GES projesinde trafo, enerji nakil hattı, hücre, kablo ve şebeke bağlantı maliyetlerini kim öder? Dağıtım şirketi yatırımcıdan trafo veya ENH bedeli isteyebilir mi? 2026 güncel hukuki rehber.

Güneş enerjisi santrali yatırımlarında panel ve inverter maliyetleri çoğu zaman yatırımın başında hesaplanabilir. Buna karşılık yatırımcıların karşılaştığı en büyük sürprizlerden biri trafo ve enerji nakil hattı maliyetleridir.

Özellikle arazi tipi lisanssız GES projelerinde bağlantı noktası üretim tesisinden kilometrelerce uzakta bulunabilir.

Bu durumda yatırımcıdan;

trafo,

enerji nakil hattı (ENH),

yeraltı kablosu,

direk,

hücre,

kesici,

koruma sistemi,

ölçüm sistemi,

SCADA ve haberleşme altyapısı

gibi yatırımların yapılması istenebilir.

Bu yatırımlar GES’in toplam maliyetini milyonlarca lira artırabilir.

Bu nedenle yatırımcıların en önemli sorularından biri şudur:

GES projesinde trafo ve enerji nakil hattı maliyetini yatırımcı mı yoksa elektrik dağıtım şirketi mi öder?

Bu sorunun bütün projeler için geçerli tek bir cevabı yoktur.

Maliyetin kime ait olduğunun belirlenmesinde öncelikle söz konusu tesisin bağlantı tesisi mi, dağıtım sistemi yatırımı mı yoksa yatırımcıya ait üretim tesisinin bir parçası mı olduğu belirlenmelidir.

GES Bağlantı Maliyetleri Neden Bu Kadar Önemlidir?

Bir GES yatırımının ekonomik fizibilitesi genellikle;

panel,

inverter,

konstrüksiyon,

arazi,

mühendislik,

finansman

giderleri üzerinden hesaplanmaktadır.

Ancak bağlantı maliyetleri doğru hesaplanmadığında projenin toplam yatırım bedeli önemli ölçüde değişebilir.

Örneğin yatırımcı GES için 30 milyon TL yatırım bütçesi hazırlamış olabilir.

Bağlantı sürecinde;

yeni trafo,

8 kilometrelik enerji nakil hattı,

ilave hücre,

koruma sistemi

gerektiğinin ortaya çıkması projenin ekonomik fizibilitesini tamamen değiştirebilir.

Bu nedenle GES bağlantı maliyeti yatırım yapılmadan önce incelenmelidir.

GES Projesinde Trafo Maliyetini Kim Öder?

Trafo maliyetinin kime ait olduğu trafonun projedeki fonksiyonuna göre değerlendirilmelidir.

Öncelikle şu ayrım yapılmalıdır:

GES’in Kendi Trafosu

GES’in ürettiği elektriğin bağlantı gerilimine dönüştürülmesi amacıyla üretim tesisinin bünyesinde kurulması gereken trafo, kural olarak üretim tesisinin teknik altyapısının bir parçasıdır.

Bu nedenle bu tür yatırım maliyetleri genel olarak GES yatırımcısının proje maliyetleri içerisinde değerlendirilir.

Şebeke Bağlantısı İçin Gereken Trafo

GES’in dağıtım sistemine bağlanabilmesi için mevcut şebeke altyapısında yeni bir trafo veya trafo kapasite artışı gerekebilir.

Bu durumda maliyetin kime ait olacağı daha ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Genel Şebeke Güçlendirmesi İçin Gereken Trafo

Dağıtım şirketinin bölgedeki genel elektrik ihtiyacını karşılamak veya dağıtım sistemini geliştirmek amacıyla yapması gereken trafo yatırımları ise GES’e özgü bağlantı yatırımından farklıdır.

Bu üç durum birbirine karıştırılmamalıdır.

Dağıtım Şirketi GES Yatırımcısından Trafo Bedeli İsteyebilir mi?

Belirli koşullarda yatırımcıya bağlantı nedeniyle yatırım yükümlülüğü doğabilir.

Ancak;

“Dağıtım şirketi trafo istediğine göre bütün bedeli yatırımcı öder.”

şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılmamalıdır.

Öncelikle şu sorular cevaplandırılmalıdır:

Trafo neden gerekli?

Yalnızca GES için mi kullanılacak?

Başka tüketiciler de kullanacak mı?

Dağıtım sisteminin genel güçlendirilmesi amacı mı taşıyor?

Trafo kimin mülkiyetinde olacak?

Yatırımcı tarafından yapıldıktan sonra dağıtım şirketine devredilecek mi?

Bedel bakımından geri ödeme mekanizması var mı?

Bu soruların cevapları maliyetin hukuki niteliğini belirler.

Mevcut Trafo Yetersizse Masrafı Kim Karşılar?

Bir GES projesinin mevcut şebekeye bağlanması sırasında mevcut trafonun teknik kapasitesinin yeterli olmadığı tespit edilebilir.

Örneğin mevcut trafo;

ters enerji akışını,

GES’in üretim kapasitesini,

gerilim değişimlerini

teknik olarak karşılayamayabilir.

Bu durumda trafo kapasitesinin artırılması veya yeni trafo kurulması gündeme gelebilir.

Ancak bu yatırımın sadece GES bağlantısı nedeniyle mi yoksa zaten dağıtım sisteminin genel ihtiyacı nedeniyle mi gerekli olduğu belirlenmelidir.

Trafo Güç Artırım Bedeli Yatırımcıya Yüklenebilir mi?

Teknik gereklilik bulunması halinde trafo güç artırımı GES bağlantısının şartlarından biri haline gelebilir.

Ancak dağıtım şirketinin kendi şebeke yatırım yükümlülüğü kapsamında bulunan bir kapasite artışının doğrudan yatırımcıya yüklenmesi ayrıca hukuki inceleme gerektirir.

Özellikle çok yüksek maliyetli güç artırım taleplerinde;

teknik gerekçe,

yük akışı analizi,

mevcut trafo kapasitesi,

GES bağlantı gücü,

alternatif bağlantı noktaları

incelenmelidir.

Enerji Nakil Hattı Nedir?

Enerji nakil hattı, GES’in ürettiği elektriğin bağlantı noktasına taşınmasını sağlayan elektrik altyapısıdır.

GES’in bulunduğu arazi ile bağlantı noktası arasında;

hava hattı,

yeraltı kablosu

veya bunların birlikte kullanıldığı bir sistem kurulabilir.

Özellikle arazi GES projelerinde ENH maliyeti yatırımın önemli kalemlerinden biridir.

GES Enerji Nakil Hattı Maliyetini Kim Öder?

GES’in bağlantı noktasına ulaşması amacıyla kurulması gereken bağlantı hattının yatırımcı tarafından gerçekleştirilmesi gereken durumlar bulunabilir.

Ancak her enerji nakil hattının otomatik olarak yatırımcıya ait olduğu düşünülmemelidir.

Hattın;

GES’e özgü bağlantı tesisi mi,

dağıtım sisteminin bir parçası mı,

başka tüketici ve üreticilere de hizmet edecek bir şebeke yatırımı mı

olduğu belirlenmelidir.

Maliyet sorumluluğu bu hukuki nitelendirmeye göre değişebilir.

Bağlantı Hattı ile Dağıtım Hattı Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu ayrım GES bağlantı maliyeti uyuşmazlıklarının en önemli noktalarından biridir.

Bağlantı hattı, üretim tesisinin şebekeye bağlanması amacıyla gerekli altyapıyı ifade eder.

Dağıtım sistemi yatırımı ise dağıtım şirketinin şebekenin genel işletilmesi ve geliştirilmesi amacıyla yaptığı yatırımları kapsayabilir.

Yatırımcıdan istenen ENH’nin hangi kategoriye girdiği belirlenmeden maliyet sorumluluğu hakkında kesin değerlendirme yapılmamalıdır.

GES’in Bağlantı Noktası Uzaksa ENH Bedelini Kim Öder?

Bağlantı noktası GES arazisinden uzakta bulunuyorsa bağlantı için uzun enerji nakil hattı gerekebilir.

Bu durumda bağlantı hattının yatırımcı tarafından tesis edilmesi gereken bir yapı söz konusu olabilir.

Ancak yatırımcı çağrı mektubunu almadan veya proje satın almadan önce bağlantı mesafesini mutlaka araştırmalıdır.

Çünkü;

1 km bağlantı hattı bulunan GES ile 15 km bağlantı hattı bulunan GES’in ekonomik değeri aynı değildir.

Arazi ucuz olsa bile uzun bağlantı hattı projenin toplam maliyetini önemli ölçüde artırabilir.

Dağıtım Şirketi Daha Uzak Bağlantı Noktası Verebilir mi?

Bağlantı noktası teknik değerlendirmeler sonucunda belirlenir.

Dağıtım şirketinin yalnızca yatırımcı için en ucuz noktayı seçme yükümlülüğü bulunduğu söylenemez.

Şebeke güvenliği, kapasite, kısa devre gücü, gerilim kriterleri ve diğer teknik unsurlar önemlidir.

Ancak daha yakın ve teknik olarak uygun bir bağlantı noktası bulunmasına rağmen gerekçesiz biçimde çok daha uzak bir bağlantı noktası verilmesi halinde teknik ve hukuki inceleme yapılabilir.

Bağlantı Noktasına İtiraz Edilebilir mi?

Somut işlemin niteliğine göre itiraz ve diğer hukuki yollar değerlendirilebilir.

Özellikle;

daha yakın bağlantı noktasının teknik olarak mümkün olduğu,

teknik gerekçenin açıklanmadığı,

benzer projelere farklı uygulama yapıldığı,

bağlantı maliyetinin ölçüsüz şekilde arttığı

iddiaları teknik raporla desteklenebilir.

Ancak yalnızca daha ucuz olması, yatırımcıya istediği bağlantı noktasını seçme hakkı vermez.

Enerji Nakil Hattı İçin Arazi İrtifakı Gerekir mi?

Evet, enerji nakil hattının başka kişilere ait taşınmazlardan geçmesi halinde taşınmaz kullanım hakları önemli hale gelir.

Projenin niteliğine göre;

irtifak hakkı,

kira,

geçiş hakkı,

kamulaştırma veya diğer hukuki mekanizmalar

gündeme gelebilir.

Bu nedenle ENH maliyeti hesaplanırken yalnızca direk ve kablo maliyetine bakılmamalıdır.

Taşınmaz kullanım maliyetleri de fizibiliteye dahil edilmelidir.

Arazi Sahibi ENH Geçişine İzin Vermezse Ne Olur?

Bu durum projenin bağlantı takvimini ciddi biçimde etkileyebilir.

Yatırımcı enerji nakil hattının güzergâhını belirlemiş ancak taşınmaz maliklerinden biri izin vermemiş olabilir.

Bu durumda alternatif güzergâh, irtifak hakkı veya mevzuatta uygulanabilecek diğer yöntemler değerlendirilmelidir.

Bu sorun bağlantı anlaşması ve tesis tamamlama sürelerinin geçirilmesine de yol açabilir.

ENH İçin Kamulaştırma Yapılabilir mi?

Enerji tesisleri bakımından mevzuatta öngörülen koşullarda kamulaştırma veya irtifak hakkı tesisine ilişkin mekanizmalar gündeme gelebilir.

Ancak lisanssız GES yatırımcısının her bağlantı hattı için otomatik kamulaştırma hakkına sahip olduğu düşünülmemelidir.

Projenin hukuki statüsü ve uygulanacak mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.

ENH Güzergâhı Değişirse Ek Maliyeti Kim Öder?

Güzergâh değişikliğinin nedeni önemlidir.

Değişiklik;

yatırımcının talebinden,

teknik zorunluluktan,

kamusal altyapıdan,

arazi sorunundan,

dağıtım şirketinin yeni bağlantı koşulundan

kaynaklanabilir.

Ek maliyet sorumluluğu bu nedenlere göre değerlendirilmelidir.

Dağıtım Şirketi Sonradan ENH Uzunluğunu Artırabilir mi?

Bağlantı sürecinde teknik koşulların değişmesi nedeniyle güzergâh veya bağlantı noktası değişiklikleri gündeme gelebilir.

