli deliller arasındadır.

GES Ekipman Arızasında Sadece “Garanti Var” Demek Yeterli Değildir

Panel veya inverter üreticisinin 10, 20 ya da 30 yıllık garanti vermesi yatırımcı açısından önemli bir güvence olabilir.

Ancak gerçek bir arıza ortaya çıktığında şu sorular cevaplandırılmadan yatırımcının zararının ne kadarının karşılanacağı bilinemez:

Garanti neyi kapsıyor?

Sadece ekipman mı değiştirilecek?

Nakliye ve montajı kim ödeyecek?

Üretim kaybını kim karşılayacak?

Arızanın nedeni gerçekten üretim kusuru mu?

EPC veya O&M şirketinin kusuru var mı?

Sözleşmede sorumluluk sınırı bulunuyor mu?

Özellikle binlerce panelin aynı seri üretim hatasından etkilendiği veya büyük kapasiteli inverterlerin uzun süre devre dışı kaldığı GES projelerinde ekonomik zarar, ekipmanın satın alma bedelinin çok üzerine çıkabilir.

Bu nedenle yüksek bedelli arızalarda teknik arıza analizi, sözleşme analizi ve zarar hesabı birlikte yürütülmelidir.

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelindeki büyük ölçekli GES yatırımlarında panel ve inverter garanti şartlarının daha ekipman satın alınmadan hukuken incelenmesi, ileride yaşanabilecek üretim kaybı uyuşmazlıklarının önemli ölçüde azaltılmasına yardımcı olabilir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından enerji yatırımlarında yapılan hukuki incelemelerde de panel ve inverter arızaları yalnızca garanti belgesi üzerinden değil; EPC sözleşmesi, O&M sözleşmesi, ekipman tedarik sözleşmesi, teknik arıza raporu, üretim kaybı ve sigorta poliçeleriyle birlikte değerlendirilmektedir.

Panel veya İnverter Arızası Nedeniyle GES’iniz Üretim Kaybediyorsa

GES projenizde;

aynı seride çok sayıda panel arızalanmışsa,

paneller garanti edilen performansın altında kalmışsa,

inverterler sürekli devreden çıkıyorsa,

üretici garanti talebini reddediyorsa,

EPC firması sorumluluğu üreticiye yönlendiriyorsa,

O&M şirketinin geç müdahalesi zararı artırmışsa,

ekipman ücretsiz değiştirilmesine rağmen ciddi üretim kaybı oluşmuşsa

öncelikle arızanın teknik nedeni ve sözleşmesel sorumluluk zinciri belirlenmelidir.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, GES panel ve inverter arızaları, ekipman garanti uyuşmazlıkları, EPC ve O&M sözleşmeleri, ayıplı ekipman, üretim kaybı ve kâr kaybı tazminatları, enerji sigortaları ve yüksek bedelli enerji yatırımı uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.

GES projenizde panel veya inverter arızası nedeniyle üretim ve gelir kaybı oluştuysa üretici, EPC şirketi, tedarikçi veya bakım firmasına karşı ileri sürülebilecek taleplerin değerlendirilmesi için Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve hukuk ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

Telefon: 0312 434 22 22
Mobil: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara