Ticari Sözleşmede Tek Taraflı Fiyat Değişikliği Geçerli midir? 2026 Güncel Rehber

Ticari sözleşmede taraflardan biri fiyatı tek taraflı değiştirebilir mi? Fiyat artış maddeleri, döviz kuru, maliyet artışı, enflasyon, fiyat uyarlaması, sözleşmenin değiştirilmesi, aşırı ifa güçlüğü ve sözleşmeye aykırılığın sonuçlarını 2026 güncel ticaret hukuku kapsamında açıklıyoruz.

Ticari ilişkilerde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, sözleşme imzalandıktan sonra taraflardan birinin mal veya hizmet bedelini tek taraflı olarak artırmasıdır. Özellikle uzun süreli tedarik, distribütörlük, bayilik, hizmet, üretim, lojistik, yazılım, bakım ve ticari kira bağlantılı sözleşmelerde fiyat değişiklikleri ciddi uyuşmazlıklara yol açabilmektedir.

Örneğin satıcı, sözleşme devam ederken alıcıya bir e-posta göndererek “Artan maliyetler nedeniyle gelecek aydan itibaren fiyatlarımız yüzde 30 artırılmıştır.” diyebilir. Alıcı ise sözleşmede böyle bir yetki bulunmadığını ileri sürerek yeni fiyatı kabul etmeyebilir.

Burada temel soru şudur: Taraflardan biri, diğer tarafın onayını almadan sözleşmedeki fiyatı değiştirebilir mi?

Bu sorunun cevabı sözleşmenin içeriğine, fiyat belirleme mekanizmasına, tarafların tacir olup olmadığına, sözleşmenin süresine ve fiyat değişikliğinin hukuki dayanağına göre değişebilir.

Ticari Sözleşmede Fiyat Sonradan Değiştirilebilir mi?

Taraflar sözleşme özgürlüğü kapsamında ticari ilişkinin fiyatını ve fiyatın gelecekte nasıl değiştirileceğini belirleyebilirler. Bu nedenle sözleşmede açık bir fiyat güncelleme mekanizması bulunuyorsa fiyat değişikliğinin öncelikle bu hükme uygun olup olmadığı incelenir.

Örneğin taraflar fiyatın her yıl TÜFE oranında artırılacağını, belirli bir döviz kuruna göre güncelleneceğini veya belirli bir hammaddenin piyasa fiyatındaki değişime göre yeniden hesaplanacağını kararlaştırmış olabilir.

Böyle bir durumda yapılan değişiklik aslında taraflardan birinin sonradan keyfî şekilde fiyat belirlemesinden ziyade, daha önce üzerinde anlaşılmış sözleşme mekanizmasının uygulanması niteliğinde olabilir.

Satıcı Fiyatı Tek Taraflı Olarak Artırabilir mi?

Sözleşmede satıcıya fiyatı değiştirme yetkisi verilmemişse, satıcının yalnızca maliyetlerinin yükseldiğini ileri sürerek üzerinde anlaşılmış bedeli istediği oranda artırabileceğini söylemek mümkün değildir.

Sözleşmeler kural olarak tarafları bağlar. Taraflardan biri, sözleşmenin kendisi açısından ekonomik olarak daha az avantajlı hâle geldiğini ileri sürerek sözleşmenin temel hükümlerini kendiliğinden değiştiremez.

Ancak sözleşmede fiyat güncelleme maddesi bulunması veya sonradan ortaya çıkan olağanüstü koşulların kanundaki sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin şartları oluşturması hâlinde farklı değerlendirme yapılabilir.

Sözleşmede “Satıcı Fiyatları Değiştirebilir” Yazıyorsa Fiyat İstenildiği Kadar Artırılabilir mi?

Böyle bir hükmün bulunması satıcı bakımından önemli olabilir ancak bu ifade sınırsız ve keyfî bir fiyat belirleme yetkisi olarak değerlendirilmemelidir.

Hükmün kapsamı, tarafların sözleşme kurulurken neyi amaçladığı, fiyat değişikliğinin hangi koşullara bağlandığı, ticari teamül ve dürüstlük kuralı birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin fiyat değişikliğinin objektif ekonomik gelişmelere dayanması öngörülmüşse, hiçbir mali gerekçe bulunmadan fiyatın olağan dışı ölçüde artırılması ayrıca uyuşmazlık konusu olabilir.

Fiyat Artışının Oranı Sözleşmede Belirlenmişse Ne Olur?

Taraflar fiyat artışını açık ve hesaplanabilir bir yönteme bağlamışsa uyuşmazlığın çözümü daha kolaydır.

Örneğin “Her takvim yılı başında fiyat bir önceki yılın TÜFE oranında artırılır.” şeklinde bir hüküm bulunuyorsa tarafların kararlaştırdığı hesaplama yöntemi esas alınır.

Satıcının bu oranı aşarak ilave artış yapabilmesi için ayrıca hukuki dayanağının bulunması gerekir.

Döviz Kuru Artışı Nedeniyle Fiyat Tek Taraflı Değiştirilebilir mi?

Döviz kurunun yükselmiş olması tek başına her sözleşmede otomatik fiyat artırma yetkisi vermez.

Öncelikle sözleşmenin fiyat maddesi incelenmelidir. Bedel Türk lirası olarak sabitlenmiş olabilir veya döviz kuruna bağlı bir güncelleme mekanizması öngörülmüş olabilir.

Sözleşmede kur değişikliğinin nasıl yansıtılacağı açıkça düzenlenmişse bu hüküm esas alınır. Böyle bir düzenleme bulunmuyorsa yalnızca kurun yükselmesi nedeniyle karşı tarafa tek taraflı yeni fiyat dayatılması her durumda mümkün değildir.

Enflasyon Fiyat Artışı İçin Yeterli Sebep midir?

Yüksek enflasyon ticari sözleşmelerde fiyat uyuşmazlıklarının en önemli nedenlerinden biridir. Ancak enflasyonun varlığı tek başına taraflardan birine sözleşmeyi istediği şekilde değiştirme hakkı vermez.

Uzun süreli ticari sözleşmeler hazırlanırken bu nedenle enflasyon, üretici fiyat endeksi, tüketici fiyat endeksi, döviz kuru veya sektörel maliyet endekslerine bağlı güncelleme hükümleri kullanılmaktadır.

Böyle bir hüküm yoksa somut olayın şartlarına göre sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin hükümler gündeme gelebilir.

Hammadde Fiyatları Arttığı İçin Satıcı Fiyatı Artırabilir mi?

Hammadde maliyetlerinin yükselmesi ticari açıdan fiyat artışı talebini açıklayabilir fakat hukuken bunun sözleşmeye nasıl yansıtılacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin çelik fiyatına bağlı üretim yapan bir şirketin sözleşmesinde “Çelik endeksinde yüzde 10’dan fazla değişiklik olması hâlinde satış bedeli aynı oranda güncellenir.” şeklinde bir madde bulunabilir. Böyle bir durumda objektif bir fiyat ayarlama mekanizması vardır.

Buna karşılık sözleşmede sabit fiyat belirlenmiş ve maliyet artışı riskine ilişkin özel bir düzenleme yapılmamışsa satıcının durumu farklı olacaktır.

Personel Maliyetlerinin Artması Hizmet Bedelini Otomatik Artırır mı?

Hayır. Asgari ücretin, SGK maliyetlerinin veya personel giderlerinin artması hizmet sağlayıcının maliyetlerini yükseltebilir ancak sözleşme bedelinin otomatik olarak aynı oranda artacağı sonucunu doğurmaz.

Taraflar personel maliyetindeki değişikliklerin fiyatlara yansıtılacağını sözleşmede kararlaştırmışsa bu hüküm uygulanabilir.

Aksi durumda sözleşmenin diğer hükümleri ve gerektiğinde uyarlama şartları değerlendirilmelidir.

Sözleşmeye “Fiyatlar Güncellenebilir” Yazmak Yeterli midir?

Bu tür genel ifadeler uygulamada ciddi uyuşmazlık yaratabilir.

Fiyatın hangi tarihte, hangi sebeple, hangi endekse göre ve hangi oran veya hesaplama yöntemi kullanılarak güncelleneceğinin mümkün olduğunca açık düzenlenmesi daha güvenlidir.

“Şirketimiz gerektiğinde fiyatları değiştirebilir.” şeklindeki geniş ifadeler özellikle fiyat değişikliğinin kapsamı konusunda tartışma yaratabilir.

Fiyat Değişikliği İçin Karşı Tarafın Onayı Gerekir mi?

Sözleşmede tek taraflı fiyat güncellemesine ilişkin geçerli bir mekanizma bulunmuyorsa sözleşmenin fiyat gibi temel bir unsurunun değiştirilmesi kural olarak tarafların karşılıklı iradesini gerektirir.

Taraflar sonradan ek protokol yapabilir veya yeni fiyat üzerinde yazılı olarak anlaşabilirler.

Buna karşılık önceden kararlaştırılmış objektif fiyat güncelleme mekanizmasının uygulanması her defasında yeni bir sözleşme yapılmasını gerektirmeyebilir.

E-Postayla Fiyat Artışı Bildirmek Yeterli midir?

E-posta, fiyat değişikliğinin karşı tarafa bildirildiğini gösterebilir ancak bildirimin yapılmış olması tek başına fiyat değişikliğini hukuken geçerli hâle getirmez.

Öncelikle gönderen tarafın böyle bir değişiklik yapma yetkisinin bulunması gerekir.

Sözleşmede bildirim usulü ayrıca düzenlenmişse bildirimin bu hükümlere uygunluğu da değerlendirilmelidir.

Karşı Taraf E-Postaya Cevap Vermezse Yeni Fiyatı Kabul Etmiş Sayılır mı?

Ticari ilişkilerde sessizliğin hukuki sonuçları somut olayın niteliğine göre değerlendirilmelidir. Her durumda “itiraz etmedi, dolayısıyla fiyatı kabul etti” sonucuna ulaşmak doğru değildir.

Bununla birlikte tarafların daha sonraki davranışları önem taşıyabilir. Yeni fiyat üzerinden sipariş verilmesi, faturaların ödenmesi veya ticari ilişkinin uzun süre bu fiyat üzerinden devam ettirilmesi uyuşmazlığın değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Bu nedenle yeni fiyat kabul edilmiyorsa itirazın zamanında ve ispatlanabilir biçimde ortaya konulması önemlidir.

Yeni Fiyat Üzerinden Fatura Kesilirse Ne Yapılmalı?

Taraflardan biri sözleşmeye aykırı olduğunu düşündüğü yeni fiyat üzerinden fatura düzenlendiğinde faturayı sessizce bekletmemelidir.

Türk Ticaret Kanunu kapsamında faturaya itiraz bakımından tacirler açısından özel kurallar bulunmaktadır. Faturayı alan kişinin aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemesi hâlinde faturanın içeriğini kabul etmiş sayılmasına ilişkin düzenleme özellikle dikkate alınmalıdır.

Ancak faturaya itiraz edilmemesinin sözleşmesel ilişkinin tamamı üzerindeki etkisi her uyuşmazlıkta ayrıca değerlendirilmelidir.

Faturaya İtiraz Etmek Sözleşmedeki Fiyat Uyuşmazlığını Otomatik Çözer mi?

Hayır. Faturaya itiraz önemli olabilir ancak taraflar arasındaki temel uyuşmazlık sözleşmede hangi bedelin uygulanması gerektiğidir.

Bu nedenle sözleşme, siparişler, teklif formları, fiyat listeleri, e-postalar, faturalar ve ödeme kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Ticari Sözleşmede Fiyat Hiç Belirlenmemişse Ne Olur?

Her ticari sözleşmede fiyatın mutlaka tek bir rakam olarak yazılması gerekmeyebilir. Bedelin belirlenebilir olması da yeterli olabilir.

Taraflar fiyatı bir endekse, piyasa fiyatına, maliyet formülüne veya başka objektif kritere bağlamış olabilir.

Ancak fiyatın nasıl belirleneceği konusunda hiçbir mekanizma bulunmaması hâlinde sözleşmenin türüne ve uygulanacak özel hükümlere göre değerlendirme yapılmalıdır.

Fiyatı Belirleme Yetkisi Taraflardan Birine Bırakılabilir mi?

Sözleşmelerde belirli koşullar altında fiyat belirleme veya güncelleme yetkisi taraflardan birine bırakılabilir.

Ancak bu yetkinin kullanılması sınırsız değildir. Sözleşmenin yorumlanması, dürüstlük kuralı, hakkın kötüye kullanılması yasağı ve sözleşmede belirlenen sınırlar önem taşır.

Bu nedenle fiyat belirleme yetkisinin açık kriterlere bağlanması ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır.

Tedarikçi “Yeni Fiyatı Kabul Etmezseniz Mal Göndermem” Diyebilir mi?

Bunun hukuki sonucu sözleşmeye bağlıdır.

Taraflar arasında devam eden ve tedarik yükümlülüğü doğuran bağlayıcı bir sözleşme varsa satıcının sözleşmede kararlaştırılan şartlarda teslim yükümlülüğü bulunabilir.

Satıcının sözleşmeye aykırı şekilde teslimatı durdurması temerrüt veya sözleşmeye aykırılık hükümlerini gündeme getirebilir.

Buna karşılık her siparişin ayrı sözleşme oluşturduğu bir ticari modelde sonuç farklı olabilir.

Çerçeve Sözleşmede Fiyat Değişikliği Nasıl Değerlendirilir?

Çerçeve sözleşmelerde tarafların genel ticari ilişki koşulları belirlenirken her siparişin fiyatı ayrıca kararlaştırılabilir.

Bu nedenle “çerçeve sözleşme var” denilmesi tek başına bütün gelecek siparişlerin aynı fiyattan yapılması gerektiğini göstermeyebilir.

Sözleşmede fiyatın sabitlenip sabitlenmediği ve siparişlerin nasıl oluştuğu incelenmelidir.

Bayilik Sözleşmesinde Üretici Fiyatları Tek Taraflı Değiştirebilir mi?

Bayilik ilişkilerinde ürün fiyatlarının dönemsel olarak güncellenmesi ticari hayatın doğal bir parçası olabilir. Ancak üreticinin veya sağlayıcının fiyat belirleme yetkisinin kapsamı sözleşmeye göre değerlendirilmelidir.

Özellikle bayinin uzun vadeli yatırım yaptığı, asgari satın alma taahhüdünde bulunduğu veya belirli kârlılık varsayımlarına dayanarak ticari organizasyon kurduğu durumlarda olağan dışı fiyat değişiklikleri daha geniş uyuşmazlıklara neden olabilir.

Distribütörlük Sözleşmesinde Fiyat Artışı Yapılabilir mi?

Distribütörlük sözleşmelerinde fiyat listelerinin belirli aralıklarla değiştirilebileceğine ilişkin hükümler yaygındır.

Ancak fiyat değişikliğinin mevcut siparişlere mı yoksa yalnızca gelecekte verilecek siparişlere mi uygulanacağı özellikle önemlidir.

Taraflar bunu sözleşmede açıkça düzenlemelidir.

Daha Önce Verilmiş Siparişin Fiyatı Sonradan Artırılabilir mi?

Sipariş kabul edilmiş ve bedel üzerinde anlaşılmışsa, satıcının daha sonra maliyet artışını gerekçe göstererek fiyatı kendiliğinden değiştirmesi her durumda mümkün değildir.

Siparişin hangi aşamada bağlayıcı hâle geldiği, teklifin içeriği, sipariş teyidi ve genel sözleşme hükümleri incelenmelidir.

Geçmişe Dönük Fiyat Artışı Yapılabilir mi?

Sözleşmede açık hukuki dayanak bulunmadan teslim edilmiş mal veya tamamlanmış hizmet bakımından geçmişe dönük şekilde yeni fiyat uygulanması ciddi uyuşmazlık doğurabilir.