Ancak çağrı mektubundan sonra yatırımcıya çok ciddi ek maliyet yükleyen bir değişiklik yapılmışsa;

değişikliğin gerekçesi,

teknik zorunluluğu,

hukuki dayanağı

incelenmelidir.

Çağrı Mektubunda Belirtilmeyen Trafo Sonradan İstenebilir mi?

Teknik proje aşamasında yeni bir gereklilik ortaya çıkabilir.

Bu nedenle çağrı mektubunda bulunmayan her trafo talebi otomatik olarak hukuka aykırı değildir.

Ancak özellikle milyonlarca liralık yeni yatırım isteniyorsa;

neden başlangıçta öngörülmediği,

hangi teknik hesaplamaya dayandığı,

hangi mevzuat hükmünün uygulandığı

yazılı olarak sorulmalıdır.

Çağrı Mektubunda Belirtilmeyen ENH Maliyeti Sonradan Çıkarılabilir mi?

Benzer şekilde teknik proje geliştikçe bağlantı hattına ilişkin ayrıntılar netleşebilir.

Ancak yatırımcıya başlangıçta öngörülenden tamamen farklı bir bağlantı modeli dayatılıyorsa hukuki inceleme yapılmalıdır.

Özellikle bağlantı noktasının değiştirilmesi sonucunda ENH uzunluğu ciddi biçimde artıyorsa bu değişikliğin gerekçesi önem taşır.

Şebeke Güçlendirme Bedelini Kim Öder?

Şebeke güçlendirmesi ile GES’e özgü bağlantı tesisi birbirinden ayrılmalıdır.

Dağıtım şirketinin genel şebeke kapasitesini artırmak amacıyla yapması gereken yatırımlarla, belirli bir üretim tesisinin sisteme bağlanabilmesi için gereken tesisler aynı değildir.

Bu nedenle yatırımcıya;

“GES’iniz nedeniyle şebekeyi güçlendirmemiz gerekiyor, bütün bedeli siz ödeyeceksiniz.”

denilmesi tek başına yeterli hukuki açıklama değildir.

Yatırımın kapsamı ve hukuki dayanağı belirlenmelidir.

Başka Tüketicilerin Kullanacağı Trafoyu GES Yatırımcısı Öder mi?

Bu durum özellikle dikkatli incelenmelidir.

Yatırımcı tarafından finanse edilen trafo daha sonra;

bölgedeki tüketicilere,

başka üretim tesislerine,

dağıtım sisteminin genel ihtiyacına

hizmet edecekse tesisin hukuki statüsü önem kazanır.

Yatırımcı;

tesisin kime devredileceğini,

bedelin geri ödenip ödenmeyeceğini,

geri ödeme yöntemini,

mülkiyetin ne zaman geçeceğini

ödeme yapmadan önce belirlemelidir.

Yatırımcı Tarafından Yapılan Trafo Dağıtım Şirketine Devredilir mi?

Bazı bağlantı ve dağıtım tesisi modellerinde yatırımcı tarafından yapılan tesislerin ilgili şebeke işletmecisine devredilmesi söz konusu olabilir.

Devir halinde;

tesis mülkiyeti,

işletme sorumluluğu,

bakım,

yenileme,

yatırım bedeli

konuları ayrıca önem taşır.

Bu nedenle yatırımcının kendi parasıyla kurduğu trafonun daha sonra kimin mülkiyetinde olacağını baştan bilmesi gerekir.

Yatırımcı Tarafından Yapılan ENH Dağıtım Şirketine Devredilir mi?

Hattın hukuki statüsüne göre devir gündeme gelebilir.

Ancak her ENH aynı hukuki rejime tabi değildir.

Bağlantı hattının yatırımcı mülkiyetinde kalması ile dağıtım sisteminin parçası haline gelmesi farklı sonuçlar doğurur.

Bu nedenle proje başlamadan önce;

mülkiyet,

devir,

işletme,

bakım,

arıza sorumluluğu

netleştirilmelidir.

Trafo veya ENH Dağıtım Şirketine Devredilirse Bedeli Geri Alınabilir mi?

Mevzuat kapsamında yatırımcı tarafından finanse edilerek tesis edilen belirli dağıtım tesislerinde geri ödeme mekanizmaları gündeme gelebilir.

Ancak;

“Tesisi yaptım ve dağıtım şirketine devrettim, bütün paramı kesin geri alırım.”

şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.

Yatırımın hangi hukuki mekanizma kapsamında yapıldığı belirleyicidir.

Özellikle bağlantı anlaşması ve yatırım sürecindeki yazışmalar incelenmelidir.

Geri Ödeme Yapılacaksa Faiz Ödenir mi?

Bu husus uygulanacak mevzuat ve geri ödeme mekanizmasına göre değerlendirilmelidir.

Yatırımcı geri ödeme yapılacağını varsayarak finansman modeli kurmamalıdır.

Şu unsurlar baştan belirlenmelidir:

geri ödenecek tutar,

ödeme zamanı,

hesaplama yöntemi,

varsa faiz veya güncelleme yöntemi,

tesis devri koşulları.

Dağıtım Şirketi “Önce Siz Yapın Sonra Devredin” Diyebilir mi?

Mevzuatta öngörülen yatırım ve bağlantı modelleri kapsamında bu tür durumlarla karşılaşılabilir.

Ancak yatırımcı sözlü açıklamayla milyonlarca liralık tesis yapmamalıdır.

Şu konular yazılı hale getirilmelidir:

Hangi tesis yapılacak?

Teknik özellikleri nedir?

Kim onaylayacak?

Kim kabul edecek?

Kime devredilecek?

Bedel geri ödenecek mi?

Ödeme ne zaman yapılacak?

Trafo ve ENH Maliyeti İçin Dağıtım Şirketinden Yazılı Belge İstenebilir mi?

Evet.

Özellikle yüksek tutarlı yatırım talebinde yatırımcı;

teknik gerekçe,

proje,

maliyet kalemleri,

bağlantı şartları,

yatırımın hukuki niteliği

hakkında yazılı bilgi istemelidir.

Sadece saha personelinin veya proje yetkilisinin sözlü açıklamasına dayanılarak yatırım yapılması ileride ispat problemi yaratabilir.

Trafo Bedeli Fahişse Ne Yapılabilir?

Öncelikle talep edilen trafo özellikleri belirlenmelidir.

Ardından;

piyasa fiyatları,

teknik şartname,

güç ihtiyacı,

kurulum maliyetleri,

işçilik,

proje ve devreye alma giderleri

karşılaştırılmalıdır.

Bedelin yüksek olduğu iddiası teknik raporla desteklenmelidir.

ENH Maliyeti Fahişse Ne Yapılabilir?

Aynı şekilde;

hat uzunluğu,

iletken tipi,

direk sayısı,

gerilim seviyesi,

arazi koşulları,

kamulaştırma/irtifak maliyetleri,

işçilik

ayrı ayrı incelenmelidir.

Özellikle bağlantı noktası seçiminin ENH maliyetini gereksiz şekilde artırdığı düşünülüyorsa alternatif bağlantı noktaları teknik olarak değerlendirilmelidir.

Dağıtım Şirketinin Trafo veya ENH Talebine İtiraz Edilebilir mi?

Talebin teknik veya hukuki olarak hatalı olduğu düşünülüyorsa itiraz imkanları değerlendirilebilir.

İtiraz dosyasında özellikle;

çağrı mektubu,

bağlantı görüşü,

onaylı proje,

tek hat şeması,

teknik rapor,

maliyet hesabı,

dağıtım şirketi yazıları

önem taşır.

EPDK’ya Başvuru Yapılabilir mi?

Uyuşmazlığın EPDK’nın görev ve yetki alanına girmesi halinde Kuruma başvuru gündeme gelebilir.

Örneğin dağıtım şirketinin bağlantı mevzuatına aykırı maliyet yüklediği iddia ediliyorsa ilgili düzenlemeler kapsamında değerlendirme talep edilebilir.

Ancak EPDK başvurusunun dava ve diğer hukuki süreler üzerindeki etkisi ayrıca kontrol edilmelidir.

Trafo ve ENH Bedeli İçin Dava Açılabilir mi?

Uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre yargı yolu gündeme gelebilir.

Ancak;

dağıtım şirketinin işlemi,

EPDK kararı,

bağlantı anlaşması,

özel hukuk sözleşmesi

gibi farklı hukuki kaynaklar görevli yargı ve dava türünü etkileyebilir.

Bu nedenle dava açılmadan önce uyuşmazlığın niteliği belirlenmelidir.

Bedeli Ödeyip Sonra İade Davası Açılabilir mi?

Somut koşullara göre değerlendirilebilir.

Yatırımcı bazen proje süresini veya bağlantı hakkını kaybetmemek için tartışmalı bedeli ödemek zorunda kalabilir.

Bu durumda ödeme öncesinde;

ihtirazi kayıt,

yazılı itiraz,

hakların saklı tutulması

gibi yöntemlerin kullanılması değerlendirilebilir.

Ancak ihtirazi kayıt tek başına bedelin mutlaka geri alınacağı anlamına gelmez.

EPC Sözleşmesinde Trafo Maliyetini Kim Öder?

Tarafların sözleşmesine bağlıdır.

EPC yüklenicisinin kapsamına;

trafo,

hücre,

bağlantı hattı,

SCADA,

koruma sistemi,

proje onayı,

kabul

dahil edilmiş olabilir.

Bu durumda yüklenicinin sonradan ek bedel talep edip edemeyeceği sözleşme hükümlerine göre belirlenir.

“Anahtar Teslim GES” Sözleşmesinde Trafo Dahil midir?

Her zaman değil.

“Anahtar teslim” ifadesi tek başına yeterli değildir.

Sözleşmenin teknik eklerinde hangi ekipmanların ve bağlantı tesislerinin fiyata dahil olduğu açıkça yazılmalıdır.

Özellikle şu ifade netleştirilmelidir:

“Dağıtım şirketi tarafından bağlantı sürecinde talep edilecek ilave trafo, hücre ve ENH yatırımları sözleşme bedeline dahil midir?”

Bu madde bulunmadığında ciddi ek maliyet uyuşmazlıkları ortaya çıkabilir.

EPC Firması ENH Maliyetini Sonradan Yatırımcıdan İsteyebilir mi?

Sözleşmeye bağlıdır.

Eğer EPC bedeli yalnızca santral sahası içerisindeki işleri kapsıyorsa bağlantı hattı ayrıca ücretlendirilebilir.

Ancak sözleşme;

“şebekeye bağlantı dahil tam ve çalışır halde anahtar teslim”

şeklinde hazırlanmışsa yüklenicinin ek bedel talebi farklı değerlendirilir.

Bu nedenle EPC sözleşmesinin teknik kapsamı kritik öneme sahiptir.

GES Projesi Satın Alırken Trafo ve ENH Kontrol Edilmeli mi?

Kesinlikle.

Özellikle çağrı mektubu alınmış ancak henüz kurulmamış GES projelerinin satın alınmasında alıcıların en sık yaptığı hatalardan biri yalnızca MW kapasitesine göre fiyat belirlemektir.

Alıcı en az şu soruları sormalıdır:

Bağlantı noktası nerede?

GES’e kaç kilometre uzaklıkta?

ENH güzergâhı hazır mı?

Arazi izinleri alınmış mı?

Trafo gerekiyor mu?

Trafo gücü ne kadar?

Hücre gerekiyor mu?

Şebeke güçlendirmesi var mı?

Bağlantı tesisini kim yapacak?

Tahmini toplam bağlantı maliyeti ne kadar?

10 MW GES Satın Alırken Neden ENH Maliyeti Kritik Olabilir?

İki adet 10 MW GES projesinin aynı ekonomik değere sahip olduğu düşünülemez.

Birinci proje mevcut bağlantı noktasına çok yakın olabilir.

İkinci projede ise;

15 km ENH,

çok sayıda özel mülkiyet,

yeni trafo,

ilave hücre,

yüksek kamulaştırma veya irtifak maliyetleri

bulunabilir.

Bu nedenle GES satın alma due diligence’ında bağlantı maliyeti ayrı bir değerleme kalemi olmalıdır.