Örneğin altı ay önce teslim edilen ürünler için sonradan “fiyat farkı faturası” düzenlenmesi hâlinde bu farkın hangi sözleşme hükmüne dayandığı araştırılmalıdır.

Ek Fiyat Farkı Faturası Ödenmek Zorunda mı?

Fiyat farkı faturası düzenlenmiş olması borcun tartışmasız biçimde doğduğu anlamına gelmez.

Öncelikle fiyat farkının sözleşmesel veya kanuni dayanağı bulunmalıdır.

Fatura düzenlenmesi tek başına karşı tarafın sözleşmede bulunmayan bir borcu yaratmasına imkân vermez.

Tek Taraflı İndirim Kaldırılması Fiyat Artışı Sayılır mı?

Uygulamada fiyat artışı bazen liste fiyatının yükseltilmesi yerine daha önce uygulanan indirimin kaldırılması şeklinde yapılmaktadır.

Örneğin sözleşmede liste fiyatından yüzde 25 indirim uygulanacağı kararlaştırılmışsa satıcının bu indirimi tek taraflı kaldırıp kaldıramayacağı sözleşmeye göre belirlenir.

İndirimin sözleşmesel hak mı yoksa her siparişte ayrı belirlenen ticari uygulama mı olduğu önemlidir.

Dövizle Belirlenen Ticari Sözleşmelerde Nelere Dikkat Edilmeli?

Döviz üzerinden veya dövize endeksli sözleşmelerde yalnızca tarafların iradesi değil, dövizle sözleşme yapılmasına ilişkin yürürlükteki düzenlemeler de dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle “taraflar tacir olduğu için istedikleri her sözleşmeyi dövizle yapabilir” şeklinde genel bir kabul doğru değildir.

Sözleşmenin tarafları, konusu ve ilgili kambiyo düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir.

Aşırı İfa Güçlüğü Fiyat Değişikliğine İmkân Verir mi?

Türk Borçlar Kanunu m.138 kapsamında aşırı ifa güçlüğünün koşulları oluşmuşsa sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması gündeme gelebilir.

Ancak her maliyet artışı aşırı ifa güçlüğü anlamına gelmez.

Sözleşmenin kurulmasından sonra taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum ortaya çıkmalı, bu durum borçludan kaynaklanmamalı ve sözleşmenin yapıldığı sıradaki olguları borçludan ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşürecek ölçüde değiştirmiş olmalıdır.

TBK m.138 Satıcıya Doğrudan Yeni Fiyat Belirleme Hakkı Verir mi?

Hayır.

Aşırı ifa güçlüğünün bulunduğunu ileri sürmek, tarafın otomatik olarak:

“Eski fiyat 100 TL idi, bundan sonra 180 TL.”

deme hakkı bulunduğu anlamına gelmez.

Öncelikle tarafların anlaşması mümkündür. Anlaşma sağlanamazsa kanuni şartlar çerçevesinde hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması istenebilir.

Uyarlama mümkün değilse kanundaki diğer sonuçlar gündeme gelebilir.

Kur Artışı Her Zaman Aşırı İfa Güçlüğü Sayılır mı?

Hayır.

Tacirlerin faaliyet alanlarıyla bağlantılı ekonomik riskleri öngörme yükümlülüğü değerlendirmede önemlidir.

Kur değişikliği, enflasyon ve piyasa dalgalanmalarının hangi ölçüde öngörülebilir olduğu, sözleşmenin süresi, tarafların risk paylaşımı ve fiyat mekanizması birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yalnızca “döviz yükseldi” denilerek otomatik uyarlama sonucu çıkarılamaz.

Mücbir Sebep ile Fiyat Artışı Aynı Şey midir?

Hayır.

Mücbir sebep hükümleri ile aşırı ifa güçlüğü ve fiyat uyarlama hükümleri birbirinden farklı hukuki kurumlardır.

Bir olayın maliyetleri artırması, o olayın otomatik olarak mücbir sebep olduğu anlamına gelmez.