Trafo ve ENH Maliyetlerinde En Sık Yapılan 15 Hata

1. Çağrı mektubunu aldıktan sonra bağlantı maliyetinin kesinleştiğini düşünmek.
2. Bağlantı noktasını arazi satın almadan önce incelememek.
3. ENH mesafesini hesaplamamak.
4. Güzergâhtaki özel mülkiyetleri kontrol etmemek.
5. Trafo maliyetini fizibiliteye dahil etmemek.
6. Hücre ve koruma sistemi maliyetlerini unutmak.
7. Dağıtım şirketinden yazılı teknik gerekçe istememek.
8. Genel şebeke yatırımı ile bağlantı tesisini karıştırmak.
9. Tesisin kime ait olacağını araştırmamak.
10. Devir şartlarını incelememek.
11. Geri ödeme hakkı bulunup bulunmadığını kontrol etmemek.
12. EPC sözleşmesinde bağlantı maliyetlerini düzenlememek.
13. Teknik uzman görüşü almamak.
14. Tartışmalı bedeli itirazsız ödemek.
15. Başvuru ve dava sürelerini kaçırmak.

GES Trafo ve ENH Maliyetleri İçin 10 Maddelik Hukuki Kontrol Listesi

GES yatırımcısı ödeme yapmadan önce şu on soruya cevap bulmalıdır:

1. Trafo neden gerekiyor?
2. ENH neden bu güzergâhtan geçiriliyor?
3. Bağlantı noktası değiştirilebilir mi?
4. Yapılacak tesis bağlantı tesisi mi dağıtım tesisi mi?
5. Yatırımı kimin yapması gerekiyor?
6. Tesisin mülkiyeti kime ait olacak?
7. Dağıtım şirketine devir yapılacak mı?
8. Yatırım bedeli geri ödenecek mi?
9. EPC sözleşmesine göre maliyeti kim üstlenmiş?
10. Talep edilen bedelin teknik ve hukuki dayanağı var mı?

Bu sorular cevaplanmadan milyonlarca liralık trafo veya enerji nakil hattı yatırımı yapılması ciddi risk oluşturabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. GES trafosunu kim öder?

GES’in kendi üretim ve bağlantı altyapısının parçası olan trafo genel olarak yatırım maliyetleri içerisinde değerlendirilir. Ancak şebeke tarafında istenen ilave trafonun maliyet sorumluluğu tesisin hukuki ve teknik niteliğine göre ayrıca belirlenmelidir.

2. Dağıtım şirketi GES yatırımcısından trafo bedeli isteyebilir mi?

Bağlantı için yatırımcıya düşen teknik yükümlülükler bulunabilir. Ancak her trafo bedelinin otomatik olarak yatırımcıya ait olduğu söylenemez.

3. GES enerji nakil hattını kim yapar?

Projenin bağlantı modeline göre yatırımcı tarafından tesis edilmesi gerekebilir. Hattın bağlantı tesisi veya dağıtım tesisi niteliği maliyet ve devir açısından önemlidir.

4. ENH maliyetini dağıtım şirketi öder mi?

Her durumda değil. Bağlantı hattı ile dağıtım şirketinin genel şebeke yatırımı ayrıştırılmalıdır.

5. Yatırımcı tarafından yapılan trafo dağıtım şirketine devredilebilir mi?

Tesisin hukuki niteliğine ve uygulanacak bağlantı modeline göre devir gündeme gelebilir.

6. Dağıtım şirketine devredilen tesisin bedeli geri alınabilir mi?

Mevzuatta öngörülen belirli yatırım modellerinde geri ödeme mekanizmaları bulunabilir. Ancak her tesis için otomatik geri ödeme hakkı olduğu düşünülmemelidir.

7. Dağıtım şirketi bağlantı noktasını sonradan değiştirebilir mi?

Teknik nedenlerle değişiklik gündeme gelebilir. Ancak yatırımcıya önemli ek maliyet yükleyen değişikliğin teknik ve hukuki gerekçesi incelenmelidir.