Ayrıca mücbir sebebin hukuki sonucu her durumda fiyatın artırılması değildir.

Tek Taraflı Fiyat Artışı Kabul Edilmezse Sözleşme Feshedilebilir mi?

Fesih hakkının bulunup bulunmadığı sözleşmeye ve kanuna göre değerlendirilir.

Sözleşmede belirli süreli ilişki kurulmuş olabilir veya taraflardan birine belirli koşullarda fesih hakkı verilmiş olabilir.

Taraflardan biri, kabul edilmeyen fiyat artışını gerekçe göstererek sözleşmeyi sona erdirmek istiyorsa fesih hükmünün buna izin verip vermediği incelenmelidir.

Haksız Fiyat Artışı Nedeniyle Sözleşme Feshedilebilir mi?

Tek taraflı fiyat değişikliği sözleşmenin ihlali niteliğindeyse karşı taraf bakımından çeşitli haklar doğabilir.

Ancak her fiyat uyuşmazlığı doğrudan haklı fesih sonucu doğurmaz.

İhlalin ağırlığı, sözleşmenin türü, tarafların yükümlülükleri, varsa ihbar veya düzeltme süresi ve sözleşmedeki fesih hükümleri dikkate alınmalıdır.

Yeni Fiyatı Ödeyen Taraf Sonradan Parasını Geri İsteyebilir mi?

Bu durum ödemenin hangi koşullarda yapıldığına göre değerlendirilir.

Taraf yeni fiyatı açıkça kabul etmiş olabilir veya sözleşmenin devam etmesi için ihtirazi kayıtla ödeme yapmış olabilir.

Uzun süre itirazsız şekilde yeni fiyat üzerinden ödeme yapılması tarafların sözleşme değişikliğine ilişkin iradelerinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Bu nedenle fiyat artışına itiraz eden tarafın davranışlarında tutarlı olması önemlidir.

İhtirazi Kayıtla Ödeme Yapılabilir mi?

Somut uyuşmazlığın niteliğine göre ödeme yapılırken bedelin kabul edilmediğinin açıkça belirtilmesi önem taşıyabilir.

Ancak ihtirazi kayıt ifadesinin tek başına bütün hukuki sonuçları ortadan kaldırdığı düşünülmemelidir.

Sözleşme, ödeme nedeni ve taraflar arasındaki yazışmalar birlikte değerlendirilir.

WhatsApp Mesajıyla Fiyat Değişikliği Yapılabilir mi?

Tarafların yetkili temsilcileri arasındaki WhatsApp yazışmaları somut olayda sözleşme değişikliğinin ispatı bakımından önem taşıyabilir.

Ancak mesajı gönderen kişinin şirketi bağlama yetkisi, mesajın içeriği, karşı tarafın kabulü ve sözleşmede değişiklikler için özel şekil şartı bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

“Tamam” şeklindeki tek bir mesajın her olayda aynı hukuki sonucu doğurduğu söylenemez.

Sözleşmede Değişikliklerin Yazılı Yapılacağı Kararlaştırılmışsa Ne Olur?

Taraflar sözleşme değişikliklerinin belirli şekilde yapılmasını kararlaştırmış olabilir.

Bu durumda fiyat değişikliğinin sözleşmede öngörülen değişiklik prosedürüne uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle yüksek bedelli ve uzun süreli ticari sözleşmelerde ek protokol yöntemi önemli bir ispat güvencesi sağlar.

Genel İşlem Koşuluyla Tek Taraflı Fiyat Artışı Yapılabilir mi?

Bir tarafın çok sayıda sözleşmede kullanmak üzere önceden hazırladığı standart sözleşme hükümleri genel işlem koşullarına ilişkin denetime tabi olabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun genel işlem koşullarına ilişkin hükümleri özellikle düzenleyene karşı taraf aleyhine tek taraflı sözleşme değişikliği yetkisi veren kayıtlar bakımından önemlidir.

Bu nedenle standart sözleşmeye yazılmış her tek taraflı fiyat değişikliği maddesinin otomatik olarak geçerli olduğu düşünülmemelidir.

Tacirler Arasında Genel İşlem Koşulları Uygulanır mı?

Bir sözleşmenin iki ticari işletme arasında yapılmış olması genel işlem koşullarına ilişkin bütün denetimlerin otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Ancak tarafların tacir olması, sözleşmenin hazırlanış biçimi ve ticari ilişkinin niteliği somut değerlendirmede önem taşıyabilir.

Fiyat Artışının Haksız Olduğu Nasıl İspatlanır?

Uyuşmazlıkta yalnızca son fiyat listesine bakılmamalıdır.

Sözleşmenin ilk hâli, ek protokoller, teklifler, sipariş formları, sipariş teyitleri, geçmiş faturalar, fiyat listeleri, e-postalar, ticari yazışmalar ve ödeme kayıtları birlikte incelenmelidir.

Örneğin satıcı “Her yıl fiyatları serbestçe değiştiriyoruz.” derken önceki üç yılda tarafların her fiyat değişikliğini ayrı ek protokolle kabul ettiği görülüyorsa bu durum uyuşmazlıkta önem taşıyabilir.

Ticari Sözleşmede Tek Taraflı Fiyat Değişikliği Geçerli midir?

Her tek taraflı fiyat değişikliği geçerli değildir.

Öncelikle sözleşmede taraflardan birine fiyat değiştirme yetkisi verilip verilmediği ve bu yetkinin hangi kriterlere bağlandığı incelenmelidir. Sözleşmede objektif ve belirlenebilir bir fiyat güncelleme mekanizması varsa bu mekanizmanın uygulanması mümkün olabilir.

Buna karşılık hiçbir sözleşmesel dayanak bulunmadan yalnızca “maliyetlerimiz arttı” denilerek üzerinde anlaşılmış fiyatın değiştirilmesi her durumda karşı tarafı bağlamaz.

Olağanüstü ekonomik gelişmeler nedeniyle sözleşmenin mevcut şartlarla devamının aşırı derecede ağırlaşması hâlinde ise TBK m.138 kapsamında uyarlama şartlarının bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu hüküm taraflardan birine istediği yeni fiyatı tek taraflı belirleme yetkisi vermez.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, ticari fiyat uyuşmazlıklarında yalnızca son faturanın değil, taraflar arasındaki ana sözleşmenin, fiyat güncelleme hükmünün, siparişlerin, geçmiş fiyat uygulamalarının, ek protokollerin ve ticari yazışmaların birlikte incelenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Ticari Sözleşmelerde Fiyat Maddesi Nasıl Hazırlanmalı?

Uyuşmazlığı önlemenin en etkili yollarından biri fiyat değişikliği mekanizmasını sözleşme hazırlanırken açık şekilde belirlemektir.

Örneğin yalnızca “fiyatlar gerektiğinde güncellenebilir” denilmesi yerine fiyatın hangi tarihlerde gözden geçirileceği, hangi ekonomik göstergeye göre hesaplanacağı, artışın mevcut siparişleri etkileyip etkilemeyeceği ve değişikliğin ne kadar önce bildirileceği açıkça düzenlenebilir.

Aynı şekilde olağanüstü kur, enerji, hammadde veya lojistik maliyeti değişikliklerinde tarafların yeniden müzakere yükümlülüğü öngörülebilir.

Bu yaklaşım Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin ve Bursa gibi ticari faaliyetlerin yoğun olduğu şehirlerde faaliyet gösteren üretici, tedarikçi, distribütör ve hizmet şirketleri açısından özellikle önemlidir.

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK ile Ticari Sözleşme Uyuşmazlıkları

FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, ticari sözleşmelerde fiyat değişikliği, sözleşmenin uyarlanması, tedarik ve distribütörlük uyuşmazlıkları, sözleşmeye aykırılık, fesih, alacak ve tazminat taleplerine ilişkin hukuki süreçlerde profesyonel destek sunmaktadır.