8. Trafo veya ENH bedeline itiraz edilebilir mi?

Talebin hukuka veya teknik düzenlemelere aykırı olduğu düşünülüyorsa ilgili şebeke işletmecisine ve uyuşmazlığın niteliğine göre diğer yetkili mercilere başvuru yolları değerlendirilebilir.

9. Anahtar teslim GES sözleşmesinde trafo ve ENH maliyeti kime aittir?

Sözleşmeye bağlıdır. “Anahtar teslim” ifadesi tek başına yeterli değildir. Teknik kapsam ve istisnalar ayrıca incelenmelidir.

10. GES satın almadan önce ENH maliyeti hesaplanmalı mı?

Kesinlikle. Bağlantı noktası, hat uzunluğu, trafo, hücre ve taşınmaz kullanım maliyetleri projenin gerçek ekonomik değerini önemli ölçüde değiştirebilir.

GES Yatırımında Asıl Soru “Trafoyu Kim Yapacak?” Değil, “Bu Tesis Hukuken Kimin Yükümlülüğünde?” Olmalıdır

GES projelerinde trafo ve enerji nakil hattı maliyetleri konusunda yapılan en büyük hata, bütün bağlantı yatırımlarının tek kategori altında değerlendirilmesidir.

Oysa;

GES’in kendi tesis yatırımı,

GES’e özgü bağlantı tesisi,

yatırımcı tarafından finanse edilen ve sonradan devredilecek tesis,

dağıtım şirketinin genel şebeke yatırımı

birbirinden farklı hukuki sonuçlara sahip olabilir.

Bu nedenle dağıtım şirketinden milyonlarca liralık trafo veya ENH yatırım talebi geldiğinde yalnızca;

“Bu bedeli ödemek zorunda mıyız?”

sorusu sorulmamalıdır.

Öncelikle;

“Bu yatırım hangi mevzuat hükmüne göre bizim sorumluluğumuzda?”

sorusu yöneltilmelidir.

Özellikle Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa ve Mersin başta olmak üzere Türkiye genelinde geliştirilen büyük ölçekli GES projelerinde bağlantı noktası ve trafo/ENH maliyetlerinin arazi satın alınmadan, EPC sözleşmesi imzalanmadan veya proje devralınmadan önce teknik ve hukuki due diligence kapsamında incelenmesi ciddi maliyet kayıplarını önleyebilir.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya tarafından enerji yatırımlarına ilişkin hukuki incelemelerde de trafo ve enerji nakil hattı maliyetleri; çağrı mektubu, bağlantı anlaşması, bağlantı noktası, dağıtım şirketinin yatırım yükümlülükleri, EPC sözleşmesi, taşınmaz hakları ve varsa geri ödeme mekanizmasıyla birlikte değerlendirilmektedir.

Trafo veya ENH İçin Beklenmeyen Yüksek Bir Bedel Talep Edildiyse

GES projenizde;

dağıtım şirketi yeni trafo talep etmişse,

trafo güç artırım maliyeti çıkarılmışsa,

bağlantı noktası değiştirilmişse,

uzun bir enerji nakil hattı yapılması istenmişse,

şebeke güçlendirme bedeli yatırımcıya yüklenmişse,

yatırımcı tarafından yapılan tesisin dağıtım şirketine devri isteniyorsa,

devirden sonra yatırım bedelinin geri ödenmeyeceği belirtiliyorsa

ödeme veya yatırım yapılmadan önce talebin teknik ve hukuki dayanağının incelenmesi önemlidir.

FFK Partner Hukuk ve Danışmanlık, lisanssız GES projeleri, trafo ve enerji nakil hattı yatırımları, bağlantı anlaşmaları, çağrı mektupları, dağıtım şirketleriyle bağlantı uyuşmazlıkları, EPDK süreçleri, EPC sözleşmeleri ve enerji yatırımlarının hukuki due diligence süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.

GES projenizde trafo, enerji nakil hattı veya şebeke güçlendirme maliyetinin kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık bulunuyorsa, talebin 2026 güncel enerji mevzuatına uygunluğunun değerlendirilmesi için Av. Arb. Fırat Fesih Kaya ve hukuk ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

Telefon: 0312 434 22 22
Mobil: 0532 769 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr
Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Tower, Balgat, Çankaya / Ankara