Özellikle uzun süreli tedarik ilişkilerinde yüksek enflasyon, kur değişiklikleri ve maliyet artışlarının sözleşmeye etkisinin yalnızca ekonomik açıdan değil, tarafların sözleşmede üstlendiği risk dağılımı açısından da değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Satıcı sözleşme devam ederken fiyatı tek taraflı artırabilir mi?
Sözleşmede buna imkân veren geçerli bir fiyat güncelleme mekanizması yoksa satıcının fiyatı istediği şekilde değiştirebileceği söylenemez.

2. Maliyetler arttıysa fiyat otomatik olarak artırılabilir mi?
Hayır. Maliyet artışı tek başına otomatik fiyat değiştirme yetkisi vermez. Sözleşme hükümleri ve gerekiyorsa uyarlama şartları incelenmelidir.

3. Döviz yükseldiğinde satıcı fiyatı artırabilir mi?
Sözleşmede kur değişikliğine bağlı fiyat güncellemesi bulunuyorsa buna göre işlem yapılabilir. Aksi hâlde kur artışı tek başına sınırsız fiyat artırma hakkı sağlamaz.

4. Yeni fiyatı e-postayla bildirmek yeterli midir?
Bildirim yapılması tek başına değişikliğin geçerli olduğu anlamına gelmez. Öncelikle fiyat değiştirme yetkisinin hukuki dayanağı bulunmalıdır.

5. Yeni fiyat üzerinden gelen faturaya itiraz edilmeli mi?
Uyuşmazlık varsa tacirler bakımından faturaya ilişkin TTK’daki sekiz günlük düzenleme nedeniyle faturanın gecikmeden değerlendirilmesi önemlidir.

6. Sözleşmede “satıcı fiyatları değiştirebilir” yazıyorsa istediği kadar zam yapabilir mi?
Bu hükmün kapsamı ve kullanılma biçimi ayrıca değerlendirilir. Sınırsız ve keyfî fiyat belirleme yetkisi bulunduğu otomatik olarak kabul edilmemelidir.

7. Enflasyon nedeniyle sözleşmenin uyarlanması istenebilir mi?
TBK m.138’in şartları somut olayda oluşmuşsa uyarlama gündeme gelebilir. Her enflasyon veya maliyet artışı otomatik olarak uyarlama hakkı doğurmaz.

8. Fiyat artışını kabul etmezsem satıcı teslimatı durdurabilir mi?
Bu, sözleşmedeki teslim yükümlülüğüne ve fesih hükümlerine bağlıdır. Bağlayıcı teslim yükümlülüğünün haksız şekilde durdurulması sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.

9. Geçmiş teslimatlar için sonradan fiyat farkı faturası kesilebilir mi?
Fiyat farkının sözleşmesel veya başka hukuki dayanağı bulunmalıdır. Tek başına fatura düzenlenmesi daha önce doğmamış bir borcu otomatik olarak yaratmaz.

10. Fiyat artışına karşı dava açılabilir mi?
Uyuşmazlığın niteliğine göre sözleşmenin uygulanması, alacak, uyarlama, tazminat veya diğer hukuki talepler gündeme gelebilir. Doğru talep sözleşmenin tamamı incelenerek belirlenmelidir.

Uzman Hukuki Destek

Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Bursa ve Türkiye genelinde hizmet veren FFK PARTNER HUKUK VE DANIŞMANLIK, şirketler arasındaki ticari sözleşmelerden kaynaklanan fiyat, ödeme, teslim, uyarlama, fesih ve tazminat uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.

Av. Arb. Fırat Fesih Kaya, özellikle uzun süreli tedarik, hizmet, bayilik, distribütörlük ve ticari iş birliği sözleşmelerinde tek taraflı fiyat artışları, fiyat farkı faturaları, döviz ve enflasyon kaynaklı uyarlama talepleri ile sözleşmeye aykırılık uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.

Adres: Mevlana Bulvarı No:221, Yıldırım Kule Plaza, Balgat, Çankaya / Ankara
Hemen Ara: +90 532 769 22 22
Ofis: +90 312 434 22 22
E-posta: ffk@ffkpartnerhukuk.com.tr